Opinie

Preventie scheidingen is taak van de overheid

In navolging van de gemeente Amersfoort moet de het rijk echtscheidingen ontmoedigen.

In de Amersfoortse vinexwijk Vathorst stranden vele huwelijken. Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Het aantal echtscheidingen neemt sinds jaren weer toe, ook in de wijk Vathorst. De gemeente Amersfoort beschouwt dit als onwenselijk, bestempelt de preventie van scheiden als een overheidstaak en is daarmee pionier. Het hoge scheidingspercentage wordt voor het eerst door de overheid in dezelfde categorie geschaard als schulden, verslaving, klimaatverandering. Dat is een breuk met de kijk op scheidingen vanaf 1971, het jaar waarin de 'grote leugen' werd afgeschaft, tot nu. De afgelopen 45 jaar was het beleid gericht op de harmonieuze scheiding. Nu komt daar dus preventie als overheidstaak bij.

De kern waar het om draait is of preventie van scheidingen inderdaad een taak van de overheid moet zijn. Het antwoord is: ja, dat ligt voor de hand. Het gaat om kinderen, dus een kwetsbare groep. Het ingrijpen van de gemeente Amersfoort vindt zijn grond in de sociaal-wetenschappelijke internationale literatuur en rapporten van de Kinderombudsman hierover. De cijfers laten zien: scheiden is lijden voor veel kinderen.

Dat betekent niet dat scheiden altijd voorkomen moeten worden; sterker nog, in onhoudbare situaties kan scheiden het beste idee zijn. Het zou wél wenselijk zijn als de overheid zijn verantwoordelijkheid neemt bij het terugdringen van ondoordachte en ongeïnformeerde scheidingen. Uit een Brits onderzoek uit 2014, waarbij tweeduizend mensen werden geënquêteerd, blijkt dat 54 procent van de mensen spijt heeft van de scheiding. Uit onderzoek zou moeten blijken of dit ook voor Nederland geldt, de cijfers zullen er waarschijnlijk niet ver van verwijderd zijn.

Bregje Dijksterhuis.

Neem alleen al de financiële situatie na de scheiding: de financiële levensstandaard van het gezin waarin het kind minstens de helft van de tijd opgroeit, bij de moeder, keldert gigantisch na scheiding; het CBS publiceerde onlangs opnieuw een onderzoek waaruit blijkt dat alleenstaande ouders er financieel op achteruit gaan. Let wel, dat zijn meestal de moeders. Uit onderzoek van het CBS van ruim tien jaar geleden blijkt dat vaders er 7 procent op vooruit gaan na de scheiding en moeders 23 procent op achteruit. Wanbetaling van alimentatie neemt elk jaar toe.

De kosten voor de samenleving zijn enorm. De juridische procedures rond scheiding nemen een enorme hap uit het budget van de rechterlijke macht en Rechtsbijstand. Alimentatie is het belangrijkste geschilpunt. Bureau Jeugdzorg en de gemeenten hebben een kluif aan vechtscheidingen.

En daarnaast spelen kwesties als de zorgverdeling, kinderen die hun vaders nauwelijks zien, loyaliteitsconflicten. Bij kinderen uit gebroken gezinnen is vaker sprake van slechtere schoolresultaten, criminaliteit, gedragsproblemen, psychische problemen en bindingsproblemen.

Kortom; het voornemen van de gemeente Amersfoort vindt zijn grond in de statistiek. Hoe kan Amersfoort dit aanpakken?

Allereerst: gesprekken met een relatiedeskundige is een idee, maar het is onnodig dat die met een religieus sausje worden overgoten. Daarnaast zouden online-tools met goede voorlichting over alimentatie en andere scheidingskwesties een aanvulling zijn. Amersfoort kan leren van de ervaringen met de schuldenproblematiek, waarbij al lange tijd wordt ingezet op preventie.

Ten tweede: dit is geen regionaal verhaal, Amsterdam is de scheidingshoofdstad. De centrale overheid, de Tweede Kamer, hoort voorop te lopen. De wetsvoorstellen, scheiden zonder rechter, beperking gemeenschap, alimentatiestelsel, zijn gericht op het verbeteren van het proces rond de scheiding. Waar blijft de wetgeving rond preventie?

Het is de taak van de Tweede Kamer om het gedrag van burgers rond huwelijk en scheiding te sturen, bijvoorbeeld met betere voorlichting aan ouders over de financiële gevolgen van scheiding. Zorg als overheid in ieder geval voor een eenvoudig en rechtvaardig alimentatiestelsel; dan kunnen mensen die een scheiding overwegen zelf berekenen wat de scheiding hen gaat kosten of opleveren.

Daarnaast zou je de discussie kunnen opwerpen of aan het breken van een huwelijkscontract een prijskaartje zou kunnen hangen. Daarmee sluit je aan bij andere contracten in het privaatrecht.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.