Opinie

President Hollande omarmt Poetin veel te snel

Het is nog veel te vroeg om te spreken over opheffing van sancties tegen Rusland, zoals de Franse president Hollande onlangs deed. Aan de voorwaarden van het Minsk II Akkoord is nog lang niet voldaan.

Een uit dienst ontslagen Oekraïense militair omhelst zijn vriendin na aankomst in Kiev. Beeld epa
Een uit dienst ontslagen Oekraïense militair omhelst zijn vriendin na aankomst in Kiev.Beeld epa

Begin september verrastte Frankrijk's President Hollande vriend en vijand met een uitspraak over de opheffing van sancties tegen Rusland. Hij kondigde aan opheffing voor te stellen wanneer er lokale verliezingen in Oost-Oekraïne (Donbas) zijn gehouden en Oekraïne's decentralisatie-hervorming is doorgevoerd. Met geen woord repte de President echter over Rusland's verplichting om zijn troepen uit Donbas terug te trekken en de controle over de 450 kilometer lange grens tussen Donbas en Rusland aan Oekraïne terug te geven.

Nog luider was zijn zwijgen over Rusland's gewelddadige inlijving van de Oekraïense Krim, een internationaalrechtelijke schending van de eerste orde. Inmiddels heeft President Hollande de Oekraïense en Russische Presidenten en de Duitse Bondskanselier uitgenodigd om op 2 october in Parijs bij elkaar te komen om de situatie in Oekraïne te bespreken.

Het is niet de eerste keer dat Hollande blijk geeft van een ongefundeerde krachteloze houding ten opzichte van Rusland. Afgelopen januari keerde hij zich tegen het uitbreiden van sancties met het argument dat Rusland's positie niet goed werd begrepen: "Meneer Poetin wil Oost-Oekraïne niet annexeren, daarvan ben ik zeker, hij heeft mij dat gezegd." Het is uiterst zorgwekkend dat de hoogste politiek leider van een belangrijk West-Europees land afgaat op wat een ander, bovendien duidelijk niet bevriend, staatshoofd hem vertelt en niet op de feitelijke gedragingen van diens land.

undefined

Minsk II

De verplichtingen waaraan Oekraïne en Rusland zich dienen te houden staan zwart op wit in het zogenaamde Minsk II Akkoord van 11 februari dit jaar. Dat kwam tot stand na haastig gearrangeerde onderhandelingen tussen de Oekraïense en Russische Presidenten Poroshenko en Poetin, waarbij de Franse President Holland en de Duitse Bondskanselier Merkel actief bemiddelden. Oekraïne was gedwongen die onderhandelingen in te gaan omdat Russische militairen kort daarvoor een zwaar offensief in Donbas waren begonnnen met zorgwekkende verliezen voor het Oekraïense leger als gevolg.

De belangrijkste punten uit "Minsk II" zijn: een wapenstilstand, terugtrekking van zware wapens, het organiseren van lokale verkiezingen in Donbas in overeenstemming met de Oekraïense wetgeving voor het eind van 2015 en decentralisatie van het bestuur in Oekraïne via een grondwetswijziging, met een speciale wet voor Donbas.

Na regelmatige en grove schendingen van Minsk II zijdens de door Rusland militair gesteunde separatisten, waarover ook OVSE-waarnemers zich beklaagden, is het sinds enkele weken opvallend rustig aan de fronten in Donbas. Niet langer komen er dagelijks Oekraïense militairen en burgers om het leven. Ook zijn er veranderingen doorgevoerd in de gelederen van de separatisten. Het lijkt er op dat Rusland zijn greep op hun leiders nog verder heeft verstevigd en dat deze zich nu nauwgezet aan de Moskou-lijn houden.

undefined

Onduidelijke intenties

Wat die lijn precies is is nog niet duidelijk. Sommige waarnemers menen dat Moskou is gaan inzien dat het beter zijn handen van Donbas kan aftrekken. Daarop kan ook een zeer opmerkelijk bericht duiden dat onlangs door het persagentschap van de rebellen werd verpreid. Het bevatte de conclusies van een opiniepeiling onder 6500 ondervraagden in negentien gemeentes in Donbas: 29 procent van de bevolking steunt de separatisten, slechts 10 procent beschouwt zich als "Russische patriot" en, afhankelijk van de woonplaats van de respondent, beschouwt tussen de 34 en 48 procent zich als "Donbas-patriot". De uitslag van de peiling werd ook vermeld door nieuwssites van Russische dagbladen als "Moskovsky Komsomolets".

Een belangrijke volgende indicatie of Rusland inderdaad bezig is zich van Donbas te distantiëren zullen de door de rebellen aangekondigde lokale verkiezingen zijn. Tot nu toe zijn zij van plan die zelf te organiseren, niet op de dag dat er in de rest van Oekraïne lokale verkiezingen zijn (25 october) en zonder de Oekraïnse te respecteren. Zetten de rebellen hier door, dan is dat een duidelijke schending van Minsk II voor welke Rusland medeverantwoordelijk zal zijn.

Dit alles toont dat het veel te vroeg is om nu al te spreken van een eventuele opheffing, geheel of gedeeltelijk, van sancties. Opheffing komt pas aan de orde wanneer ook Rusland zijn Minsk II verplichtingen volledig heeft vervuld. Dat wil zeggen: wanneer alle Russische militairen uit Donbas zijn teruggetrokken, al het militair materieel is teruggehaald, alle zgn. Russische "gewapende vrijwilligers" zijn vertrokken en Oekraïne effectief de controle weer heeft over haar gedeelte van de Oekraïens-Russische grens."

Willem-Gert Aldershoff werkte voor de Europese Commissie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden