Opinie

Privatisering zorg is de kwaal, niet de redding

Gezondheidszorg

Meer marktwerking in de zorg is geen recept om de kosten te drukken, maar schaadt patienten.

Foto Freek van den Bergh

Raoul du Pre suggereerde donderdag in zijn commentaar 'Een verbod op zoeken naar particulier geld is erg radicaal' dat het opheffen van het verbod op winstuitkering in de zorg zo gek nog niet is. Hij verwacht dat private financiering en de winstuitkering aan aandeelhouders betere zorg zal opleveren. Mijn visie is een heel andere. De beloften van de markt waren tien jaar geleden groots, maar de resultaten tot nu toe zijn niet om over naar huis te schrijven.

De suggestie dat de zorg goedkoper zou worden is niet ingelost. De OESO toont de kostenexplosie die sinds de marktwerking is opgetreden. Nederland is de laatste jaren op de zorgkostenladder gestegen van de achtste naar de vierde plaats, net achter de VS en Zwitserland, ook landen met een geprivatiseerd zorgstelsel. Zorgverzekeraars maken ondertussen een miljard winst per jaar.

Efficiënter is de zorg ook niet geworden nu zorgverleners, op straffe van kortingen van de zorgverzekeraars, hun tijd moeten besteden aan wantrouwlijstjes. Een negatief mensbeeld is met de marktwerking de zorg ingewaaid. De transparantiecultus leidt tot kostenstijging en uitgebluste zorgverleners. KPMG becijferde in 2010 al dat 38 procent van onze werktijd op gaat aan bureaucratie en berekende in 2016 dat alleen al de kwaliteitsmetinghype ons tussen de 40 en 80 miljoen per jaar kost. Ons land neemt inzake overheadkosten een tweede plek in, net na de VS.

Cobie Groenendijk is psychiater en jurist.

Chirurg Bart Boll schreef deze week over de kwaliteitsbelofte in Medisch Contact: 'Zorgverzekeraars letten vooral op geld, en hebben geen oog voor kwaliteit. Deze zogenaamde vrije markt is in feite budgettering.' Ik kan dat vanuit de psychiatrie alleen maar beamen. Instellingen die meegaan met de wensen van zorgverzekeraars en bezuinigen op tijd per patiënt, krijgen een contract.

De kwaliteitspretenties van de zorgverzekeraars zie ik in de praktijk in rook op gaan. Wat zien we wel? Dat er plots een behandeling niet meer vergoed wordt omdat een diagnose hen niet bevalt of dat alleen nog een merkmedicijn wordt vergoed waarmee de patiënt voor extra kosten komt te staan.

De al bestaande grote gezondheidsverschillen nemen verder toe. Eén op de vijf Nederlanders mijdt zorg en dit betreft zowel minima als middeninkomens. Patiënten komen niet voor hun lol bij een arts.Het opwerpen van financiële drempels zal ervoor zorgen dat zij later meer zorg nodig hebben of uitvallen in werk en maatschappij.

Inwisselbare producten

Patiënten en zorgverleners worden meer en meer behandeld als inwisselbare producten. De vertrouwde, vrije en continue zorgrelatie wordt niet van waarde geacht en zelfs actief tegen gegaan. Zo probeerde de minister in 2014 de vrijeartsenkeuze af te schaffen, zodat zorgverzekeraars volledige macht zouden krijgen over de zorgverleners. Pas na groot protest is het voorstel gesneuveld. Ook continuïteit van zorg lijkt voor de markt weinig waarde te hebben. Wisselen van zorgverlener wordt afgedwongen door jaarlijkse wisselende zorginkoop. Patiënten kunnen er niet meer zeker van zijn dat een arts hen blijvend zal behandelen. Dat discontinuïteit van zorg een hoger risico geeft op sterfte (zie het onderzoek van Maarsingh) lijkt niet te zijn doorgedrongen bij de zorgverzekeraars.

Het is erg zorgelijk dat dit geprivatiseerde zorgstelsel vaste zorgrelaties inwisselt voor vluchtige relaties. De vertrouwdheid tussen arts en patiënt is juist in tijden van onzekerheid en crisis van groot belang en biedt mensen een veilige plek.

Privatisering van de zorg heeft veel schade gedaan aan de patiënt. Het is zeer onverstandig verder te gaan op die weg. Daarom is mijn therapeutisch advies het huidige stelsel te wijzigen van private naar publieke zorg. Het Nationaal Zorgfonds, zonder eigen risico, zal heilzaam zijn voor de patient en de zorgverlener zijn werkvreugde terug geven.

De auteur is betrokken bij het Comité Nationaal Zorgfonds en was lid van het Comité Vrije Artsenkeuze.

Cobie Groenendijk is psychiater en jurist.

Meer over