Column Arnon Grunberg

Positieve discriminatie illustreert dat de meritocratie faalt

In Parijs dacht ik na over de TU Eindhoven en de beslissing om anderhalf jaar lang vacatures voor vast wetenschappelijk personeel alleen open te stellen voor vrouwen. Uitstekend, maak er vier jaar van — je moet groot denken — maar ergens voor of tegen zijn verhoudt zich tot betrokkenheid als ontlasting tot eten.

Positieve discriminatie, affirmative action, illustreert dat de meritocratie faalt. Zij die ergens goed in zijn, zouden boven komen drijven, ongeacht geslacht, seksuele voorkeur, religie, ras et cetera. Niet dus.

In de strijd om meer rechtvaardigheid wordt de onderverdeling in mensensoorten bekrachtigd. Is man-vrouw de wezenlijke onderverdeling? Je kunt naar klasse kijken, hoewel dat niet in de mode is. Hoeveel boerendochters zijn hoogleraar?

Er zijn nog andere factoren. Peter Sloterdijk wilde kleine mensen ‘verticaal uitgedaagde personen’ noemen. Hoeveel intellectueel uitgedaagde personen zijn hoogleraar?

Onze kennis en vaardigheden worden getest. Hoe verhoudt vaardigheid zich tot rechtvaardigheid? Waarom is de een vaardiger in iets dan de ander? Heeft dat niet ook met onze definities van vaardigheid te maken? Veel vaardigheden zijn dubieus. Waarom is pannenkoek goed en pannekoek fout?

Don Quichot ging windmolens te lijf, hij meende in gevecht te zijn met reuzen. Als genoeg mensen geloven dat de ridder vocht met reuzen, dan deed hij dat ook.

De wereld veranderen (Marx), dat was de revolutie van de 19de eeuw. Nu komt het erop aan de werkelijkheid af te schaffen, de revolutie van de 21ste eeuw. Daaraan wordt in Silicon Valley gewerkt. 

Iedereen heeft recht op wanen die hem gelukkig maken, om te veel eenzaamheid te voorkomen hebben wij collectieve wanen nodig. Zij die de vaardigheden hebben om die wanen het beste te produceren, zij die de machtsspelen uitmuntend spelen, zullen de mensheid gelukkig maken. Om het machtsspel uitmuntend te spelen, moet je soms de spelregels veranderen. Dat heet paradigmawisseling.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden