OpinieVerkiezingen VS

President Sanders zal de VS Europese waarden brengen

Bernie Sanders wordt vaak met scepsis bekeken. Maar hij heeft de Amerikanen het meest te bieden, betoogt historicus Mathieu Peulen.

Bernie Sanders op de Universiteit van Nevada tijdens zijn campagne voor de voorverkiezingen van de Democraten. Beeld AFP

Als een rockster werd Sanders vorige week ontvangen op de rally in New Hampshire. Duizenden fans schreeuwden hem toe: ‘Bernie beats Trump!’ en ‘Feel the Bern!’. Met een vlammende speech over echte verandering bracht hij de aanwezigen in extase. ‘En dan nu dames en heren: The Strokes!’ De New Yorkse rocklegendes speelden het stadion plat. ‘Bernie is de enige kandidaat die er voor het volk is en niet voor het grote geld’, riep Strokes-zanger Casablancas.

Terwijl de andere Democratische kandidaten het vooral hebben over het ‘monster’ Trump, predikt Sanders een politieke revolutie. En precies dat laatste is nodig om Amerika om te toveren in een beschaving zoals wij die kennen in West-Europa. ‘Wat betalen studenten in Duitsland?’, vroeg Sanders aan het publiek. ‘Zero’, riep iedereen in koor. ‘Exact! Dus dan kunnen wij het ook!’

Want vergeet niet dat studeren in de VS iets is voor de rijken (of voor mensen die tonnen schuld willen maken), dat een half miljoen Amerikanen dakloos is, 27 miljoen geen zorgverzekering heeft en de drie rijkste personen evenveel bezitten als de onderste 50 procent. Amerika is een land waar je als arme arbeider een crowdfundingactie moet opzetten als je kanker hebt. Een land waar duizenden drugsverslaafde daklozen in de binnenstad van Los Angeles in tentjes wegkwijnen. Filmmaker Michael Moore: ‘Niet alleen Bernie is boos, Amerika is boos. We hebben echte verandering nodig.’

Voor die verandering hoef je echt niet bij Joe Biden te zijn. De voormalige vicepresident hamert vooral op zijn eigen electibility: hij zou de kandidaat zijn die Trump kan verslaan. Op een bijeenkomst in South Carolina riep hij steeds wat voor een schurk Trump wel niet is en dat hij het land gaat ‘genezen’. Het enige plan waarmee Biden kwam, was dat hij de biljoenen belastingverlaging onder Trump wil ‘investeren’ in Amerika. Wat hij hiermee precies bedoelt, blijft een raadsel. Het is exemplarisch voor de ideeënarmoe van Biden. Niet voor niets zakt hij weg in de peilingen en staat Sanders nu op één.

Aan plannen ontbreekt het Sanders geenszins. Een nationaal zorgsysteem dat iedereen een verzekering biedt, gratis studeren, gratis kinderdagverblijven, een Green New Deal en uitstekende scholen, naar West-Europees voorbeeld. Hoe hij dat gaat betalen? Met de biljoenen die beschikbaar komen bij een fikse belastingverhoging voor de allerrijksten. Precies zoals dat in West-Europa het geval is. Uit een onderzoek van de ultraconservatieve miljardairs Charles en David Koch, dat juist had moeten aantonen dat Sanders’ plan onrealistisch was, bleek onverhoopt dat juist zijn plan geld bespaart. Sanders: ‘Dat wist ik allang, want onze vrienden in West-Europa hebben zo’n systeem en het werkt gewoon.’

En Sanders kán winnen. Met 8 procent verschil zou hij Trump verslaan, wijzen peilingen uit. En vergeet niet: de teleurstellende opkomst van 2016 (55 procent) kwam vooral doordat miljoenen Amerikanen hun hoop verloren hadden en niet zijn gaan stemmen. Slechts een kwart van Amerika stemde de facto op Trump. Anno 2020 is de helft van het electoraat geboren na 1980 en juist onder hen scoort Sanders zeer goed. ‘Als de opkomst hoog is, zullen we winnen’, zegt hij terecht.

Dat niet de gematigde Buttigieg met zijn 38 lentes, maar een bejaarde die zijn vader had kunnen zijn massaal jongeren trekt, zegt alles over de ellendige staat van de VS. Gematigde Democraten hebben het land niet kunnen veranderen en dat weten Amerikanen. Ook onder Clinton en Obama leefden miljoenen in armoede, was studeren peperduur en was betaalbare zorg voor velen onbereikbaar. Zonder échte verandering zal het beruchte daklozenkamp in Los Angeles blijven bestaan, bepalen lobbyisten van Wall Street de politieke agenda en blijven miljoenen afhankelijk van voedselbonnen.

Onder president Sanders kan de Amerikaanse belofte van ‘Life, liberty and the pursuit of happiness’ na driehonderd jaar eindelijk realiteit worden.

Mathieu Peulen is historicus en docent geschiedenis op het Ignatius gymnasium te Amsterdam.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden