Preventieve zorg

Een ‘zorginfarct’ dreigt als de komende tien jaar niet drastisch wordt ingegrepen in de organisatie van de gezondheidszorg. Dit was de alarmerende boodschap bij een discussienota die de Raad voor de Volksgezondheid en de Zorg (RvZ) maandag presenteerde.


De Raad nam alvast een voorschot op noodzakelijke ingrepen met een voorstel om ‘laagdrempelige inloopcentra’ naar Brits model te introduceren waar mensen met vage klachten of kleine gezondheidsproblemen terechtkunnen.

Huisartsen reageerden direct afwijzend. Waarom een nieuw en kostbaar systeem optuigen als huisartsen al succesvol als kostenbesparend filter dienen voor dure ziekenhuiszorg, zo redeneren ze terecht. Dat neemt niet weg dat de onderliggende boodschap van de RvZ ter harte moet worden genomen: zonder preventief ingrijpen wordt de zorg onbetaalbaar en bovendien niet-leverbaar vanwege de dreigende arbeidstekorten.

De RvZ is niet het eerste adviesorgaan dat hamert op het belang van preventie. Ook de Gezondheidsraad, het RIVM en tal van andere deskundigen waarschuwen al jaren voor de gevolgen van een ongezonde leefstijl en gedrag. De RvZ stelt vast dat nu al meer zorg gaat naar mensen met een chronische ziekte, die vaak het gevolg is van een ongezonde leefstijl, dan naar incidentele of acute zorg. Die trend neemt toe en vraagt dus om preventieve maatregelen in plaats van nadruk op genezing, zoals de zorg nu is georganiseerd.

Onder het motto ‘voorkomen is beter – en goedkoper – dan genezen’ worden talloze pogingen gedaan om mensen te prikkelen tot een gezonder voedingspatroon en meer beweging. Cursussen om te stoppen met roken worden inmiddels zelfs vergoed uit de basisverzekering. Tevergeefs, zo lijkt het. De bevolking wordt steeds dikker en rookt en drinkt nog steeds te veel.

Preventiebeleid in de huidige vorm – met vrijblijvende voorlichtingscampagnes en hapsnap gesubsidieerde beweeg- en gezonde lunchcursussen – levert weinig op. Hetzelfde geldt voor pogingen van gemeenten en verzekeraars om onder de eigen burgers of verzekerden gedragsveranderingen teweeg te brengen. Dat het roer om moet is dus een terechte constatering. De suggestie van de RvZ om gezond gedrag te belonen, bijvoorbeeld met een lagere zorgpremie, voert echter te ver. Een dergelijk voorstel ondermijnt de solidariteitsgedachte onder het zorgstelsel en gaat bovendien voorbij aan het feit dat ongezonde leefstijl een direct gevolg is van sociaal-economische omstandigheden. Met andere woorden: arme mensen in slechte wijken eten ongezonder – want goedkoper – en komen minder buiten om te bewegen – want onveilig.

Beter is het om iets te doen aan de structurele belemmeringen die effectief preventiebeleid in de weg staan. Dat zijn de financiële schotten tussen huisartszorg en ziekenhuiszorg enerzijds en die tussen de ziekenhuiszorg en de nazorg (AWBZ) anderzijds. Hierdoor worden zorgverleners niet geprikkeld om dure ziekenhuiszorg te voorkomen met preventie of goede nazorg. Bovendien zal van serieuze preventie weinig terechtkomen zolang zorgverzekeraars als regisseurs van de zorg geen financieel risico lopen.

Een zorginfarct kan worden voorkomen met serieuze ingrepen in de organisatiestructuur, niet met nieuwe organisaties.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.