Interview Joost Röselaers

Predikant Joost Röselaers: ‘De kerk moet zijn rol in de samenleving terugclaimen’

Predikant Joost Röselaers. Beeld Ivo van der Bent

Joost Röselaers (38), predikant van de remonstranten van Vrijburg Amsterdam, veranderde van mening over de rol van de kerk in de samenleving.

Oude opvatting

‘De kerk moet bescheiden zijn, we doen er niet meer toe, we zitten in de marge maar dat is eigenlijk wel goed. De kerk moet er nog zijn voor een kleine groep leden, maar dat is het. Ik merkte bij mezelf maar ook bij andere mensen die verbonden zijn aan de kerk een calvinistisch zondebesef: we hebben ook veel kwaad gedaan, onze tijd is wel geweest. Ik had iets fatalistisch over me: ik vroeg me af of ik mijn pensioen wel zou halen bij de kerk.’

Het kantelpunt

‘In 2013 werd ik predikant van de Nederlandse Kerk in Londen, die dateert uit 1550. In Engeland doet de kerk er nog toe. Je wordt als predikant overal voor uitgenodigd. Bij mijn intrede zaten gemeenteraadsleden van The City of Londen op de voorste rij. De kerk is verankerd in de samenleving. Na de MH17-ramp belde bijvoorbeeld de Nederlandse ambassadeur dat we samen de herdenking moesten doen met een dienst. Dat was vanzelfsprekend. De kerk staat er gewoon. Bij het staatsbezoek van Willem-Alexander en Máxima dit jaar werd het koningspaar opgewacht door een rij predikanten en zat de aartsbisschop van Canterbury op de eerste rij bij het staatsbanket. In Nederland heeft de geestelijkheid geen zichtbare rol. De kerk is in Londen meer fluïde: je had niet alleen de dienst op zondag, maar ook doordeweeks waren er lezingen en diners. Het zette me aan het denken over de rol van de kerk in de Nederlandse samenleving.’

Nieuwe opvatting

‘De kerk moet zijn rol in de samenleving opeisen en present zijn. De zingevingsvraag is groter dan ooit, de kerk moet daarop inspelen door bijbelse verhalen en tradities aan te reiken. Wij zijn als kerk te veel in de seculariseringsgolf meegegaan. We moeten onze plaats in de samenleving terugclaimen, ook met de overtuiging dat we iets te bieden hebben. Voor existentiële vragen is nu een leegte. Yoga en mindfulness vind ik praktisch, maar ook flinterdun. Ze hebben niets wezenlijks, ze hebben geen bodem, zoals ze in Nederland worden beoefend. Het zijn ad-hoc-activiteitjes. Het christendom is waardevoller. Tuurlijk is yoga goed voor de spieren, maar yoga haalt het niet bij de kerk. De kerk heeft zoveel te bieden, een verhaal dat je tegenspreekt en op een vriendelijke manier vraagt: ‘Ben je wel goed bezig? Denk je wel aan de ander?’

‘De kerkdeuren moeten open, iedereen hoort erbij. Ik vind het vreemd dat de herdenking van de MH17 in Nederland in de Rai was. Claim die kerkelijke gebouwen. Maar ook: kerk, sta open. Na een ramp moet Vrijburg in Amsterdam openstaan voor de hele buurt, familieleden van slachtoffers moeten weten dat ze hier terechtkunnen.

‘In de kerk kun je uit je bubbel komen. Er komen mensen van alle leeftijden, bejaarden en jongeren, en van alle sociale achtergronden. Idealiter zitten de PVV’er en de SP’er naast elkaar in de kerk. Van oudsher was de kerk een centrale plek waar je elkaar ontmoette, die ontbreekt nu in de samenleving.

‘Ongemak over geloof is niet alleen aanwezig in de samenleving, maar ook bij predikanten en kerkmensen. Dat moet stoppen. Laatst stelde ik in een gespreksgroep de vraag: durf je op een verjaardag te zeggen dat je zondag naar de kerk gaat? Een grote meerderheid antwoordde van nee. Ik houd niet van evangeliseren, maar ik ben wel voor een naar buiten gerichte beweging. Dat je openlijk lid bent van de kerk, net zoals je ook lid bent van Greenpeace.

‘De pr van de kerk is behoorlijk slecht en moet beter. Predikanten moeten zich meer in het maatschappelijke debat mengen. In Engeland heeft de anglicaanse kerk bijna elke dag een ingezonden brief in een van de kranten. The Guardian had jarenlang een predikant als columnist, Giles Fraser. De kerk moet dus ook zijn kneuterigheid kwijtraken en professioneler worden. In Engeland wordt er bedrijfsmatiger gedacht. Bisschoppen volgen daar bijvoorbeeld een MBA. Dat is hier ondenkbaar. Terwijl je als bisschop of hoofd van een kerk natuurlijk ook een tent runt.’

Het effect

‘Ik zie meer mogelijkheden voor de kerk. Met advent hebben we bijvoorbeeld de hele buurt uitgenodigd, zo’n 200 mensen, om naar de kerk te komen, naar een eigentijds kerstverhaal van Boris van der Ham te luisteren en kerstliedjes te zingen. Dit gebouw moet niet alleen het gebouw zijn van deze gemeente, maar ook van deze wijk. Verder ben ik bezig met het ontwikkelen van een seculiere biecht. Voor zoveel mensen is het belangrijk gehoord te worden, en te weten dat een fout je leven niet hoeft te kleuren. Voor mij is de kern van het christelijke geloof: vergeving. Er is altijd een nieuw begin mogelijk. Wat je ook doet, elke dag kun je opnieuw beginnen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.