Polarisatie terug in VS

Tot de vele goede intenties waarmee Barack Obama bijna een jaar geleden het Witte Huis betrok, behoorde het met zoveel woorden uitgesproken voornemen de scherpe partijpolitieke verdeeldheid in Washington te doorbreken. Die verdeeldheid gaat het niveau van de gezonde politieke wedijver verre te boven. Ze slokt veel energie op, frustreert belangrijke wetgeving en maakt dat de jaarlijkse begrotingsbehandeling vaak het karakter krijgt van een uitputtingsslag.

de Volkskrant

Omdat hij zelf geen of slechts zijdelings deel had gehad aan de sfeer van animositeit die sinds het gedwongen aftreden van president Richard Nixon is gegroeid tussen Democraten en Republikeinen, leek Obama de aangewezen figuur om de polarisatie aan banden te leggen.

In de eerste maanden van zijn presidentschap, toen de glans van zijn historische overwinning nog volop afstraalde op het Witte Huis en de Republikeinen ten prooi waren aan vertwijfeling en verwarring, was het politieke klimaat inderdaad duidelijk milder dan voorheen. Maar oude reflexen laten zich moeilijk uitbannen. Nog voordat Obama zijn eerste jaar als president heeft volgemaakt, speelt de polarisatie weer krachtig op. Onmiskenbaar teken: het Witte Huis slaagde er eind vorig jaar niet in om één Republikeinse senator over te halen voor de hervorming van de gezondheidszorg te stemmen, hoewel het bepaald niet schortte aan inhoudelijke concessies, die alleen al nodig waren om behoudende Democraten binnen boord te houden.

Tot op zekere hoogte kan het niet verbazen dat de partijpolitieke twisten oplaaien. De politieke strijd wordt in de Verenigde Staten vanouds tamelijk hard gevoerd, en het zou eigenlijk vreemd zijn als dat niet gebeurt op een moment dat het land worstelt met zware economische en internationale problemen en de president een hervorming probeert door te voeren waarin meerdere voorgangers zich hebben verslikt.

Maar wat toch als een heuse teleurstelling moet worden beschouwd, is dat na de verkiezingen van november 2008 geen wezenlijke bezinning heeft plaatsgevonden in het Republikeinse kamp en dat de partij, bij gebrek ook aan nieuw inspirerend leiderschap, goeddeels is teruggevallen in de oude vormen en gedachten. Dominant is de stroming die meent dat de nederlaag simpelweg voorkomen had kunnen worden als de conservatieve lijn over de hele linie consequenter was aangehouden, zo niet aangescherpt.

Soms speelt het Witte Huis de Republikeinse oppositie ongewild in de kaart. Zoals met de onhandige eerste reacties op de verijdelde terroristische aanslag op Eerste Kerstdag. Eind vorige week waarschuwde Obama terecht tegen ‘een belegeringsmentaliteit, die ten koste gaat van de vrijheden en waarden die we als Amerikanen hoog achten’. Maar juist ook om te voorkomen dat zo’n mentaliteit de overhand krijgt – een gevaar dat in de VS helaas al snel op de loer ligt – moet een Democratische regering zich maximaal alert tonen en het niet doen voorkomen alsof ‘het systeem’ naar behoren heeft gewerkt wanneer dat apert niet het geval was. Op het punt van de veiligheid zijn de Democraten nu eenmaal kwetsbaar. De schijn van een onthechte houding kan hen duur te staan komen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden