Commentaar Na de crisis

Politici (van Trump tot Dijsselbloem) slaan zichzelf op de borst, maar dat is niet terecht

De crisis is bezworen dankzij de centrale bankiers. De grote vraag is nu hoe duurzaam het herstel is.

Ben Bernanke Beeld Getty Images

Toen de crisis in september 2008 losbrak, hield iedereen rekening met het allerergste. Net als in de jaren dertig zou de economie kunnen wegzinken in een diepe depressie , die de maatschappij zou ontwrichten. Nu, tien jaar later, moeten we constateren dat de schade is meegevallen. De wereld heeft magere jaren gekend maar de krimp van de economie bleef binnen de perken en inmiddels beleven we een periode van stevige groei.

Politici (van Trump tot Dijsselbloem) slaan zichzelf op de borst, maar dat is niet terecht. Dat de crisis redelijk snel is bezworen – veel sneller dan in de jaren dertig in ieder geval – moet volledig op het conto van de centrale bankiers worden geschreven en van één centrale bankier in het bijzonder: Ben Bernanke. Deze Amerikaanse econoom had de crisis van de jaren dertig uitgebreid bestudeerd en betoogde ooit dat je in geval van een zware crisis desnoods geld uit een helikopter moet werpen om de economie overeind te houden. Het was een gelukkig toeval dat juist hij net was benoemd bij de Amerikaanse centrale bank. Bernanke zette de geldkraan direct vol open.

Het duurde even voordat Europa de VS kopieerde, waardoor de schade door de crisis groter was dan nodig. Pas nadat ECB-president Mario Draghi in 2012 had beloofd dat hij alles zou doen wat nodig was om de euro te redden, kroop ook de Europese economie uit het dal.

Mario Draghi Beeld REUTERS

De grote vraag is hoe duurzaam het herstel is. Door de historisch lage rente heeft de wereld zich nog dieper in de schulden gestoken. Pogingen van de politiek om de schulden te beteugelen werden volledig tenietgedaan door de lage rente. Prijzen van aandelen en huizen zijn omhooggeschoten, wat meestal een voorbode is van onheil.

De Amerikaanse centrale bank heeft de monetaire teugels inmiddels aangehaald, maar Draghi blijft gas geven. Daarmee neemt hij grote risico's. Hoe langer hij hiermee doorgaat, hoe moeilijker het wordt om ooit nog gas terug te nemen. Een kleine rentestijging kan in de huidige omstandigheden al tot grote paniek leiden.

Bernanke kon voorkomen dat de fouten uit de jaren dertig werden herhaald. Nu bevindt de wereldeconomie zich op onbekend terrein. We maken nieuwe fouten, alleen weten we niet precies welke. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.