Opinie

Praten over suïcide is juist goed

Anders dan in Nederland wordt gedacht, leidt praten over suïcide tot een afname van het aantal zelfmoorden.

In Italië is zelfmoordcijfer bijna de helft lager dan in Nederland. Beeld Frank Muller / HH

Alle goede bedoelingen ten spijt, vertoont het aantal suïcidepogingen een opwaartse trend. Is er dan werkelijk niets wat er gedaan kan worden om dit om te buigen?

In 1999 ben ik voor de trein gesprongen. Toen ik wakker werd in het ziekenhuis, waren mijn beide benen geamputeerd. Ruim tien jaar later heb ik hierover een boek geschreven. Sindsdien geef ik lezingen en voordrachten, in binnen- en buitenland.

Op grond van de op deze manier verzamelde ervaring, ben ik van mening dat de preventie moet beginnen op de middelbare school. Veel problemen die uiteindelijk kunnen leiden tot een suïcidepoging, steken in deze levensfase voor het eerst de kop op. Maar ook bij afwezigheid van acuut psychisch lijden, kan het bespreekbaar maken ervan op die leeftijd een suïcidepoging in een later stadium voorkomen.

In Nederland - in tegenstelling tot bijvoorbeeld Italië en Oostenrijk - staan scholen hier veelal afwijzend tegenover. De reden is de angst voor het zogeheten 'Werther-effect': door te praten over suïcide zou dit op korte termijn tot een toename van het aantal zelfmoorden voeren.

Het is jammer dat het 'Papageno-effect' schijnbaar minder overtuigt. Want wel degelijk is gebleken dat het praten over alternatieven voor het plegen van suïcide (therapie, medicijnen) een afname van het aantal zelfmoorden laat zien. Oftewel: tijdens het gesprek met scholieren dient het overwinnen van de psychische problemen centraal te staan.

Hier in Italië is het percentage zelfmoorden bijna de helft lager dan in Nederland. Regelmatig word ik uitgenodigd op een middelbare school. Tijdens mijn voordracht vertel ik over een tweede probleem, wat zich in veel gevallen voordoet bij mensen die lijden aan een psychische aandoening: eenzaamheid.

Wanhoop

Daarmee bedoel ik het niet begrepen worden door de omgeving. 'Het komt allemaal wel weer goed', als oplossing voor een depressie. Of: 'Maak je niet zo druk', als tip tegen een angst- of paniekstoornis.

En wanneer na enige tijd blijkt dat deze raad niet het gewenste effect heeft, dan zal het toch wel aan de patiënt zelf liggen. Die moet maar gewoon meer zijn best doen om over zijn zogenaamde probleem heen te komen. De betroffene blijft achter met een schuldgevoel, niet zelden gevolgd door wanhoop.

Uiteindelijk is het veelal deze wanhoop die ertoe leidt, dat iemand besluit om een einde aan zijn leven te maken. Niet het feitelijke, psychische probleem.

Een simpel bewijs hiervoor is dat achteraf vaak blijkt dat de persoon in kwestie voorafgaand aan de suïcidepoging, wel degelijk eerst op zoek is gegaan naar hulp. De combinatie van de psychische aandoening samen met de schaamte leidt ertoe, dat de scheiding tussen het maken van een einde aan de problemen enerzijds, en aan het leven in zijn geheel anderzijds, vertroebelt.

Durven te praten over psychische problemen is de eerste stap naar het vinden van een oplossing. Behalve op scholen, zijn in Oostenrijk in een aantal ziekenhuizen ervaringsdeskundigen aangesteld. Zij fungeren als een soort brug tussen de patiënt en de arts, die uiteindelijk een diagnose en therapie zal moeten vaststellen.

Inmiddels heb ik een paar honderd leerlingen in de leeftijd tussen 16 en 18 jaar voor mij gehad. Er is geen enkele melding binnengekomen van een suïcide onder deze groep naar aanleiding van mijn voordracht.

De geslaagde zelfmoord die onlangs plaatsvond op een school waar ik ben geweest, was gepleegd door een leerling die een maand daarvoor van school was gegaan. De directrice van de school, die mij hierover berichtte, schreef dat ze het erg jammer vond, dat hij niet de kans had gekregen om bij de voordracht aanwezig te zijn.

Viktor Staudt is voorlichter suïcidepreventie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden