Opinie

'Privatiseren spoor is kapitaalvernietiging op kosten van belastingbetaler'

De Europese Commissie wil lidstaten verplichten het spoorvervoer te privatiseren. Daar schiet de reiziger niets mee op, vindt Duco Hoogland van de PvdA. 'Het spoor is geen markt. Wij geven de Europese Commissie daarom een gele kaart.'

Beeld ANP

De Europese Commissie komt met voorstellen om lidstaten te verplichten om vanaf 2019 het spoorvervoer te privatiseren. Met meer concurrentie en het afbreken van de Nederlandse Spoorwegen is echter geen reiziger gediend. De PvdA geeft de Europese Commissie daarom een gele kaart. Als één derde van de andere nationale parlementen dat ook doet kunnen deze plannen van tafel.

De verschillen op het spoor in Europa zijn groot. Spanje is met al zijn onrendabele hogesnelheidslijnen onvergelijkbaar met het fijnmazige en drukbezette Nederlandse spoornetwerk. En de Zwitserse kantelbak die er voor zorgt dat treinen hun snelheid behouden in scherpe bochten is in België overbodig. Sinds een aantal dagen staan de Hongaarse Spoorwegen vrouwen toe om machinist te worden, terwijl in Nederland de eerste vrouwelijke machinist al in 1964 op de bok stond. Zowel de ontwikkeling van de vervoerders als de aard en omvang van de infrastructuur verschillen enorm.

Eén spoormarkt
Toch wil de Europese Commissie nu van alle Europese spoorwegen één spoormarkt maken. De overheid moet het Nederlandse spoornetwerk opknippen en om de zoveel tijd de exploitatie van ieder stukje spoor Europees aanbesteden. De NS kan worden vervangen door Deutsche Bahn, het Italiaanse Trenitalia, of de Franse SNCF. Het spoor in de Randstad wordt dan bereden door bijvoorbeeld Veolia, terwijl de reiziger vanaf Utrecht verder moet met Trenitalia. Om de markt te vervolmaken en toegang voor bedrijven te garanderen moet Nederland zich ook nog inspannen om het materieel voor nieuwe vervoerders te faciliteren. Eerst de spoorwegen in de uitverkoop en vervolgens een ander bedrijf aan materieel helpen. Dat is geen marktwerking maar kapitaalvernietiging op kosten van de belastingbetaler.

De reiziger schiet niks op met deze voorstellen. Meerdere vervoersbedrijven op hetzelfde spoor leidt tot gekibbel. Wie heeft voorrang bij een rood sein? Wie is schuldig aan vertragingen? Twisten zullen leiden tot rechtszaken waar slechts juristen van gaan profiteren. Deze duurbetaalde strijd gaat ten koste van investeringen in nieuwe treinen, de veiligheid op het spoor en de dienstverlening aan de klant. In Engeland hebben we gezien waartoe dat kan leiden. De treinkaartjes zijn duurder geworden en elk bedrijf heeft op het station de eigen dienstregeling hangen, elk overzicht ontbreekt. De reiziger is hiervan de dupe.

Publieke voorziening
Een liberaal zal betogen dat waar twee bedrijven concurreren prijsdalingen en kwaliteitsverbeteringen automatisch volgen. Dat klopt echter alleen als er sprake is van een perfecte markt. Het spoor is echter geen markt, maar een publieke voorziening. Er is nooit sprake van volledige keuzevrijheid en vraag en aanbod hebben geen invloed op de tarieven. Er rijdt altijd maar één trein tussen bijvoorbeeld Den Bosch en Utrecht en dus heeft de consument geen keus. Om de reiziger eenduidige dienstverlening en informatie te bieden, een optimale dienstregeling te rijden en investeringen in het spoor mogelijk te maken moet het publieke karakter van de dienstverlening op het spoor behouden blijven.

Er zijn genoeg zaken op het spoor waar Europa zich juist wel mee moet bemoeien. Bijvoorbeeld het mogelijk maken van goede en snelle internationale verbindingen. Door onderlinge afspraken te maken over de techniek op het spoor kunnen treinen gewoon ongestoord over de grens rijden. Deze voorstellen van de commissie juichen wij dan ook toe. Ze leiden tot kwaliteitsverbeteringen waar de reiziger wat aan heeft.

Twee maanden geleden besloot de Tweede Kamer dat de NS de komende 10 jaar de vervoerder blijft op het gehele Nederlandse hoofdrailnet. Ook de Kamer was van mening dat het spoor een publiek goed is. De NS kan nu investeren in materieel en de politiek weet wie zij moet aanspreken. De Europese Commissie dreigt nu een streep te trekken door dit besluit, maar slaat met haar voorstellen de plank mis. Het spoor is geen markt. Wij geven de Europese Commissie daarom een gele kaart. Wat de PvdA betreft is de zeggenschap over ons spoor een bevoegdheid die we in Nederland houden.

Duco Hoogland is PvdA Tweede Kamerlid.

 
Meerdere vervoersbedrijven op hetzelfde spoor leidt tot gekibbel. Wie heeft voorrang bij een rood sein? Wie is schuldig aan vertragingen?
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden