CommentaarCarlijne Vos

Poolse polarisatie loopt langs strikte lijnen

De conservatieve oudere kiezer bepaalt de toekomst voor jonge Polen, tot hun grote teleurstelling.

Rafal Trzaskowski, de burgemeester van Warschau.Beeld Getty Images

De uitslag van de Poolse presidentsverkiezingen toont de diepe verdeeldheid in het land. Zittend president Andrzej Duda won met een nipte voorsprong van 51,2 procent van zijn liberale rivaal Trzaskowski bij een historisch hoge opkomst van 68 procent. Bijna de helft van de Polen wilde dus juist af van de aartsconservatieve en anti-Europese koers die de PiS-regering vaart.

Het tegendeel gebeurt nu. Duda heeft nu drie jaar extra de tijd – tot de volgende parlementsverkiezingen – om zijn greep op de belangrijkste instituties in het land te verstevigen. Ofwel; om de pijlers van de democratische rechtsstaat, de rechterlijke macht en de media, verder te ontmantelen en zo de afstand tot Brussel te vergroten.

Voor met name de jongere Polen is dit een teleurstellende uitkomst. Het is immers hun toekomst die nu bepaald wordt door het conservatieve oudere deel van de kiezers. De polarisatie in Polen loopt namelijk langs strikte lijnen: jonge progressieve stedelingen kozen voor Trzaskowski, ouderen en inwoners op het platteland voor Duda.

Deze demografische kiezerskloof bepaalde eerder ook de Brexit tegen de wil van jonge Britten. Maar ook in andere landen weten populisten en/of rechtsnationalisten de sentimenten van vooral behoudende ouderen te bespelen. Gezien de leeftijdsopbouw in de veelal vergrijsde Europese landen voorspelt dit weinig goeds voor jongeren.

Duda won deze verkiezingen niet alleen met zijn conservatieve agenda maar ook dankzij succesvol armoedebeleid, waar vooral het platteland van profiteerde. Trzaskowski wist niet te overtuigen met een eigen sociaal-economische visie en kon niet voorkomen dat hij op de publieke tv werd afgeschilderd als een pion in een cultuuroorlog gevoerd door lhbti’ers of filantroop George Soros.

In zo’n gepolariseerd klimaat heeft een genuanceerd progressief geluid vrijwel geen kans. Het is daarom toch nodig dat voorvechters van het behoud van de democratische rechtsstaat en de Europese eenheid en waarden, duidelijker van zich laten horen. Met alleen een cultuurstrijd win je bezorgde burgers die de gevolgen van globalisering en toenemende ongelijkheid aan den lijve voelen, niet.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden