VoorwaartsKoen Haegens

Private winsten, publieke risico’s: waarom uw bank dat nog altijd prima vindt

null Beeld .
Beeld .

Om teleurstellingen te voorkomen: dit gaat weer over banken. Over de nasleep van de bankencrisis van 2008, om precies te zijn. Een eeuwigheid geleden dus nu Nederland worstelt met corona en woningnood. Bovendien valt het woord ‘bonus’ – altijd goed voor makkelijke verontwaardiging – hierna niet meer.

Wat is er dan wel aan de hand? Maar liefst dertien jaar nadat de Amerikaanse zakenbank Lehman Brothers het complete financiële systeem in zijn val dreigde mee te slepen, lobbyen de Nederlandse financiële instellingen als vanouds tegen hogere buffers. Beschouw een bank als een omgekeerde piramide. De punt onderin is het eigen vermogen. Daarbovenop stapelen ze miljarden aan schulden. Voor 2008 bedroeg dat onderste puntje bij Nederlandse banken slechts 2 tot 3 procent van de totale piramide. Eén windvlaagje, en de boel viel om.

Om dat te voorkomen, kwamen er in 2010 strengere eisen voor het eigen vermogen. ‘Basel 3’ heet dat in technocratentaal. Publieke desinteresse gegarandeerd. In 2017 volgde het sluitstuk. Tot nog toe kunnen banken dankzij hun eigen risicomodellen – ‘onze hypotheken zijn veilig’ – creatief omgaan met de kapitaaleisen. Daaraan wordt paal en perk gesteld. Dit najaar moet Europa die regels invoeren.

Je zou denken dat de Nederlandse banken daar weinig moeite mee hebben. Vergeleken met hun Europese concurrenten staan ze er uitstekend voor. Vorige maand nog verdedigde CFO Bas Brouwers de torenhoge halfjaarwinst van zijn Rabobank met een verwijzing naar de nieuwe eisen. ‘Wij voegen deze winst van ruim 2 miljard euro grotendeels toe aan ons eigen vermogen. Daarmee doen we dus niks geks.’

Dinsdag klonk een ander geluid. ‘CPB-economen: buffers van Nederlandse banken kunnen omlaag’, kopte het FD. Zelf houden de onderzoekers de nodige slagen om de arm, maar de Nederlandse Vereniging van Banken (NVB) haalde het diezelfde dag gretig aan. ‘Het één-op-één overnemen van de Basel-voorstellen in EU-regelgeving gaat de NVB op dit moment te ver’, concludeert de lobbyclub. Waarop De Nederlandsche Bank direct terugsloeg. Samen met 24 andere toezichthouders pleit zij in een brief voor ‘volledige, consistente en tijdige invoering’ van het akkoord.

Volgens de banken gaan Nederlanders hierdoor meer betalen voor hun hypotheek of zakelijke lening. Gezien het enorme overschot aan geld en de historisch lage rente klinkt dat niet heel dreigend. Kijk naar de huizenmarkt: genoeg pensioenfondsen en verzekeraars die alternatieve financiering aanbieden.

Wie wél last krijgen van de strengere regels, zijn de beleggers. Alleen al ING zette deze zomer 3,6 miljard euro opzij voor dividenduitkeringen en inkoop van eigen aandelen. Als de banken minder eigen vermogen hoeven aanhouden, kunnen ze nog veel meer euro’s ‘teruggeven’ aan hun aandeelhouders.

Kind van de rekening is de belastingbetaler. Hoe minder eigen geld banken hebben om tegenslagen op te vangen, hoe groter het risico dat de overheid moet bijspringen als het mis gaat. Dat klinkt ook na dertien jaar gekmakend vertrouwd. Private winsten versus publieke verliezen. Nog even wachten op de ontknoping van dit lobbygevecht, en dan weten we wat Europa belangrijker vindt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden