Opinie verband pluimvee en longontsteking

Pluimvee toch niet oorzaak van ziekten: een mea culpa van minister Schouten is op zijn plaats

Pluimveehouderijen in het Brabantse Spoordonk. Beeld Marcel van den Bergh

Rumoer in 2016: omwonenden van pluimveebedrijven worden sneller ziek. Nu blijkt dat onwaar, maar het blijft stil. Onterecht, vindt Henny Verhoeven.

Weet u het nog? In 2016? Pluimveehouderijen zorgen voor meer longontsteking onder omwonenden. De pers stond er bol van. In de jaren 2009 tot en met 2013 was er een groot onderzoek uitgevoerd door instituten als RIVM en Nivel. Het onderzoek ‘Veehouderij en Gezondheid Omwonenden’ vond plaats in Oost-Brabant en Noord Limburg: bolwerken van de intensieve veehouderij. De gevonden relatie was statistisch significant: er was meer longontsteking in de buurt van pluimveehouderijen. Maar nu blijkt in een nieuw onderzoeksrapport deze significante afwijking verdwenen. Dat schijnt echter nauwelijks nieuws te zijn.

Laat het even tot u doordringen; we zagen dus een verband tussen pluimvee en longontsteking: met pluimvee in de buurt is de kans dat u ziek wordt een stuk groter: van 1,5 procent kans naar 1,65 procent. Dat is inderdaad niet eens zo’n enorm groot verschil maar destijds werd dit nieuws gebracht alsof mensen in bosjes dood neervielen in de buurt van een pluimveebedrijf. Volgens de onderzoekers ging het al snel om een 150 mensen per 100.000 inwoners, mensen die niet ziek zouden zijn geworden als er geen pluimvee in de buurt was geweest. Dit ziek-wordt-risico is net zo groot als het ziek-wordt-risico in de buurt van een snelweg. Maar dat terzijde.

Relatie is weg, foetsie

In een vervolgonderzoek dat onlangs is afgerond, komt naar voren dat het statistische, significante verband voor de jaren 2014, 2015 en 2016 is verdwenen. De ‘bewezen’ relatie is weg, foetsie, vertrokken.

Minister Schouten doet het af als een ‘trendbreuk’. Een soort op zich staand fenomeen dat langskomt en ingrijpt? Van een trendbreuk is sprake als een daling of stijging stabiliseert of verandert naar een stijging of daling. Maar als een verband ineens verdwenen is, dan is dat toch moeilijk een trendbreuk te noemen. Het zou als een trendbreuk gezien kunnen worden als de pluimveehouderijen in die jaren erg veranderd zouden zijn. Als er allerlei technieken zijn toegepast om bijvoorbeeld fijnstof tegen te gaan. Maar dat is niet gebeurd.

Het eerste onderzoek kwam in de zomer van 2016 naar buiten. De vertegenwoordigers van de pluimveehouderijsector werden acuut op het matje geroepen bij de, toen nog, staatssecretaris. Ze kregen de wind van voren en er werd onmiddellijk een eis opgelegd van een fijnstof-reductie van 50 procent voor bestaande stallen en 70 procent voor nieuw te bouwen stallen. Wie het onderzoeksrapport goed las, zag echter dat het gevonden verband helemaal niet zo hard was.

En nu, 2 jaar verder, blijkt het zelfs verdwenen. De ‘gevonden’ relatie was in duisternis gehuld: de onderzoekers dachten dat fijn stof uit de pluimveestallen de longen van omwonenden meer vatbaar maakt voor longontsteking. Een bacterie die of een virus dat van pluimvee wordt overgebracht op burgers en longontsteking veroorzaakt, is nooit gevonden. Onder druk van diverse groeperingen, die maar wat graag de Nederlandse veehouderij gedecimeerd zien worden, is elke nuance in het debat echter verdwenen. De pluimveehouderij staat voor een opgave waaraan ze met bestaande technieken niet eens kan voldoen en Schouten zegt doodleuk ‘we gaan door op de ingeslagen weg’.

De sector zelf is opgelucht, maar werkt wel door aan fijnstofreductie omdat het in het belang is van de dieren en de mensen die er werken. In die zin maakt dit nieuwe onderzoek geen verschil. Maar een mea culpa is wel op zijn plaats en Schouten zou kunnen beginnen met de niet haalbare eis van fijnstofreductie van tafel te halen. 

Henny Verhoeven is boerin en is afgestudeerd in de beleidsgerichte milieukunde.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden