Quotum kan glazen plafond doorbreken

Tot ieders verrassing is Noorwegen er redelijk soepel in geslaagd het aantal vrouwen aan de top van het bedrijfsleven in enkele jaren tijd op te krikken tot 40 procent. Het Scandinavische land heeft via wetgeving weten af te dwingen dat organisaties verplicht zijn in hun raden van commissarissen meer vrouwen te benoemen. Gezien de boetes die er uitgedeeld zouden worden als de 40 procent per 1 januari 2008 niet gehaald zou zijn, is het wellicht niet verwonderlijk dat aan de eisen is voldaan. Wel verbazingwekkend is dat van de vermeende nadelen van een quotasysteem – zoals incapabele vrouwen op hoge posities – vooralsnog weinig is gebleken.

In Nederland is tot dusverre steeds afgezien van wettelijke maatregelen. Opeenvolgende regeringen kozen liever voor de zachte hand van stimulerende maatregelen. Het is aan de bedrijven en vrouwen zelf het glazen plafond te doorbreken. Door de vaak afwachtende houding van vrouwen en de weinig stimulerende aanpak van werkgevers, is van een opmars van vrouwen naar de top nauwelijks sprake.

In december 2007 heeft een commissie onder leiding van Jean Frijns voorstellen gelanceerd die voortborduren op deze vrijblijvende aanpak. De commissie adviseert bedrijven hun diversiteitsbeleid duidelijker te formuleren, maar blijft verre van een quotum. Van deze aanpak valt weinig te verwachten. Eerdere ervaringen met de code-Tabaksblat wijzen uit dat bedrijven zich weinig inspannen doelen te halen die hen niet zinnen.

Voorzitter Agnes Jongerius van de vakcentrale FNV wil breken met deze vrijblijvendheid. Ze pleitte vorige week in de Volkskrant voor het kopiëren van het Noorse systeem. Alleen met een breekijzer is het aantal vrouwen aan de top te vergroten.

Aan een quotasysteem zitten enkele bekende nadelen. Positieve discriminatie kan tot gevolg hebben dat niet altijd de beste kandidaat wordt benoemd. Het gevaar ligt op de loer dat de vrouw aan de top dan als ‘excuustruus’ wordt weggezet. Om die reden is ook in de vrouwenbeweging het quotasysteem niet onomstreden.

Verder zal opnieuw de vraag rijzen of voor andere groepen en beroepen ook een vorm van quotering moet gaan gelden. Met een soortgelijke regeling voor gehandicapten zijn in het verleden slechte ervaringen opgedaan. Mede om die reden is afgezien van een quotum voor allochtonen.

Handhaving lijkt bij het voorstel van Jongerius niet het grootste probleem, zoals blijkt uit de positieve ervaringen in Noorwegen. Met een eenvoudige regeling voor een beperkte groep topposities weten de Noren het glazen plafond te doorbreken, terwijl de nadelen meevallen.

Voor Nederland is er genoeg aanleiding ook te experimenteren met een soortgelijke quotering. Daarbij is het verstandig te beginnen met een tijdelijke maatregel voor grotere bedrijven. Een quotering moet een middel blijven en geen doel op zich worden. Mocht blijken dat ondernemingen er over enkele jaren in slagen het gewenste aantal vrouwen – bijvoorbeeld 40 procent – te benoemen, dan kan de regeling weer worden afgeschaft.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.