Politieke strijd binnen de unie is te verkiezen boven het opbreken van de unie

Commentaar

De Oostenrijkse coalitie van Kurz en Strache daagt de Europese hegemonie van Merkel en Macron uit.

Heinz-Christian Strache (R) en Sebastian Kurz (L). Foto reuters

Nadat Sebastian Kurz zijn eigen christen-democratische ÖVP grondig heeft hervormd, heeft hij een ommekeer bewerkstelligd door met de rechts-populistische FPÖ van Heinz-Christian Strache een regering te vormen. Dit is een bewuste breuk met de samenwerking tussen centrum-rechts en centrum-links, die het Oostenrijkse politieke klimaat lang heeft bepaald.

Kurz dankt zijn positie als kanselier van Oostenrijk mede aan het feit dat de Oostenrijkse kiezers op die 'grote coalitie' waren uitgekeken. Bovendien zijn deze kiezers als gevolg van de vluchtelingencrisis van 2015 inzake migratie flink naar rechts opgeschoven. Niettemin neemt Kurz door zijn samenwerking met de FPÖ, een hard-rechtse partij die niet vrij is van bruine smetten en die behept is met een ongezonde fascinatie voor autocraten als Vladimir Poetin, een groot politiek risico.

Een experiment met regeringsdeelname van de FPÖ aan het begin van deze eeuw liep uit op een debacle. Een herhaling van dat scenario is zeker niet uitgesloten, want regeren brengt compromissen met zich mee, die zowel voor de gematigde christen-democraten als voor de radicale achterban van de populisten al gauw onverteerbaar kunnen blijken.

De belangrijkste concessie die de FPÖ in ruil voor het pluche heeft gedaan, is het inslikken van de eis dat Oostenrijk uit de Europese Unie zou moeten stappen. Deze zet heeft geestverwanten van de FPÖ als Geert Wilders in verwarring gebracht, maar de tegenvallende uitslagen van de PVV en het Front National laten zien dat het verlaten van de EU ook voor radicaal-rechtse kiezers veelal een brug te ver is.

In plaats daarvan ambieert Oostenrijk, dat in de tweede helft van 2018 het voorzitterschap van de EU gaat bekleden, een stevige bijstelling van de Europese agenda. Punt één is daarbij het instellen van controle aan de buitengrenzen van Europa, punt twee terrorismebestrijding. Aangezien Oostenrijk gezamenlijk gaat optrekken met de Visegrad-groep van Polen, Hongarije, Tsjechië en Slowakije, is zo'n herbepaling van Europese prioriteiten zeker niet kansloos.

Zo daagt het rechts-populistische Midden-Europa de hegemonie van Duitsland en Frankrijk in de Europese Unie uit. Dat kan nog een hoop onrust geven. Maar politieke strijd binnen de unie is te verkiezen boven het opbreken van de unie.

Meer over