OpinieCommentaar

Politici zullen hard aan draagvlak moeten werken voor een groene toekomst

De wereld heeft nog tien jaar om de gevaarlijkste opwarming van de aarde af te wenden. Politici moeten daaraan dan wel leiding durven geven.

Klimaatactivist Greta Thunberg bij een klimaatdemonstratie van ‘Fridays For Future’ in Stockholm, 20 december.Beeld Reuters

Het jaar 2019 was een kantelpunt: tussen het decennium dat de klimaatcrisis zich in volle omvang aandiende en het decennium dat die crisis nog net kan worden bezworen. Volgens het VN-klimaatpanel IPCC hebben we nog tien jaar de tijd om de uitstoot van broeikasgassen zo drastisch terug te schroeven dat we de gemiddelde opwarming van de aarde eind deze eeuw kunnen beperken tot een relatief veilige 1,5 graad Celsius. We zitten inmiddels op 1,1 graad. Met de huidige klimaatplannen stevenen we af op een rampzalige 3,2 graden.

In dat licht was het extreem teleurstellend dat de laatste klimaattop van dit decennium, COP25, zo’n mislukking was. De bijna tweehonderd landen die vier jaar geleden het historische akkoord van Parijs ondertekenden, bleken begin deze maand in Madrid niet in staat het laatste losse eindje af te hechten (de mondiale CO2-markt). Ze kwamen ook niet tot de gewenste krachtige oproep aan landen hun klimaatplannen in 2020 zo aan te scherpen dat de 1,5 graad in zicht blijft.

De dip in het klimaatbeleid (op het slechtst denkbare moment) is natuurlijk een direct gevolg van de crisis van het multilateralisme. Populistische leiders als Trump, Poetin en Bolsonaro laten nationaal eigenbelang en de belangen van de fossiele industrie prevaleren boven internationale afspraken en het welzijn en de gezondheid van hun burgers. Trump zette dit jaar de aangekondigde terugtrekking van de VS uit het akkoord van Parijs formeel in gang.

Gelukkig waren er dit jaar ook hoopvollere signalen. Belangrijkste daarvan is wellicht de onstuitbare opmars van de internationale klimaatbeweging, met de klimaatspijbelende scholieren van Time’s Person of the Year Greta Thunberg en de van oorsprong Britse beweging Extinction Rebellion. Tegelijk kan worden vastgesteld dat ook de opmars van duurzame energie onstuitbaar wordt, in regio’s, steden en bedrijven, óók in landen die in Madrid dwarslagen.

De European Green Deal die in december door de nieuwe Europese Commissie werd gepresenteerd is een andere hoopvolle mijlpaal. Voor het eerst committeert een wereldmacht zich aan het doel van klimaatneutraliteit in 2050, in lijn met de noodzaak de opwarming te beperken tot 1,5 graad. De Green Deal is nog vooral een pakket mooie plannen, maar kan in potentie de hele Europese economie in de richting van circulaire duurzaamheid transformeren.

De volgende stap moet zijn het klimaatplan van de EU aan te passen aan de 1,5 graad (van 40 naar 55 procent minder CO2 in 2030). Dit moet zo snel mogelijk gebeuren, om de toon te kunnen zetten voor de cruciale COP26 in Glasgow in november (waar het regime van Parijs begint) en voor de Chinees-Europese top in Leipzig in september. Omdat de VS zich in 2020 vermoedelijk terugtrekken uit Parijs, moeten de EU en China samen de klimaatkar gaan trekken.

Maar met internationale akkoorden alleen kom je er niet. Landen zullen snel zelf aan de bak moeten met hun energietransitie. Ook Nederland, zoals onlangs nog eens werd aangetoond toen de Hoge Raad het Urgenda-vonnis bekrachtigde dat de overheid de wettelijke plicht heeft leven en welzijn van haar burgers te beschermen en de CO2-uitstoot eind 2020 dus zeker 25 procent lager moet zijn dan in 1990.

Als iets in 2019 duidelijk is geworden, is het dat dit soort sturend beleid op veel maatschappelijke weerstand kan rekenen. De stikstofcrisis was al een voorproefje, maar peanuts vergeleken met wat de klimaatcrisis vereist. Politici zullen hard aan draagvlak moeten werken: de kiezers ervan overtuigen dat we in een nieuwe dystopische wereld zijn beland waarin veel oude regels en privileges niet meer gelden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden