Politici, wees niet zo negatief, vertel je eigen verhaal

Kiezers worden alleen maar cynisch van voortdurend bekvechtende mannetjes in grijze pakken.

Minister Lodewijk Asscher van Sociale Zaken en Premier Mark Rutte tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen in 2016. Beeld anp

'U gelooft Rutte toch niet op zijn blauwe ogen', schamperde de PvdA toen de premier in Buitenhof de PVV uitsloot. Er is de sociaal-democraten alles aan gelegen om hun huidige coalitiepartner zwart te maken. Lodewijk Asscher vond zelfs dat Rutte een 'slap aftreksel van een populist' is. Dat slikte hij vervolgens weer in - 'dat had ik niet moeten zeggen' - maar dat deed hij dan weer vooral om het nog een keer te kunnen zeggen, zodat u denkt: het zal toch enigszins waar zijn.

Maar hoe geloofwaardig is het om een partij en een premier als onbetrouwbaar neer te zetten, terwijl je er net vier fijne jaren mee samengewerkt hebt? Nog geen half jaar geleden gaven ze samen een interview om te laten zien hoe gezellig ze het hadden, dat de chemie zo goed was (+). Als ze allebei homo zouden zijn, zouden ze nu elkaars rug krabben, zo verliefd waren ze.

Ze hadden ook alle reden om tevreden te zijn met elkaar. Dit kabinet heeft alle beloften uit het regeerakkoord waargemaakt. Er is hervormd waar dat nodig was. De economie draait weer als een tierelier en de werkloosheid is flink gedaald. In normale tijden zou de kiezer die partijen daarvoor belonen. Maar dat is al lang niet meer zo. Zowel Asscher als Rutte doet zijn best om al die successen te negeren.

Asscher is niet de enige die het etiketje 'onbetrouwbaar' op het blije voorhoofd van de premier plakte. Alle lijsttrekkers zitten nu bovenop hem, als een bromvlieg op een voortsjokkende koe. De jonge Jezus onder de politici, Jesse Klaver, schaart hem met droge ogen in het rijtje Trump, Wilders en Le Pen. Maar ook Pechtold en Buma spreken met dedain over de premier.

Ook aan de rechterkant krijgt hij het om zijn oren. Wilders spuugt zijn naam op de straatstenen en ook splinterrechts lijkt zich louter te bekommeren om het onbetrouwbaar verklaren van de premier. Wat ze zelf met dit 'supergave land' willen, raakt volledig ondergesneeuwd. En dan hebben we het er nog niet eens over dat ze straks, na de verkiezingen, weer vrolijk gaan samenwerken met Rutte.

Lodewijk Asscher en Mark Rutte in mei 2016. Beeld Mike Roelofs

Negatieve campagnes. Ze werken eigenlijk zelden. Je maakt je 'slachtoffer' eigenlijk alleen maar groter. Je zult dus zien dat Rutte straks weer met bier en bitterballen op een podium staat te zwaaien, omdat de kiezer de VVD weer de grootste maakte.

Wat doet het eigenlijk met mensen als ze continu naar bekvechtende mannetjes in grijze pakken kijken? Die worden cynisch. Een politieke arena waar met zoveel modder gegooid wordt, moet wel 'vies en vunzig' zijn, zoals Alexander Pechtold het ooit uitdrukte.

Trump was feitelijk de Rutte van Amerika. De afgelopen twee jaar sprak iedereen over hem. Toegegeven, hij vroeg erom. Zelden zo'n gevaarlijke man in de politiek gezien. Maar als je ziet dat de gevestigde partijen blind waren voor de afbrokkeling van een ooit zo grootse en welvarende natie als Amerika, dan ga je als kiezer een gokje wagen. Trump zag het zelf heel goed: het maakt niet uit wat ze over je zeggen, áls ze maar over je praten. Met als resultaat dat we nu opgescheept zitten met een ontoerekeningsvatbare president.

Wat is er mis met het vertellen van je eigen verhaal? Dat 'eigen verhaal' moet wel authentiek zijn. Met weemoed denk ik aan het 'eerlijke verhaal' van Diederik Samsom. Hij wilde geen valse beloften meer doen. Hij wilde niet meer recht praten, wat krom was. Hij won er de verkiezingen van 2012 mee. Dat hij dat daarna - als steunpilaar van het kabinet - vergat, doet even niet ter zake.

Marcel Duyvestein, publicist.

Misschien is Pim Fortuyn een beter voorbeeld. Hij sprak voor de vuist weg, gewoon hoe hij voelde wat er moest gebeuren. Waar anderen met meel in de mond spraken, gaf professor Pim een eerlijk antwoord. Kiezers herkennen het en waarderen dat.

Eerlijk zijn betekent ook dat je soms twijfelt. Heeft u de afgelopen tijd wel eens een politicus openlijk horen twijfelen? Nee, iedereen weet alles zo verschrikkelijk zeker dat het bijna eng is. Ze brengen het ook met een bang makende aplomb. Daarmee willen ze zeggen: als u niet op mij stemt, wordt het onze ondergang.

Het zou in die zin goed zijn als alle politici het verkiezingsspotje van Hans van Mierlo weer eens bekijken. De oprichter van D66 loopt daarin over een Amsterdamse gracht. Hij trekt zijn kraag recht tegen een ijzige wind, kijkt met een onzekere blik naar links en dan naar rechts. Bijna al zijn zinnen eindigen met een vraagteken. Hij weet niet precies wat er moet gebeuren, hij weet alleen dat het anders moet.

Marcel Duyvestein is publicist.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden