Column Frank Kalshoven

Politici kunnen elkaar nog steeds vastbinden - en dat is goed, volgens Frank Kalshoven

De Klimaatwet bewijst het nut van de lange adem in Den Haag. Dus aan de mast met de politici opdat ze niet bezwijken voor de verleidingen in het hier en nu. 

Met de Klimaatwet die deze week door zeven politieke partijen is omarmd, binden politieke partijen toekomstige kabinetten als Odysseus aan de mast, opdat zij niet kunnen bezwijken voor de lokroep van de Sirenen. Initiatiefnemer Jesse Klaver, de leider van GroenLinks, gebruikte deze beeldspraak bij de presentatie van de wet, afgelopen woensdag.

Is dat vastbinden een goed idee? (Ja) Doet de politiek dat vaker? (Ja) Zijn er andere onderwerpen waar een stevig stuk touw Nederland beter zou kunnen maken? (Ja).

Vastbinden − of deftiger gezegd: het introduceren van een committeringsmechansime – is behulpzaam als er verleidingen zijn die ons van een goed doel kunnen afhouden. We doen het als ouders als we met de kinderen afspreken dat we hun rijlessen betalen als ze tot hun 18de niet roken of drinken. De verleidingen om nicotine en alcohol te consumeren zijn groot en de worst van het dure rijbewijs moet de pubers helpen het goede doel vast te houden.

Politici behandelen ons burgers vaak ook als onverantwoordelijke pubers – en terecht. Omdat we anders veel te weinig zouden sparen voor onze oude dag, bijvoorbeeld, is voor een groot deel van de werkenden de deelname aan een pensioenfonds verplicht. We worden aan de mast gebonden: sparen moet.

Politici op hun beurt lijken ook op pubers. De grote verleiding in de politiek is om standpunten in te nemen en beleid te voeren met een tijdshorizon van maximaal vier jaar. In de politiek is ‘één kabinetsperiode’ de langste relevante eenheid van tijd en die legt het geregeld af tegen het dingetje van de week of zelfs de tweet van de dag. Dit betekent tegelijkertijd: onderwerpen met een langere horizon, hoe belangrijk ze ook zijn, worden stiefmoederlijk behandeld.

Daarom is een Klimaatwet een goed idee. En om dezelfde reden hebben we een onafhankelijke centrale bank en is er bijvoorbeeld het Deltafonds dat als doel heeft ‘dat er ook op de lange termijn voldoende middelen beschikbaar zijn voor noodzakelijke maatregelen voor de waterveiligheid en de zoetwatervoorziening van Nederland’. 

Waterveiligheid, de waarde van het geld, de opwarming van de planeet: het is te belangrijk om over te laten aan de waan en de politici van de dag. Touw en zeemansknopen.

Vastbinden zouden we dus vaker moeten doen. Met het begrotingsbeleid bijvoorbeeld, dat steevast welvaart vernietigt omdat de kabinetten-van-dienst bezuinigen als het geld moet rollen en het geld laten rollen als de economie afgeremd moet worden. Conjunctuurcycli duren langer dan een kabinetsperiode, vandaar. Laten we een onafhankelijke begrotingsautoriteit oprichten die dwingende kaders oplegt aan de schatkistvrijheid van de kabinetten.

De voorbeelden illustreren dat vastbinden (alleen) goed werkt bij doelstellingen die evident goed zijn voor het hele land. De doelen – veilig zijn voor overstromingen, waardevast geld, CO2-uitstootreductie, et cetera – kunnen en moeten breed worden gedragen door politiek en kiezers.

Ja, daar zijn er meer van en het zou mij een lief ding waard zijn als men in de Kamer hier samen weer eens een lijstje van wilde maken. Over welke doelen voor de langere termijn is men het in de Kamer nog meer eens? Vroeger (opa vertelt) kende Nederland bijvoorbeeld zes breed gedragen ‘doelstellingen van economische politiek’. Die hielpen echt het schip op koers te houden.

Ik weet heus dat gezamenlijkheid uit de mode is en polarisatie en vogue. Maar de Klimaatwet van deze week laat zien dat politici het nog steeds kunnen: samenwerken, doelen stellen en elkaar stevig vastbinden.

Frank Kalshoven is directeur van De Argumentenfabriek. Reageren? frank@argumentenfabriek.nl.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.