opinie

Plannen voor nieuwe snelwegen achterhaald door coronacrisis

In plaats van juridisch hakketakken over de stikstofuitstoot van nieuwe snelwegen, kunnen we het ook gewoon laten. Want een gedeelte van de week thuiswerken is voor velen het nieuwe normaal geworden, betoogt Ewald Korevaar.

Het einde van de A15 nabij Bemmel.  Beeld
Het einde van de A15 nabij Bemmel.

Vorig jaar juni gaf de commissie Remkes advies over de aanpak van de stikstofcrisis getiteld: ‘Niet alles kan overal.’ Inmiddels zijn we bijna een jaar verder en het lijkt erop dat overheden dit adagium hebben veranderd in ‘Hoe kan alles toch overal’. Er zijn allerlei juridische constructies opgetuigd die er voor moeten zorgen dat gewenste ontwikkelingen toch door kunnen gaan.

Zo kan er (vaak fictieve) stikstofruimte verkocht worden door bedrijven aan andere bedrijven, maar kan ook tijdelijk stikstofruimte ‘geleased’ worden. Ook is er een stikstofpot in het leven geroepen, waarmee 70 procent van de stikstofwinst die is behaald met de ‘100 kilometer per uur’-maatregel, weer toegekend kan worden aan woningbouwprojecten en diverse snelwegprojecten - en dus niet ten goede komt aan de natuur. Of dit juridisch allemaal standhoudt, is sterk twijfelachtig.

A15 bij Arnhem

Begin dit jaar zijn de eerste barsten ontstaan in de opgetuigde juridische constructies. In een tussenuitspraak over de doortrekking van de A15 ten zuiden van Arnhem oordeelde de hoogste bestuursrechter dat de doorrekening van de stikstofeffecten ten gevolge van het toekomstig verkeer op de A15 ten onrechte beperkt was tot 5 kilometer afstand. De effecten van bijvoorbeeld de uitbreiding van een agrarisch bedrijf worden wél over tientallen kilometers afstand bepaald.

De rechter heeft de minister opgedragen deze uitzonderingspositie voor wegenprojecten nader te onderbouwen. Het ziet er naar uit dat deze uitzonderingspositie niet houdbaar is en geplande wegenbouwprojecten een grotere greep moeten doen uit de stikstofpot. Omdat woningbouw en snelwegprojecten uit dezelfde pot stikstofruimte krijgen toebedeeld, zal er hierdoor (nog) minder stikstofruimte overblijven om de zo noodzakelijke nieuwbouwprojecten te realiseren.

Verouderde studies

Daar komt bij dat nut en noodzaak van veel snelwegprojecten waarover recent besloten is of die in voorbereiding zijn, veelal gebaseerd zijn op studies die 10 tot 15 jaar oud zijn. Dit komt omdat planprocessen in Nederland een lange duur hebben. De wereld is echter flink veranderd ten opzichte van 10 jaar geleden. We zijn, zeker het afgelopen jaar, steeds meer flexibel gaan werken en hebben ontdekt dat we niet allemaal tussen 7 en 9 uur ’s ochtends op ons werk hoeven te zijn en dat we best vaker een dag of dagdeel kunnen thuiswerken.

Het Planbureau voor de Leefomgeving heeft samen met het Centraal Planbureau daarom aangegeven dat de groei van het autoverkeer zich waarschijnlijk volgens een veel lager groeiscenario zal ontwikkelen dan waarvan de meeste snelwegprojecten zijn uitgegaan. Het zou zo maar kunnen dat we straks miljarden uitgegeven hebben aan snelwegprojecten die uiteindelijk helemaal niet nodig bleken te zijn.

Extra autoverkeer

Naast de coronacrisis en de nasleep daarvan staan we de komende jaren waarschijnlijk nog voor een veel grotere crisis, te weten de klimaatcrisis. In 2019 heeft de Nederlandse regering daarom samen met allerlei maatschappelijke organisaties het Klimaatakkoord ondertekend, waarbij de emissie van broeikasgassen in 2030 moet zijn gehalveerd ten opzichte van 1990 en in 2050 grotendeels tot nul moet zijn teruggebracht. Aanleg van nieuwe snelwegen die extra autoverkeer aantrekken is moeilijk te verenigen met dit doel.

Nu we de komende jaren staan voor flinke uitdagingen om meer woningen te realiseren, stevig zullen moeten bezuinigen vanwege de grote covid-uitgaven en we tevens een forse vermindering van de emissie van broeikasgassen moeten realiseren, is het niet meer dan logisch dat het nieuwe kabinet de snelwegprojecten heroverweegt. Omdat ze waarschijnlijk niet meer nodig zijn en omdat niet alles kan!

Ewald Korevaar, milieuadviseur en tevens als milieu-juridisch adviseur betrokken bij beroep Tracébesluit Ring Utrecht

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden