Ander Commentaar

‘Poetin weet dat Biden bezig is met het beëindigen van oorlogen, niet met het beginnen ervan’

Steeds luider klinkt de Russische oorlogstrom in Oekraïne. Buitenlandse commentatoren beschouwen de mogelijkheid of het er echt tot geweld zal komen.

Iñaki Oñorbe Genovesi
Een Oekraïnse militair wandelt met een kat in een loopgraf vlakbij de stad Debaltsevo. Beeld AP
Een Oekraïnse militair wandelt met een kat in een loopgraf vlakbij de stad Debaltsevo.Beeld AP

De Russische president Vladimir Poetin en zijn Amerikaanse ambtgenoot Joe Biden videobellen dinsdag met elkaar over de opgelopen spanningen rond Oekraïne. De Verenigde Staten eisen de terugtrekking van de Russische troepen die zich aan de Oekraïense grens hebben verzameld. Het Kremlin eist een duidelijk signaal dat Kiev nimmer lid zal mogen worden van de NAVO. Intussen waarschuwen Amerikaanse en Europese inlichtingendiensten voor de gevaren van hernieuwde Russische agressie. Rusland op zijn beurt ontkent dat er plannen zijn om zijn buurland binnen te vallen. Hoe reëel is een nieuwe oorlog in Oekraïne?

Volgens commentator Anton Orech van de Russische radiozender Echo Moskvi ‘wil Moskou vooral als gelijke gehoord en aangesproken worden. Dat is waarom het constant de lat hoger legt en meer houtblokken en meer olie op het vuur gooit om dit doel te bereiken.’ ‘Maar waar tot enkele maanden geleden het Kremlin ‘redelijk rationeel’ het conflict op het niveau van propaganda hield, is er volgens columnist Anna Zafesova van de Italiaanse krant La Stampa een gevaarlijke verandering van strategie gaande. ‘Dit komt door de dalende populariteitscijfers van het Russische regime, de verwoestende pandemie en de inflatie. Te veel mensen in Rusland willen een verandering aan de top, ondanks de brute onderdrukking van afwijkende meningen. En oorlogen gericht op het heroveren van voormalige Sovjet-gebieden hebben de populariteit van de leider altijd versterkt: dat was het geval met Georgië in 2008 en met de Krim in 2014.’

‘Poetin zou kunnen concluderen dat een beperkte oorlog tegen Oekraïne zinvol is, ondanks de politieke en financiële kosten in de betrekkingen met Europa en de Verenigde Staten’, schrijft commentator Miguel Monjardino van de Portugese krant Expresso. ‘Vanuit het perspectief van Poetin is het misschien beter om nu in te grijpen, vooral als hij gelooft dat een hernieuwde Russische invasie zal worden gesteund door een aanzienlijk deel van de Oekraïense bevolking. Voor de Russische leider is Oekraïne geen vreemd land. En over een paar jaar is het wellicht te laat.’

Toch denkt Kadri Liik, een Estse journalist en wetenschapper verbonden een de European Council on Foreign Relations, ‘dat de huidige binnenlandse politieke situatie nu niet bevorderlijk is om oorlog te voeren’. In de podcast Rachman Review van de Financial Times zegt Liik: ‘De Russen zijn niet happig op een oorlog met Oekraïne. Het Kremlin zou het moeten weten, want het houdt geregeld opiniepeilingen en luistert goed naar de bevolking. Bovendien denk ik dat een oorlog een enorme belasting zou zijn voor een ouder wordend politiek systeem, dat merkt dat de behoefte aan verandering voelbaar is. Er zijn dus argumenten die het zeker ontmoedigen om oorlog te voeren. Maar dat gezegd hebbende, het kan niet volledig worden uitgesloten.’

Dat vreest hoofdredacteur Jerzy Haszczyński van de Poolse krant Rzeczpospolita ook. Hij voorspelt dat Moskou steeds meer eisen zal stellen. ‘Dit gaat slechts voor een deel over Oekraïne. Straks zal het Kremlin willen beslissen welke troepen in de Baltische staten of in Polen kunnen worden gestationeerd. Misschien zal het eisen dat de regio Kaliningrad niet langer zo geïsoleerd is van de rest van Rusland, enzovoort. Dit proces is niet te stoppen. De logica van het Russische Rijk is om de huidige wereldorde stap voor stap te vernietigen.’

Mocht dat het geval zijn, dan wijst columnist Fred Kaplan van online tijdschrift Slate op twee problemen waarmee Poetin geconfronteerd zou kunnen worden bij een mogelijke invasie van Oekraïne. ‘Ten eerste zou Rusland een tijdje Oekraïens grondgebied moeten bezetten - en het Russische leger is nooit erg goed geweest in het handhaven van offensieve operaties of aanvoerlijnen, die kwetsbaar zouden zijn voor guerrillastrijders. Ten tweede zou het de NAVO tot leven wekken als een militair en politiek bondgenootschap zoals dat niet eerder is vertoond sinds het einde van de Koude Oorlog.’

Dit zou volgens Kaplan ‘een strategie vernietigen die Poetin al tien jaar aan het ontwikkelen is, een cruciaal onderdeel van zijn buitenlands beleid dat eruit bestaat de kloof in de betrekkingen tussen de VS en hun Europese bondgenoten te vergroten en de NAVO te verzwakken. Waarom zou Poetin het risico nemen om de Koude Oorlog te doen herleven onder omstandigheden die zeer ongunstig voor hem zouden zijn?’

Dat is maar de vraag, aldus de Britse krant The Observer die in een hoofdredactioneel commentaar waarschuwt dat Poetin, ‘bedreven in het benutten van de relatief zwakke geostrategische positie van Rusland’, een mooie kans ziet in de huidige crisis. ‘Het Amerikaanse debacle in Afghanistan, na soortgelijke Amerikaanse mislukkingen in geval van Syrië, de Krim en Georgië, heeft Poetin er misschien van overtuigd dat een nieuw avontuur in Oekraïne uiteindelijk positieve resultaten zou kunnen opleveren zonder ernstige militaire gevolgen. Hierin zou hij helaas gelijk kunnen hebben.

‘Zoals Poetin weet, is Biden bezig met het beëindigen van oorlogen, niet het beginnen ervan. Het is zijn belofte aan de Amerikaanse kiezers. Bovendien is hij gefocust op China en covid.’ (...) ‘Poetin staat misschien op het punt om weer een roofoverval te plegen’, concludeert de krant, ‘en echt, wie houdt hem tegen?’

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden