Debat Brexit en het Koningshuis

Queen Elizabeth wordt wuivend en zwijgend meegesleurd in de Brexit

Bij het vertrek van de Britten uit de EU wordt vaak gespeculeerd of koningin Elizabeth een Brexiteer of een Remainer zou zijn. De Queen houdt zich het liefst afzijdig van politiek, maar dat blijkt steeds lastiger.

Elke dinsdag praat de Britse premier Boris Johnson koningin Elizabeth een uur lang bij over allerlei kwesties. De inhoud blijft geheim. Beeld AFP

Een uiterst bewogen laatste zitting in het Britse parlement begin deze week. Speaker John Bercow kondigde er zijn ontslag aan en premier Boris Johnson slaagde er opnieuw niet in de parlementariërs zijn wil op te leggen. Maar een van de spaarzame politieke successen die Johnson als premier wel heeft geboekt, is ingegaan: de schorsing van het parlement, waardoor de ‘Honourable gentlemen en ladies’ vijf weken naar huis zijn gestuurd.

Tegenstanders van Johnson vinden dat hij zijn bevoegdheden heeft misbruikt om het parlement buitenspel te zetten. Parlementariërs hielden in de vergaderzaal zelfs bordjes omhoog met ‘Silenced’ (‘De mond gesnoerd’).

Opmerkelijk is dat het parlement op een zijspoor is gezet dankzij de koninklijke goedkeuring van de Britse vorstin Elizabeth II. Immers, van de 93-jarige Queen is bekend dat ze al ruim zes decennia op de troon zit en haar neutrale en institutionele rol zorgvuldig cultiveert. ‘De persoonlijke visie van de koningin is om uit de politiek te blijven’, vertelde Robert Lacey, historisch adviseur van de Netflix-serie The Crown, onlangs aan Politico. ‘Ze gelooft niet dat het de taak van een vorstin is om zich uit te spreken, de regels te veranderen of dingen te veranderen.’

Elizabeth lacht en wuift. Maar het is gissen naar haar gedachten. ‘Het zwijgen’, kopte het Duitse opinieblad Der Spiegel erover in zijn recente berichtgeving over de Queen en Brexit. ‘De enige keer dat de koningin haar eigen woorden in de openbaarheid brengt, is in haar kerstboodschap’, aldus royalty-expert Richard Fitzwilliams in The Atlantic. Een jaarlijkse tv-uitzending die niets met beleid heeft te maken. ‘Neutraliteit is de essentie van haar bestaan als symbool van nationale eenheid.’

Maar toen kwam Johnson, de veertiende premier onder haar koningschap, met zijn verzoek het parlement te schorsen. En is de Queen meegesleurd in de strijd rond de Brexit. Ze had weinig keus. Traditie dicteert dat ze de verzoeken van de premier inwilligt. Had Elizabeth niet dwars kunnen liggen? ‘Als ze had geweigerd, zou een constitutionele crisis het waarschijnlijke gevolg zijn geweest’, aldus hoogleraar staatsrecht Robert Hazell in Foreign Policy. Met eerder weigerende Britse vorsten liep het slecht af. Charles I werd onthoofd, Edward VIII moest afstand doen van de troon.

Toch zijn er Britten die nu de Queen toch betrokken is, hopen dat ze alsnog een statement maakt: bijvoorbeeld een handtekening weigeren onder een wetsvoorstel, iets dat koningin Anne in 1708 voor het laatst deed. Als staatshoofd een compromisoplossing zoeken met de Europese Unie. Of aansturen op een regering van nationale eenheid. Mooie gedachtenoefeningen. ‘Al lijkt de ernst van de politieke en nationale verdeeldheid elk vooruitzicht anders dan een totale ineenstorting van de regering − en zelfs van de monarchie – een te rooskleurige’, aldus Foreign Policy.

Het zal voor de nodige onrust zorgen in Buckingham Palace, helemaal nu volgens Der Spiegel het volgende gevaar voor Elizabeth loert: wat als premier Johnson binnenkort een vertrouwensstemming verliest, maar tegen alle gewoonten in weigert op te stappen? En wat als oppositieleider Jeremy Corbyn vervolgens de Queen verzoekt hem de opdracht te geven om een regering te vormen? ‘Wat moet de koningin, de neutrale Elizabeth, dan wel niet beslissen?’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden