Poetin zoekt slechts goedkope kick in Syrië

Obama's ambities in Syrië blijven terecht beperkt tot het indammen van IS en de vluchtelingenstroom.

President Valdimir Poetin en president Barack Obama in New York op 28 September 2015. Beeld epa

Edelachtbare, ik sta op ter verdediging van president Barack Obama's Syrië-beleid. Obama heeft gelijk gehad met zijn aarzeling diep betrokken te raken bij Syrië. Maar hij heeft nooit de moed gehad zijn beweegredenen gedetailleerd over te brengen aan het Amerikaanse volk.

Intussen ontbreekt het Obama's critici volledig aan wijsheid gebaseerd op onze eigen ervaringen. Ze zeggen zomaar even 'fire, ready, aim' in Syrië zonder enige aanwijzing dat die benadering beter zou werken dan ze deed in Irak of Libië. Mensen die niet weten hoe ze de binnenstad van Baltimore kunnen oplappen, denken dat ze weten hoe ze de binnenstad van Aleppo kunnen oplappen - vanuit de lucht!

Geef mij maar de leider die het ontbreekt aan de moed over zijn ambivalentie te spreken boven de critici die het ontbreek aan ervaringswijsheid. Maar ambivalentie is geen vrijbrief om niets te doen. We kunnen dingen doen die een verschil maken, maar alleen als we onze vijanden en vrienden in Syrië helder benoemen.

Het heersende cliché is dat de sluwe vos Vladimir Poetin opnieuw de Amerikaanse platvoeten te slim is afgeweest door wat troepen, vliegtuigen en tanks naar Syrië te sturen om Assads bewind te stutten en IS te bestrijden. Hadden wij maar een president die zo moedig was, zo hard, zo slim.

Echt waar? Denk je eens in dat de VS nu niets zouden doen en gewoon Poetin IS laten bombarderen en Assad stutten. Hoe lang zou het duren voordat elke soenniet in het Midden-Oosten, om maar te zwijgen van elke jihadist, Poetins gezicht als doelwit op zijn mobiele telefoon zou hebben?

De soennitische moslims vormen de grote meerderheid van de Syrische bevolking. Zij zijn de dominante 'sekte' in de moslimwereld. Poetin en Rusland zouden gezien worden als partij die er de beuk ingooit om Assad, een pro-Iraanse, alawietisch-sjiitische genocidale oorlogsmisdadiger te redden. Poetin zou de gehele soennitische moslimwereld van zich vervreemden, inclusief de Russische moslims.

Thomas Friedman, columnist van The New York Times. Beeld .

Laten we er even van uitgaan dat de Russen IS verslaan. De enige manier om ze verslagen te houden, is ze te vervangen door gematigde soennieten. Welke gematigde soennieten gaan zich aan Rusland binden als Poetin wordt gezien als de belangrijkste beschermheer van de vatbom-moordenaar van meer soennieten dan wie ook op de planeet, Bashar al-Assad?

Poetin is zo dom geweest Syrië binnen te trekken op zoek naar een goedkope kick waarmee hij zijn volk kan laten zien dat Rusland nog steeds een wereldmacht is. Welnu, nu zit hij hoog in de boom. Obama en John Kerry zouden hem daar gewoon een maandje moeten laten zitten - hem en Assad - om IS alleen te bevechten en te zien hoe hij volksvijand nr. 1 wordt in de soennitische wereld. 'Yo, Vladimir, gaat die lekker zo?'

De enige manier voor Poetin om uit de boom te komen, is om met onze hulp een politieke oplossing in Syrië te bewerkstelligen. En dat kan alleen als de Russen en Iraniërs Assad - na een overgangsperiode - dwingen het land te verlaten, in ruil voor veiligheidsgaranties voor de alawieten en een internationale troepenmacht die met instemming van beide partijen het akkoord bewaakt.

Om dat te bereiken moeten we onze retoriek afstemmen op onze belangen in Syrië. Die zijn het elimineren of indammen van twee grote dreigingen - IS en de tragedie van de Syrische vluchtelingen, wier aantal zo groot is dat ze, als er niets gebeurt, behalve de buurlanden ook de EU, onze cruciale bondgenoot in de wereld, kunnen destabiliseren.

Als we iets beters willen - zoals een 'multi-sektarische' democratie in Syrië - zouden we er zelf moeten ingaan en die opbouwen. Het idee dat we dit kunnen bereiken door meer gematigde Syriërs te bewapenen, is krankzinnig. The New York Times berichtte dit weekend dat 'bijna dertigduizend buitenlandse strijders uit meer dan honderd landen sinds 2011 naar Irak en Syrië zijn gereisd'. Dus dertigduizend mensen zijn naar Syrië gekomen om zich bij IS te voegen en de heilige oorlog en een kalifaat te steunen. Hoeveel Arabieren en moslims zijn naar Syrië gegaan om de 'multi-sektarische' democratie te bevorderen? Klaarblijkelijk nul.

Waarom moeten we naar gematigden zoeken en ze vervolgens trainen terwijl niemand de jihadisten hoeft te trainen die erop af komen? Omdat de jihadisten gegrepen zijn door idealen, hoe krom en verwrongen ook. Er is geen kritische massa Syriërs gegrepen door idealen; ze vechten voor hun huizen en families, maar niet voor een abstract ideaal als democratie. We proberen dat te compenseren met training, maar dat werkt nooit.

Zitten er echte democraten in de Syrische oppositie? Zeker, maar niet genoeg - en niet met de organisatie, de motivatie en de meedogenloosheid van hun tegenstanders.

Iedereen wil een onbevlekte interventie in Syrië, waarbij het lijkt alsof je iets gaat doen, maar dan zonder de politieke kosten van troepen op de grond of onplezierige compromissen met onfrisse figuren. Maar zo'n optie bestaat niet. Poetins onbezonnen haast om in Syrië betrokken te raken, zal hem uiteindelijk afhankelijker maken van een akkoord dat de vluchtelingenstroom stopt. Als we dat kunnen bereiken, is dat al heel wat.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.