Opinie

PvdA wil ja-knikkers als Kamerlid

De PvdA als discussiepartij is vorige week definitief ten grave gedragen. De allergie van de PvdA-top voor onafhankelijke en principe gedreven volksvertegenwoordigers bleek haarfijn uit het uitgelekte bericht waarin het partijbestuur Kamerleden maande terughoudend te zijn met interne partijdiscussies.

VLNR: Burgemeester Ahmed Aboutaleb van Rotterdam, partijvoorzitter Hans Spekman, Partijleider Diederik Samsom, Minister van Financiën Jeroen Dijsselbloem en Bart van Bruggen van de Jonge Socialisten in de PvdA (JS) na " De Kwis " op het Festival van de Arbeid ter ere van het 70-jarig bestaan van de PvdA. Beeld anp

Al eerder zagen we dat de tentakels van partijbesturen zich steeds strakker om de halzen van volksvertegenwoordigers klemmen. Want verschillende partijen gaan hun nieuwe Kamerleden strenger screenen. Zo eist de VVD een Verklaring Omtrent het Gedrag. En de PvdA wil dat kandidaat-Kamerleden honderd handtekeningen van PvdA-leden verzamelen en partijklasjes gaan volgen. Partijbesturen hanteren dus een 'ja-knikkersselectie' om de teugels stevig in handen te houden.

Voor de dominante partijen is het natuurlijk leuk van tevoren zekerheid te creëren dat Kamerleden hun termijn volmaken en trouw blijven aan de partijtop. Maar daarmee wordt wel een schijnwerkelijkheid gecreëerd. Mensen stellen zich idealiter kandidaat voor de Kamer omdat ze zich kunnen vinden in de ideeën van een partij. Maar wat veel kiezers allang weten, is dat die partijen zich vaak niet aan hun woord houden. Na de verkiezingen veranderen ze nogal eens van standpunt. En dat is nou juist de oorzaak dat Kamerleden, voor het einde van hun termijn, hun partij verlaten. Daarom is screenen voor die partijen een verleidelijke tactiek. Het risico dat de vuile was buiten wordt gehangen, wordt er behoorlijk door gereduceerd. Ook afsplitsingen moeten hiermee worden voorkomen. Dit terwijl afsplitsingen hét symbool zijn van de morele plicht de niet-gehoor-de achterban te vertegenwoordigen. Afsplitsers zijn daarom juist democraten pur sang, omdat zij deze achterban weer een stem geven.

Contraproductief

De PvdA valt het hardst door de mand. Door te fungeren als linker zijspan van de VVD heeft ze veel steun verloren. Het is eigenlijk een kunst dat een partij van 38 zetels bij de verkiezingen van 2012 naar 8 zetels in de peilingen duikelt. Als we dit in het achterhoofd houden en dan een blik werpen op de nieuwe verplichting voor kandidaat-Kamerleden van de PvdA, mogen we gerust stellen dat ze contraproductief te werk gaat. Want in plaats van het electoraat serieus te gaan nemen en Kamerleden méér de wil van de achterban te laten vertolken, kiest de PvdA voor het selecteren van partijvertegenwoordigers in plaats van volksvertegenwoordigers.

Met zulke regelingen worden Kamerleden gedegradeerd tot ja-knikkers. Ze impliceren dat iemand niet op de lijst komt omdat hij een goede volksvertegenwoordiger zal zijn, maar omdat hij de koers van de partijtop zal volgen en zich zal afscheiden. Zó willen de dominante partijen dat de Nederlandse democratie anno 2016 werkt: de grondwettelijke bepaling dat een Kamerlid stemt zonder last, is omgevormd tot ja knikken. Afsplitsingen en moeilijke discussies worden zo misschien wel vermeden, maar het is de vraag of die werkwijze goed is voor het vertrouwen in de democratie en voor de representativiteit van de volksvertegenwoordiging. Maar gelukkig hebben we daar nieuwe partijen voor.

Selcuk Öztürk, Tweede Kamerlid voor DENK.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.