Opinie

Premiebetaler de dupe van slecht wetsvoorstel

Een verbod op winstuitkering aan verzekerden, zoals voorgesteld door SP, PvdA en CDA, is onnodig.

Reclame voor een zorgverzekeraar bij een Rotterdamse tramhalte. Beeld Hollandse Hoogte

Deze maand gaat de premie van de zorgverzekering met 5 tot 12 euro omhoog. Ondanks deze stijging is de premie voor de basispolis niet kostendekkend. Al een aantal jaren zetten de zorgverzekeraars een deel van hun financiële reserves in om de premiestijging te beperken. Zonder de inzet van deze reserves zou de zorgverzekeringspremie meer dan twee keer zo hard zijn gestegen. De zorgverzekeraars geven zo een deel van de winsten die ze in het verleden hebben gemaakt aan hun verzekerden terug.

Als het aan de SP, PvdA en het CDA ligt, mogen zorgverzekeraars in de toekomst hun winsten niet meer teruggeven aan hun verzekerden. De Tweede Kamerleden Renske Leijten (SP), Lea Bouwmeester (PvdA) en Harmke Bruins Slot (CDA) hebben afgelopen zomer een voorstel ingediend om de zorgverzekeringswet aan te passen.

Hun wetsvoorstel luidt als volgt:

1. Het is de zorgverzekeraar verboden: dividend uit te keren aan zijn aandeelhouders, winst uit te keren aan zijn leden, of winst uit te keren aan zijn werknemers.

2. Onverminderd de mogelijkheid reserves aan te vullen, kan de zorgverzekeraar zijn winst slechts aanwenden voor doelen ter verbetering van de kwaliteit en toegankelijkheid van de zorg.

3. Bij algemene maatregel van bestuur kunnen doelen als bedoeld in het tweede lid worden gespecificeerd.

Aangezien op een na alle negen zorgverzekeraars ledenorganisatie zijn, is vooral het verbod aan winstuitkering aan leden/verzekerden relevant. Iedereen die een verzekering heeft bij de acht grootste zorgverzekeraars is automatisch ook lid van de vereniging die eigenaar is van de zorgverzekeraar.

Uit het wetsvoorstel blijkt klip en klaar: winsten voor zorgverzekeraars moeten worden gebruikt voor zorg en mogen niet - al dan niet in de vorm van een premiekorting - worden uitgekeerd aan verzekerden. Dat is slecht nieuws voor de premiebetaler. Door dit verbod zullen we jaarlijks 100 tot 150 euro meer moeten betalen voor onze zorgverzekering.

Het wetsvoorstel van Renske Leijten, Lea Bouwmeester en Harmke Bruins Slot wordt binnenkort in de Tweede Kamer behandeld. Als het wordt aanvaard - en daar ziet het wel naar uit - heeft dat grote gevolgen voor de zorgverzekeraars.

Het moederbedrijf van de grootste zorgverzekeraar, Zilveren Kruis-Achmea, keert winst uit. Door de wetswijziging zal Achmea waarschijnlijk gedwongen zijn Zilveren Kruis af te splitsen en te verzelfstandigen. De kleinste zorgverzekeraar ASR, die onder andere via zijn label de Amersfoortsche zorgverzekeringen verkoopt, is de enige op winst gerichte verzekeraar. ASR zal als de wet wordt aangenomen gedwongen worden te stoppen met het verkopen van zorgverzekeringen.

De Raad van State heeft een zeer negatief advies over het wetsvoorstel gegeven. Een verbod op winstuitkering past volgens de Raad van State niet in het huidige stelsel en zou tot 'een principiële wijziging van het zorgstelsel leiden'.

Dat het voorstel de bijl aan de wortel van het zorgstelsel zet, zal door de indieners van het voorstel eerder als een argument voor het wetsvoorstel worden gezien dan als een argument tegen: in elk geval een van de drie indieners van het wetsvoorstel zou het huidige stelsel liever vandaag dan morgen afschaffen.

De Raad van State heeft in zijn advies geen oog voor de gevolgen die het wetsvoorstel heeft voor burgers zelf en zorgverzekeraars. De kritiek van de Raad op het wetsvoorstel is nogal naïef. De indieners van het wetsvoorstel kunnen in hun repliek de kritiek van de Raad makkelijk wegwimpelen door te zeggen dat dit wetsvoorstel niet tot doel heeft het stelsel op te blazen.

Voor de Kerst is het wetsvoorstel in de vaste Kamercommissie volksgezondheid besproken. Het verslag van deze bespreking doet nogal onwerkelijk aan. De Kamerleden lijken collectief te denken dat zorgverzekeraars nv's zijn of willen worden die winst aan aandeelhouders willen uitkeren.

Dat bijna alle zorgverzekeraars onderlinge waarborgmaatschappijen zijn zonder aandeelhouders, speelt in het debat geen enkele rol. Op de gevolgen van het wetsvoorstel voor de leden/verzekerden, de werkelijke eigenaren van de zorgverzekeraars, ging geen enkel Kamerlid in.

Wel worden bespiegelingen gehouden over de gevaren als een zorgverzekeraar zich zou omvormen tot een nv met aandeelhouders. De vraag waarom een zorgverzekeraar dat zou doen, wordt genegeerd. Omvorming tot een nv is alleen zinvol als een zorgverzekeraar risicodragend kapitaal wil aantrekken.

Maar waarom zou een zorgverzekeraar dat willen doen? Het eigen vermogen dat zorgverzekeraars verplicht zijn aan te houden is groot. Een zorgverzekeraar is geen onderneming die veel kapitaal voor investeringen nodig heeft. De noodzaak voor zorgverzekeraars om kapitaal van aandeelhouders aan te trekken is er niet. Toch doen Kamerleden een groot deel van het commissieoverleg alsof dat wel zo is.

Het wetsvoorstel van SP, PvdA en CDA is overbodig. Het debat erover is gebaseerd op luchtfietserij. Dit overbodige voorstel kost Nederlanders echter wel 100 tot 150 euro per jaar.

Wim Groot is hoogleraar economie aan de Universiteit van Maastricht.
Henriette Maassen van den Brink is hoogleraar economie aan de Universiteit van Amsterdam.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden