OPINIES

Poetins 'slimme zetten' monden uit in ellende

Ruslands economie Sancties en lage olieprijzen zetten de Russische economie klem. Trek je terug uit Oekraïne, adviseert Anders Aslund. Maar de gevluchte Russische econoom Sergej Goerijev waarschuwt dat de onvoorspelbaarheid van Poetins beleid kan toenemen.

Vladimir PoetinBeeld epa

Sergej Goerijev

In: Financial Times

De afgelopen weken zijn de roebel en de aandelen gedaald in lijn met de dalende olieprijzen. Maar deze week bleef de olie relatief stabiel - dus wat is er gebeurd?

De chaos lijkt te zijn veroorzaakt door een ongebruikelijke deal rond de obligaties van Rosneft, Ruslands grootste oliemaatschappij. Vorig jaar leende het staatsoliebedrijf circa 40 miljard dollar om een buitenlandse concurrent, TNK-BP, over te nemen. Vanwege de lage olieprijzen en de sancties is het niet langer duidelijk hoe Rosneft deze schuld gaat terugbetalen of herfinancieren.

Daarom heeft Rosneft al een paar keer gepoogd een greep te doen in het Welvaartsfonds van de staat. Maar omdat dat geld niet beschikbaar was, gaf Rosneft vorige week in roebel genomineerde obligaties uit ter waarde van 11 miljard dollar. De speculatie is dat deze werden opgekocht door grote Russische staatsbanken, tegen lager dan gebruikelijke rente - wat ongehoord is. Toevalligerwijs kregen de kopers van deze obligaties toestemming van de Centrale Bank om ze als onderpand te gebruiken voor directe leningen van de bank zelf.

Deze deal gaf een sterk signaal aan de markt: Moskous eerste prioriteit is niet het tegengaan van inflatie of het stabiliseren van de roebel, maar het ondersteunen van Rosneft. Ten tweede bleek dat de Centrale Bank bereid is uiterst kwestieuze instrumenten te gebruiken. De Rosneft-deal heeft de risico's in het bancaire systeem vergroot. Ten derde werd duidelijk dat noch de overheid noch de Centrale Bank een duidelijke strategie heeft om uit de huidige problemen te komen.

De markten zien een opstekende storm , maar geen kapitein.

Wat gebeurt er nu? De tekenen wijzen op een economische ramp. In 2009 stopte de Centrale Bank de chaos door de rente tot 13 procent te verhogen - waarna het bbp met 8 procent kromp. Nu is de rente verhoogd tot 17 procent.

Twee dingen zijn zeker: de Russische economie wacht een heel slecht 2015 . En we kunnen ook voorspellen dat Moskous antwoord - zowel economisch als in buitenlands beleid - onvoorspelbaar zal zijn.

Sergej Goerijev was rector van de New Economic School in Moskou totdat hij vorig jaar vluchtte naar Parijs, waar hij nu economie doceert aan Sciences Po.

Paul Krugman

In: The New York Times

Voor mensen die bekend zijn met valutacrises in opkomende markten, ziet de val van de roebel er bekend uit. Als je grote problemen hebt met schulden in buitenlandse valuta, schaadt het drastisch verhogen van de rente om kapitaalvlucht tegen te gaan je economie op een andere manier waardoor je poging meestal mislukt. Dit effect trad vooral op tijdens de Aziatische financiële crisis van 1997-98. Indonesië, bijvoorbeeld, verhoogde toen de rente naar 70 procent, maar dat was niet voldoende om de val te stoppen van de roepia naar eenvijfde van zijn vroegere waarde. En Indonesië was niet eens bezig met het binnenvallen van zijn buren, al had het wel een tekortschietend autoritair bewind.

Dus Rusland is niet zo'n ongebruikelijk verhaal, behalve de kernraketten dan.

Paul Krugman is econoom, Nobelprijswinaar en columnist van The New York Times.

Vladimir PutinBeeld ap

Matt O'Brien

In: The Washington Post

Er gebeurde iets raars terwijl Vladimir Poetin zijn 'strategische overwinningen' op het Westen aan het behalen was. De Russische economie implodeerde.

Het is een klassieke opkomende marktencrisis. Het is immers maar een kleine simplificatie om te zeggen dat Rusland niet zozeer een economie heeft, maar een handeltje in de olie-export, die al het overige subsidieert. Poetins Rusland - zoals de Sovjet-Unie daarvoor - is zo sterk als de olieprijs.

In de jaren zeventig maakten we de vergissing te denken dat de Sovjet-invasie van Afghanistan betekende dat wij de Koude Oorlog aan het verliezen waren, terwijl ze in werkelijkheid in hun eigen Vietnam gestruikeld waren en hun bevolking alleen konden blijven voeden zolang de olieprijs hoog bleef.

Aan elke economische waanvoorstelling kwam snel een einde toen de olieprijs inzakte in de jaren tachtig. Die geschiedenis herhaalt zich nu, maar dan zonder marxisme-leninisme. Poetin kon het zich veroorloven Georgië en Oekraïne binnen te vallen zolang de olieprijzen zich in een comfortabele zone bevonden. Met de huidige olieprijs kan Poetin zich niets veroorloven.

Misschien is Poetin met ons aan het schaken terwijl wij aan het dammen zijn, maar alleen als wij hem het geld lenen om dat schaakspel te kopen.

Matt O'Brien is een Amerikaanse schrijver en journalist die nu een economisch blog schrijft voor The Washington Post.

Anders Aslund

In: Financial Times

De financiële markten zijn er verlaat achter gekomen dat Rusland op 16 juli dit jaar zijn Lehman-moment meemaakte. Op die dag kondigden de Verenigde Staten sectorale sancties af tegen Rusland vanwege zijn militaire agressie in Oekraïne. Twee weken later volgde de EU met soortgelijke maatregelen.

Maar pas deze maand zijn de markten erachter gekomen hoe streng en taai die sancties zijn. Sinds juli heeft Rusland geen noemenswaardige internationale financiering gekregen, zelfs niet van Chinese staatsbanken, omdat iedereen als de dood is voor Amerikaanse regulatoren.

Net zoals grote delen van de wereld na het bankroet van investeringsbank Lehman Brothers op 15 september 2008, ervaart Rusland nu een liquiditeitscrisis. Die zal niet eindigen tot de Amerikaanse financiële sancties worden opgeheven.

De huidige financiële instorting zal de economie grote schade aandoen. Aangezien westerse sancties de grondreden hiervoor zijn, is de enige realistische oplossing om deze opgeheven te krijgen. Dat betekent dat Rusland al zijn troepen en wapens terugtrekt uit oost-Oekraïne.

Anders Aslund is Rusland-deskundige en senior fellow bij het Peterson Institute for International Economics.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden