Rabbijn Evers overspeelt zijn hand

Er bestaan in de joodse gemeenschap tal van opinies. Niemand kan zich opwerpen om namens dé gemeenschap te spreken bij herdenkingen. Het belangrijkste zijn de waarden waar het op de Dam om gaat: zoals de gelijkwaardigheid van alle mensen.

Jaap Hamburger

De website van het Nederlands-Israëlitisch Kerkgenootschap (NIK, de koepelorganisatie van het orthodox-joodse leven) vermeldt onder het hoofd: ‘Ik ben Rabbijn Evers’: 'Het is onder meer zijn taak de Joodse opinie over uiteenlopende maatschappelijke thema's uit te dragen.' Ook velen buiten de joodse wereld denken dat rabbijn Evers ‘de joodse opinie’ vertegenwoordigt.

Misvatting
Het is een veelzeggende misvatting, dat het NIK beweert dat Evers ´de joodse opinie´ uitdraagt; er is niet maar één ´joodse opinie´ in Nederland, er zijn er vele. Dat kan niet genoeg benadrukt en herhaald worden, aangezien het NIK zelf en zijn rabbijn die bescheidenheid vaak niet wensen te betrachten.

De Volkskrant van 4 januari leek wat dat betreft een sympathieke uitzondering. Daar stond op de Forumpagina een artikel van Evers onder de kop: ‘Herdenken met de Duitsers, ik kan het niet’. Dat oogt alsof hier een persoon aan het woord is met zijn eigen, subjectieve emoties, die argumenten zoekt om die te rechtvaardigen. Dat was ook de strekking van het artikel. Maar schijn bedriegt.

Evers stelt in zijn stuk de vraag: 'Wordt er wel eens aan de gevoelens van de eerste en tweede generatie slachtoffers (joden, verzetsstrijders en andere gewone burgers) van de Duitse terreur gedacht? En, zoals dat hoort bij een retorisch bedoelde vraag, geeft Evers zelf het antwoord: Ja, maar nooit voldoende.' Hoe zit dat?

Geen zegsman
Is Evers behalve NIK rabbijn, ook aangesteld als woordvoerder 'van de eerste en tweede generatie slachtoffers (joden, verzetsstrijders en andere gewone burger)?' Dat zou nieuws zijn. Zelf maak ik volgens alle criteria deel uit van die ‘tweede generatie’, als kind van vervolgde joden, uit een familie waarin de Duitsers duchtige deuken geslagen hebben. Maar daarom ben ik nog geen ‘slachtoffer’, en ik heb de rabbijn nooit gezien als mijn zegsman.

De Duitse ambassadeur Thomas Laüfer is wat mij betreft welkom op de Dam, op 4 mei. Sterker nog: als Laüfer de waarden deelt die dan op de Dam centraal staan, is hij meer dan welkom, dan is hij onmisbaar. Hij houdt de hoop levend dat landen die zich te buiten gaan aan misdaden tegen de menselijkheid kunnen veranderen. Dat moet ook de rabbijn tot troost strekken.

Waarden
Afgezien van het zuivere herdenken, zijn de waarden waar het op de Dam om gaat: de gelijkwaardigheid van alle mensen, de onschendbaarheid van het individu, de noodzaak de staatsmacht in te perken door toepassing van het internationaal recht en het humanitair oorlogsrecht, en het recht van mensen op hun politieke en sociale rechten en hun burgerlijke vrijheden.

Volste recht
Raphael Evers heeft het volste recht op zijn persoonlijke gevoelens, maar die gevoelens als rabbijn van het NIK te benadrukken, uit te dragen en door anderen geëerbiedigd te willen zien, is een andere zaak. Daarmee beoogt hij een effect, zoals hij dat beoogde - en bereikte - toen hij een jaar geleden de staf brak over SP Tweede Kamerlid Harry van Bommel en hem het recht ontzegde om aanwezig te zijn op de Auschwitzherdenking in het Wertheimpark in Amsterdam.

Dat was omdat Van Bommel naar de mening van rabbijn Evers eerder in een demonstratie tegen de brute en wrede Israëlische overval op Gaza onvoldoende afstand zou hebben genomen van anti-joodse leuzen - van anderen - die om hem heen geroepen zouden zijn. Of die leuzen echt geroepen zijn, daarover zijn grote twijfels gerezen, ook toen al, maar dat deerde de rabbijn geenszins.

Pleitbezorger
En nu komt het pijnlijkste: de rabbijn heeft zich zelf de afgelopen jaren op ondubbelzinnige en niet mis te verstane wijze een pleitbezorger betoond van het optreden van Israël, eerst van de woeste aanval in 2006 op Libanon, daarna van de niet minder brute overval in 2009 op Gaza. Een vurige voorstander, niet geremd door enige twijfel vooraf, of bedenking achteraf, integendeel. Hij verschafte voor alle schendingen van het internationale recht door Israël een rabbinale blanco cheque, net als in zijn Volkskrantartikel van deze week selectief citerend uit de Tora, om zichzelf te rechtvaardigen.

Zoals Malle Pietje na een hoop gerommel uit zijn schuurtje opduikt met iets van zijn gading, zo weet de rabbijn altijd wel een passage uit de Tora op te diepen, die hem in zijn kraam te pas komt. Maar ook aan mij is het Boek wel besteed. De rabbijn schrijft bijvoorbeeld: 'Leert de Tora ons niet: 'Kinderen zullen niet vanwege hun vaders sterven, ieder zal om zijn eigen zonden berecht worden?' Zo is het precies!

De lijst van door Israël een jaar terug in Gaza gedode kinderen begint met Jawaher Anwar Khalil Ba’lousha van vier en eindigt bij nummer 348, met Mohammad Taysir Mohammad Zamlat, van tien. Ondanks het mooie Tora-citaat, gedood. Verloochent de rabbijn zijn eigen Boek?

Ontkennen
Daarnaast: dat Israël een bezettende mogendheid is, die Palestijnse gebieden met militaire middelen in de greep houdt, ontkent hij in alle toonaarden, want ‘joden kunnen niet bezetten wat van hen is’. Onlangs publiceerden Palestijnse christenen een oproep, het Kairosdocument, waarin zij een appèl doen op de christelijke kerken zich de situatie aan te trekken van de Palestijnen, christenen èn moslims, onder bezetting.

De rabbijn en het NIK stonden vooraan om die noodkreet meteen zwart te maken en als ‘eenzijdig’ in de prullenmand te gooien, net als behoudende Nederlandse christenen overigens. Hun belangrijkste argument, alweer: de Israëlische bezetting? Die bestaat niet!

Met dat al heeft Evers de vraag opgeroepen of hij de waarden die tijdens de jaarlijkse herdenkingen in het Wertheimpark en op de Dam worden beleden en bevestigd, wel ten volle onderschrijft. Misschien moest hij niet de aanwezigheid van anderen, maar die van zichzelf bij deze manifestaties nog eens duchtig tegen het licht houden.

null Beeld

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden