Media inIraaks Koerdistan

Praten met westerse diplomaten wordt riskant voor Iraaks- Koerdische journalisten, terwijl de pers daar zo vrij was

Teleurstelling onder westerse journalisten in Erbil, waar het voor hen goed toeven is, maar waar nu toch Koerdische collega's op valse gronden worden bestraft, stelt correspondent Ana van Es vast.

Masrour Barzani, premier van Iraaks Koerdistan, predikt persvrijheid, maar een rechter bestrafte toch journalisten.	 Beeld Hollandse Hoogte / AFP
Masrour Barzani, premier van Iraaks Koerdistan, predikt persvrijheid, maar een rechter bestrafte toch journalisten.Beeld Hollandse Hoogte / AFP

Qua persvrijheid lijkt Iraaks Koerdistan een lichtpuntje in een verder donkere regio. Journalisten hoeven hier niet bang te zijn dat ze worden doodgeschoten als een artikel verkeerd valt, zoals in de rest van Irak. Buitenlandse verslaggevers hoeven zelfs in covid-tijden geen visum aan te vragen. De overheid heeft hier immers niks te verbergen.

De Iraaks-Koerdische premier, Masrour Barzani, is een open geest die op Persvrijheidsdag (3 mei) benadrukte dat zijn regio ‘een standvastig voorstander van vrijheid van meningsuiting’ is.

Mooie woorden.

De schok was groot toen de 38-jarige Sherwan Sherwani, een Iraaks-Koerdische journalist die bekend staat om zijn kritische verhalen over corruptie, daags na Persvrijheidsdag in hoger beroep tot zes jaar cel werd veroordeeld. Een collega-journalist trof hetzelfde lot, evenals drie politieke activisten.

Staatsgeheimen

Wat ze hebben misdaan? Sherwani sprak twee keer af met Duitse diplomaten. Naar verluidt ook met medewerkers van het Amerikaanse consulaat in de Iraaks-Koerdische hoofdstad Erbil. Hij zou staatsgeheimen hebben doorgespeeld. Daarnaast zou hij banden onderhouden met de Koerdische terroristische organisatie PKK. En bovenop alles: Sherwani zou 5.000 dollar hebben ontvangen van een geheimzinnige organisatie die ‘Bar’ heet.

De veroordeling, analyseerde journalistenwaakhond CPJ (Commitee for the Protection of Journalists) lijkt niet gebaseerd op overtuigend bewijs. Het PKK-verhaal slaat al helemaal nergens op. ‘Bar’ blijkt de American Bar Organisation te zijn, de Amerikaanse bond van advocaten, die in zo’n beetje de halve wereld mensenrechtenactivisten en kritische journalisten ondersteunt.

Premier Barzani, verlicht leider als hij is; scheiding der machten in Iraaks Koerdistan! – heeft natuurlijk geen zeggenschap over de beslissing van de rechters. Maar hij waarschuwt: Sherwani en zijn vrienden zijn saboteurs en spionnen. ‘Ze gaven zich uit voor journalisten, maar in werkelijkheid deden ze andere dingen.’

Tsja. Hadden we al opgemerkt dat Sherwani veel publiceerde over corruptie, een probleem dat welig tiert in Iraaks Koerdistan en volgens kwade tongen de familie Barzani in het zadel houdt?

Peshmerga-strijders

Westerse overheden willen hun relatie met de Iraakse Koerden goed houden. Zonder de inzet van Koerdische peshmerga-strijders zou in Irak nog steeds overal de zwarte IS-vlag wapperen. Maar met het vonnis worden alle contacten tussen journalisten en westerse diplomaten in de Koerdische regio strafbaar.

Het Duitse consulaat in Erbil haalt ongekend scherp uit naar de rechters. Voor de veroordeling is ‘geen rechtvaardiging’. De uitspraak ‘criminaliseert’ het werk van diplomaten, voor wie het normaal is om thee te drinken met journalisten en activisten. Bovendien is Sherbani tijdens zijn verhoren bedreigd met marteling.

Andere mogendheden reageren minder scherp, maar toch ‘zeer bezorgd’ (Canada) dan wel ‘bezorgd’ (de Europese Unie).

Autoritarisme

De Financial Times pakte uit met een groot verhaal over ‘Iraqi Kurdistans authoritarian turn’, de afslag van Iraaks Koerdistan naar autoritarisme. Daarin vertelt de vrouw van Sherbani dat haar man door de overheid riante geldbedragen is geboden om voorgoed te stoppen met het schrijven van kritische stukken. Deskundigen leggen uit dat democratie in Iraaks Koerdistan maar schijn is.

Verslaggever Chloe Cornish twitterde dat het pijn deed om dit te boekstaven. Want het lijkt allemaal zo mooi in Koerdisch Irak. Bij aankomst in Erbil rolt de douane nog net niet de rode loper uit voor buitenlandse journalisten. Wie hulp nodig heeft met praktische zaken, kan altijd terecht bij de autoriteiten. Dan ga je vanzelf denken dat je in een walhalla van persvrijheid bent beland.

Ana van Es is correspondent in Beiroet.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden