Politici, omarm komende weken de gezamenlijkheid

Toon dat je de publieke zaak dient, niet je eigen carrière

Als we inzien dat we een gezamenlijk doel nastreven, accepteren we makkelijker onze verschillen.

We moeten deze tekenen van gemeenschapszin wel weer leren zien. Zoals de vriendelijke groet van een voorbijganger, of een vreemde die je de weg wijst. Beeld ANP Archive

De maatschappij verkeert in een vertrouwenscrisis. Burgers vertrouwen de overheid en politiek niet meer, het 'volk' vertrouwt de 'elite' niet, rechts en links wantrouwen elkaar, migranten worden gewantrouwd, net als experts. 'U bent met stip de onbetrouwbaarste premier die Nederland in lange tijd heeft gekend', aldus Wilders vorige week nog over premier Rutte tijdens het Kamerdebat over de bonnetjesaffaire.

Als onderzoekers ervaren we bijna dagelijks dat zelfs wetenschap verwordt van een bron van feiten tot ook maar een mening. Trump, de PVV, maar ook partijen als 50Plus, DENK, en Artikel1 varen er wel bij. In plaats van op zoek te gaan naar verbinding, versmallen we onze wereld. Steeds meer jonge en minder jonge mensen bloggen zich een ongeluk over hun streven naar killerbody's en over gezonde smoothies. Intussen gaat de wereld ten onder aan antagonistisch geweld. Blijkbaar is de natuurlijke reactie hierop een terugtrekken in jezelf, een focus op het eigen lichaam. Niet eens America First, maar een schaamteloos Me First.

Tegelijkertijd klaagt iedereen over het gebrek aan gemeenschapszin. Maar we zijn zélf degenen die het anders moeten doen. Binnen ons vak, de wetenschap, zien we al dat de wal het schip keert. We hebben gezien hoe een individualistische, competitieve manier van wetenschapsbeoefening leidt tot Stapel-affaires en opgebrande jonge onderzoekers. Recentelijk tekent zich een paradigmashift af naar wetenschap die meer gericht is op samenwerken. Het checken van feiten middels replicatiestudies wint terrein ten opzichte van het produceren van 'alternative facts'.

Indachtig de maatschappelijke voortrekkersrol van de wetenschap biedt deze schoorvoetende beweging hoop dat ook in andere domeinen van de samenleving verandering mogelijk is. We moeten deze tekenen van gemeenschapszin wel weer leren zien. Zoals de vriendelijke groet van een voorbijganger, of een vreemde die je de weg wijst. Zelfs Wilders wil gewoon zijn nagels lakken als Tijn dat vanuit het Glazen Huis vraagt, en burgemeester Van der Laan ontvangt zonder uitzondering liefdevolle reacties op zijn ernstige ziekte. We lijken soms vergeten dat de ander ook van goede wil is.

Inge Mutsaers is wetenschappelijk medewerker bij de Gezondheidsraad.
Stan van Pelt is neurowetenschapper aan de Radboud Universiteit.

Ze schreven dit stuk op persoonlijke titel.

Dit soort positieve gebeurtenissen is de brandstof voor het creëren van het broodnodige vertrouwen in elkaar. Een soort relatietherapie voor de maatschappij. Het belangrijkste hierbij is dat we beseffen dat we elkaar nodig hebben. We kunnen ons wel afzetten tegen de ander, maar we komen hem of haar elke dag weer tegen. De 'ander', dat is onze postbode, onze huisarts, onze huishoudelijke hulp, onze treinconducteur, onze leerkracht: mensen waar we dagelijks op vertrouwen.

En feitelijk willen we allemaal hetzelfde: een zo prettig mogelijk leven voor onszelf en onze naasten. Maar niemand kan dit alleen, we hebben de ander daarbij nodig. Als we kunnen zien dat we in feite een gezamenlijk doel nastreven, wordt het ook gemakkelijker onze verschillen te accepteren. De ander investeert ook in 'ons'. Door elkaars expertises - als bestuurder, als verzorgende, als wetenschapper - te accepteren geef je blijk van vertrouwen in deze intenties.

Wij roepen de politieke partijen op de komende vijf weken (en daarna) juist deze gezamenlijkheid te benadrukken. Dus geen 'rot maar op als je niet normaal bent', maar juist een waardering van diversiteit. De heterogeniteit van afkomst en talenten is juist de kracht waar ons land al eeuwen op vaart, en wat Nederland tot zo'n mooie plek maakt. En politici, geef hierbij zelf het goede voorbeeld! Laat zien dat u de publieke zaak dient, niet uw eigen carrière. Overtuig ons dat u zich voor ons inzet, voor ons gezamenlijke, maatschappelijke doel van welvaart, gezondheid en respect voor ieders individualiteit.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.