Proces Wilders moet gevoerd worden

Het is onzin dat Geert Wilders al veroordeeld zou zijn.

Afshin Ellian trok stevig van leer tegen het besluit van het Amsterdamse hof om de strafvervolging van Geert Wilders te bevelen. ‘Verbijsterend’ noemt hij het; dit is rechtspraak ‘in de stijl van het Ancien Régime’. ‘Het fair trial-beginsel wordt door dit hof met voeten getreden’, tiert hij: het hof ‘veroordeelt’ Wilders ‘zonder verdachte, zonder zitting, zonder aanklacht, zonder requisitoir, zonder pleidooi en zonder verklaring van getuige-deskundigen’.

Wat gek. Mijn versie van de Amsterdamse uitspraak bevat een lange passage die de andere kant op wijst. Die begint zo: ‘Voorts acht het hof het van belang op te merken ... dat zijn oordeel in het kader van deze beklagprocedure een voorlopig karakter draagt.

'De vraag wat naar Nederlands recht strafbaar is, staat ter beoordeling van de strafrechter die in een openbaar strafproces alle ruimte toekomt om te onderzoeken of een veroordeling op haar plaats is.’

Ontbrekende passage

Zou deze passage hebben ontbroken in de versie die Ellian onder ogen kreeg? Maar misschien wil Ellian die passage helemaal niet zien; misschien wil hij ons doen geloven dat de uitkomst van het strafproces al bij voorbaat vastligt.

Ik ben het wel met hem eens dat het hof neutraler had kunnen spreken over de strafbaarheid van Wilders. Maar dat had aan de essentie niets veranderd: de grenzen van de vrijheid van meningsuiting zullen in de rechtszaal worden vastgesteld. En het is nog maar de vraag hoe dat gaat aflopen.

Er komt nu een procedure met rechtbank, hoger beroep, de Hoge Raad, en daarna wellicht nog het Europese Hof voor de Rechten van de Mens. Geert Wilders kan alle argumenten voor zijn standpunt aanvoeren. Of zou de rechterlijke macht collectief door de knieën gaan voor een ‘verbijsterende’ uitspraak van het Amsterdamse hof? Welnee.

De Hoge Raad is het wel vaker oneens met de lagere rechter. Anders konden we de Hoge Raad ook wel missen.

Beslistheid

Voor Ellian zijn de grenzen van de vrijheid van meningsuiting eenvoudig. Met benijdenswaardige beslistheid stelt hij: alleen waar gedreigd wordt met geweld, is ruimte voor ingrijpen. Die visie past in de Amerikaanse doctrine. Maar de Nederlandse rechter houdt er in het algemeen andere opvattingen op na.

Daar kun je het mee oneens zijn. Je kunt voorstellen het Nederlandse recht zo aan te passen dat ontkenning van de holocaust of belediging op grond van ras niet langer strafbaar is – maar zeg dan niet dat het Amsterdamse hof rechtspreekt ‘in de stijl van het Ancien Régime’.

Juist: Vrijheid behelst dat je alles mag wat een ander geen schade toebrengt.’ Ouderwets? Niet bepaald. Anno 2009 benadrukt het Europese Hof voor de Rechten van de Mens keer op keer dat de vrijheid van meningsuiting niet onbeperkt is.
Natuurlijk moet een politicus zich vrij kunnen uiten, maar je mag ook van hem verwachten dat hij in het openbaar maat houdt en niet tot haat of intolerantie aanzet.

Wie zich keert tegen het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens of de waarden die daaraan ten grondslag liggen, komt geen bescherming van de vrijheid van meningsuiting toe, is in het kort de boodschap.

Die rechtspraak staat centraal in de redenering van het Amsterdamse hof.
Natuurlijk kun je van mening verschillen over de grenzen van het toelaatbare. Maar is een proces dan niet welkom, juist omdat er zo verschillend wordt gedacht over die grenzen? Van ras-debater Wilders mag je verwachten dat hij daar niet voor wegloopt.

En van Ellian mag je verwachten dat hij recht doet aan de inhoud van het Amsterdamse bevel tot vervolging, dat hij degenen die tot een andere afweging komen, serieus neemt, en dat hij een handvat geeft voor een zinvolle discussie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden