PVV hypnotiseert slimmer dan D66

In deze rubriek beschrijft Peter Kanne vijf zaterdagen voorafgaand aan de verkiezingen de discrepanties tussen wat partijen in hun programma’s voorstellen, wat hun kiezers willen en wat die kiezers dénken dat hun partij wil. Dit gebeurt aan de hand van een stelling die is voorgelegd aan steekproef van kiezers. Vandaag: mensen die meer verdienen moeten meer betalen voor hun ziektekostenverzekering

In vergelijking met 2006 is de PVV een flink stuk naar links opgeschoven, tenminste als we het Kieskompas mogen geloven. Een mooi instrument, dat Kieskompas, waarmee de kiezer enkel door zijn mening te geven, ziet welke politieke partijen overeenkomen met die mening. Een stemadvies op basis van inhoud, zonder dat je al die verkiezingsprogramma’s moet doorploeteren.

Maar het verdoezelt ook het een en ander. Sociaal-economisch zou de PVV volgens het Kieskompas bijvoorbeeld linkser zijn geworden dan D66. Kan dit kloppen? Oké, de PVV wil de AOW op 65 jaar houden en wil kleinschalige zorg, zonder marktwerking. Dat kun je opvatten als links.

Lippendienst
Maar komt Wilders op voor de armen, wil hij het geld voor die armen weghalen bij de rijken? Nee. Wilders heeft goed begrepen dat zijn achterban gevoelig is voor SP-achtige argumenten en bewijst lippendienst aan de opvattingen van veel van zijn potentiële kiezers: behoudzuchtig en sociaal-economisch links.

Dat de PVV conservatief is op het gebied van alles wat te maken heeft met de Nederlandse cultuur was al langer duidelijk. Maar Wilders wil de schijn wekken dat hij beide is: nationalistisch en socialistisch, zonder die twee expliciet aan elkaar te linken. Hij is niet gek. In haar verkiezingsprogramma zegt de PVV te kiezen voor een sociaal Nederland en als enige op te komen voor het behoud van de verzorgingsstaat. Maar als het gaat om inkomens- en verdelingsvraagstukken blijft de PVV onversneden rechts. Alle linkse retoriek ten spijt.

Rechtse kamp
Met de stelling ‘Mensen die meer verdienen, moeten meer betalen voor hun ziektekostenverzekering’ is de PVV het dan ook oneens. Net als VVD, CDA en D66. PvdA, SP, GroenLinks en ChristenUnie zijn het hier wel mee eens. De PVV schaart zich dus, als het concreet wordt, in het rechtse kamp en dit is geen uitzondering: de PVV is tegen alle maatregelen waarbij de hogere inkomens extra belast worden ten faveure van de lagere inkomens.

Dit hoeft niet te verbazen als we teruglezen wat Wilders schreef in zijn Onafhankelijkheidsverklaring uit 2005. Wilders wilde af van het omvangrijke stelsel van uitkeringen en voorzieningen omdat dit burgers alleen maar afhankelijk maakt van de overheid. Hij wilde overheidstaken afstoten en de belastingen zoveel mogelijk verlagen. Andermaal rechts. De Wilders-aanhang had dus gewaarschuwd kunnen zijn, maar blijkt het huidige ‘sociale beleid’ van de PVV volledig mis te verstaan.

De PVV-kiezer is – in tegenstelling tot de partij – vóór een inkomensafhankelijke ziektekostenverzekering en lijkt hierin sterk op de SP-, GroenLinks- en PvdA-stemmer. Ruim 60procent van de PVV-stemmers verkeert echter in de veronderstelling dat de PVV hier ook voor is, slechts 8 procent denkt dat de PVV dit niet wil.

Verkeerd begrijpen
Ook bij D66 blijken kiezers en partij elkaar verkeerd te begrijpen op dit onderwerp. De D66-achterban wil ook een socialer beleid dan zijn partij. Voor D66 is dit een groter probleem dan voor de PVV. Toen de verkiezingsstrijd nog vooral leek te gaan over ‘culturele thema’s’ als integratie, veiligheid en de vrije meningsuiting, kon D66 zich prima profileren als de progressieve tegenhanger van de PVV.

Nu het debat zich toespitst op economische vraagstukken valt D66 in een duister gat: de potentiële D66-kiezer weet niet waar de democraten sociaal-economisch voor staan. In het nadeel van D66 is dat voor de achterban materiële kwesties uiteindelijk belangrijker zijn dan immateriële.

Nu de strijd tussen echt-links en echt-rechts losbarst, kan een groot deel van de potentiële D66-kiezers de lokroep van Job Cohen of Mark Rutte niet weerstaan. Voor de PVV-stemmer geldt dit veel minder: Geert Wilders lijkt zijn harde kern geheel gehypnotiseerd te hebben. Dat zijn kiezers straks zelf het lam zijn dat door de PVV geslacht wordt, zien ze niet. Zolang ze maar alles mogen zeggen om de Nederlandse cultuur te redden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden