Politiek, blijf aandacht geven aan lhbt-rechten

Politiek moet duidelijk maken dat het beschermen van mijn rechten niet ten koste gaat van die van jou.

Een genderneutraal toilet in het 21C Museum Hotel inDurham, North Carolina, 10 mei 2016. Beeld afp

Commentatoren hebben naar aanleiding van de resultaten van drie verkiezingen in verschillende delen van de wereld beweerd dat politici die 'identiteitspolitiek' omarmen, het risico lopen daarvoor afgestraft te worden in het stemlokaal. Ze wijzen erop dat een nadruk op de rechten van lhbt'ers politiek riskant is en verdeeldheid zaait.

Vorig jaar heeft een minuscule meerderheid van de Colombianen in een referendum een vredesregeling tussen overheid en FARC-guerrillas afgewezen. Sommigen weten het verlies aan 'genderpolitiek'. Het Colombiaanse Constitutioneel Hof had in 2015 de adoptie van kinderen door homoparen en homoseksuele alleenstaanden mogelijk gemaakt. In 2016 werd het huwelijk voor homoparen opengesteld. Toen stelde de lesbische minister van Onderwijs enkele maanden voor het referendum voor om toiletten voor iedereen toegankelijk te maken en bij de schooluniformen minder nadruk te leggen op geslacht. Ze wilde ook een handleiding schrijven tegen de discriminatie vanwege seksuele oriëntatie op scholen.

Haar voorstellen ontmoetten felle tegenstand van conservatieve politici. Tegenstanders legden een verband tussen dit onderwerp en het vredesproces. Zij misbruikten het feit dat de onderwijsminister een belangrijke woordvoerder werd van de regeringscampagne om ja te zeggen tegen het vredesakkoord. De oppositie beweerde opzettelijk onjuist dat het vredesakkoord familiewaarden ondermijnde en een niet-traditionele kijk op gender en seksuele oriëntatie steunde. De term 'homokolonisatie' weerklonk.

Mark Lilla analyseerde het onverwachte verlies van Hillary Clinton in de Amerikaanse presidentsverkiezingen van november vorig jaar. Hij schreef in The New York Times dat haar campagne was afgegleden naar retoriek over diversiteit, waarbij ze vooral zwarte Amerikanen, Latino's, lhbt'ers en vrouwen als kiezers bediende, terwijl ze niets naar voren bracht wat de blanke arbeidersklasse interesseerde. Zij waren toch lange tijd de ruggegraat van de partij geweest. Volgens hem leidde dit ertoe dat deze groep zich in de steek gelaten voelde.

Lilla stelde dat nationale politiek gaat over wat ons bindt en dat Clintons campagne had nagelaten aandacht te geven aan economische rechtvaardigheid, iets wat alle groepen in de samenleving raakt. In een campagne die de nadruk legt op diversiteit voelen blanke, religieuze Amerikanen buiten de grote steden zich als een achtergestelde groep van wie de identiteit en dagelijkse zorgen worden genegeerd.

In Nederland eindigden de Tweede Kamerverkiezingen in een ongekende nederlaag voor de PvdA. In de Volkskrant schreef Martin Sommer dat de sociaal-democraten hadden nagelaten zaken die voor een groot publiek van belang zijn aan te kaarten (+). De PvdA vernauwde het blikveld door zich te richten op specifieke belangen van minderheidsgroepen. PvdA-minister Jet Bussemaker van Onderwijs had een genderneutraal toilet geopend op haar ministerie en legde uit waarom zij dat van belang achtte. Sommer stelde dat transgender-mensen wier belangen hiermee gediend waren slechts een minuscuul deel van de bevolking uitmaken. Met dit onderwerp zou de minister de meerderheid van de kiezers van zich vervreemd hebben.

Boris Dittrich, voorvechter van lhbt'ers bij Human Rights Watch.

Het algemene onbehagen met 'identiteitspolitiek' laat zien dat het een politiek gevoelige campagnekreet is. Veel vragen die Lilla en anderen gesteld hebben, zijn het waard te onderzoeken. Toch is het gevaarlijk en intellectueel armoedig te stellen dat de enige juiste les die men uit deze verkiezingsnederlagen kan trekken is dat politici te ver zijn gegaan in het omarmen van diversiteit toen zij opkwamen voor de rechten van vrouwen, etnische minderheden of lhbt'ers. Wellicht moeten politici een nieuwe manier vinden om te laten zien dat zij zich de reële zorgen aantrekken van groepen die zich door de gevestigde politiek buitengesloten voelen, maar ze moeten niet uit gemakzucht populistische praatjes na-apen.

Lhbt-activisten pleiten voor gelijke rechten en non-discriminatie. Ze vragen geen speciale of extra rechten. Zij streven een samenleving na waarin ze niet gepest worden op school of het werk en ze willen dezelfde relatierechten als ieder ander. Gelijke rechten en non-discriminatie gaan iedereen aan. Zij vragen een robuuste verdediging. Omdat mensenrechten vooral afhankelijk zijn van de mogelijkheid met anderen mee te voelen - het besef van het belang anderen te behandelen zoals je zelf behandeld wil worden - zijn ze extra kwetsbaar als het argument van de meerderheid versus de minderheid wordt gebruikt.

Een politiek die ophoudt aandacht te geven aan de rechten van minderheden in de veronderstelling dat dat verdeeldheid zaait of het moeilijk maakt de meerderheid van de kiezers te overtuigen, zal leiden tot een gefragmenteerde samenleving en zeker niet groepen met elkaar verbinden. In plaats daarvan zouden politieke leiders duidelijk moeten maken dat mensenrechten geen alles-of-nietssituatie is. Het beschermen van mijn rechten gaat niet ten koste van het beschermen van de jouwe. Integendeel, het bevordert een systeem waarin we allemaal kunnen vertrouwen op onze rechten, mochten die onder vuur komen te liggen.

Boris Dittrich is voorvechter van lhbt'ers bij Human Rights Watch.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden