Column Opiaten

Pijn lijkt onaanvaardbaar geworden: de drempel voor opiaten wordt steeds lager

Foto de Volkskrant

Alweer een recept voor een supersterk opiaat dacht ik van de week, toen er even daarvoor ook al twee aanvragen voor oxycodon in het lijstje herhaalrecepten stonden dat ik een paar keer per dag moet autoriseren.

Ooit zag ik een van mijn collega’s in een roze tutu door mijn slaapkamer dansen na het gebruik van zo’n pil vanwege een gebroken wervel. Ik mag hem graag, maar dat beeld stond me toch niet aan. Sindsdien waarschuw ik patiënten dat je er behoorlijk op kunt flippen, maar blijkbaar schrikt dat niet genoeg af. 

Mevrouw de Vries belt ’s morgens omdat het opnieuw in haar rug geschoten is. ‘Paracetamol helpt bij mij nooit en van pillen als ibuprofen krijg ik maagpijn.’ Dat paracetamol vaak niet helpt, klopt. Het is vooral afhankelijk van het idee wat je ‘helpen’ vindt. Dat mensen van pilletjes als ibuprofen en diclofenac maagpijn krijgen en dat ze niet goed voor je nieren en je bloeddruk zijn, klopt ook. ‘Mag ik tramadol?’, vraagt ze. Dat is een opiaat, dat wat minder sterk is dan morfine maar net zo veel bijwerkingen heeft: morfine is 5 keer en oxycodon 8 keer zo sterk als tramadol. Afhankelijk van mijn stemming en de vasthoudendheid van de patiënt geef ik dan al dan niet toe. Het scenario is overigens vaak dat de tramadol ook niet ‘helpt’, waarna mevrouw de Vries, omdat het inmiddels avond is geworden, met de huisartsenpost belt. De dienstdoende huisdokter weet het niet meer en geeft ‘oxycodon langwerkend’. ‘Dat hoeft u maar twee keer op een dag te gebruiken en helpt prima.’ De drempel voor opiaten wordt zo steeds lager.

In een jaar tijd kregen 488 van de 7.500 mensen in onze praktijk een of meerdere recepten voor een opiaat. Dat is 6,5 procent. De oudste was 96 en de jongste was 11 jaar. We gaven zelfs een kwart van onze 80-plussers zo’n opiaatrecept en juist die kunnen er slecht tegen. Tien jaar geleden schreef ik zulke sterke pillen alleen voor bij pijn door kanker. Die stijgende trend is een landelijk probleem: in 2005 kreeg nog maar 3,5 procent van de patiënten een opiaat, in 2015 was dat al 6 procent

De zwakke opiaten verliezen terrein aan de sterke: in tien jaar tijd is het aandeel van tramadol in het landelijke aantal opiaatrecepten gedaald van 66 procent naar 49 procent en steeg het ‘marktaandeel’ van oxycodon van 8 naar 32 procent. Slimme marketing en de valse boodschap door pillendraaiers en pijndokters dat je er niet aan verslaafd kunt raken, hebben hun werk gedaan. De markt voor pijnstillers is onverzadigbaar: er zijn in Nederland naar schatting drie miljoen mensen met chronische pijn en acute pijn heeft iedereen weleens. Pijn beïnvloedt de kwaliteit van leven, kan ik uit eigen ervaring beamen, maar waarom is pijn in een paar jaar tijd zo onaanvaardbaar geworden? Was pijn vijftien jaar geleden veel minder ernstig dan nu? Lagen al die mensen voortdurend te rollen van de pijn? Dat kan ik me niet voorstellen. Iets meer tanden op elkaar en iets meer geloof in paracetamol of andere placebo’s is geen slecht idee. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.