Weblog

Philippe Remarque: 'Laat NOS online geen krant meer spelen'

Philippe Remarque, hoofdredacteur van de Volkskrant, komt vandaag terug op de discussie die vorige week ontstond over de nieuwsvoorziening van de NOS op internet. Wat hem, maar ook directeur Volmer van de Telegraaf Media Groep betreft, is de NOS online 'een grote marktverstoorder'. Remarque legt in onderstaande bijdrage nog eens uit waarom.

Philippe Remarque Beeld anp

De politiek maakt zich zorgen over de toekomst van de kranten. Daarom nodigde de vaste Kamercommissie die over het persbeleid gaat mij en een aantal vakgenoten vorige week uit om onze visie te geven. Wat kan en moet de overheid doen om ons te helpen? Subsidies uitbreiden?

Ik heb tegen de Kamerleden gezegd dat meer subsidies niet nodig zijn. Maar het zou natuurlijk wel helpen als de overheid geen concurrent in de markt zet die zichzelf niet hoeft te bedruipen en daarmee moeilijk te verslaan is.

Ik zal dat uitleggen. Als in iedere Nederlandse brievenbus gratis een papieren ochtendblad zou vallen van de NOS, met nieuws en beelden van de uitstekende NOS-verslaggevers, columns en opinie, dan zou dat kranten als pakweg AD en de Volkskrant heel wat lezers kosten. De meeste mensen zouden dit een absurde staatsinterventie vinden: we hebben toch al een bloeiend, pluriform landschap van particuliere kranten? Waarom zou je die beconcurreren met een publieke krant, en intussen de benadeelde particuliere kranten bezorgd vragen of ze misschien ook overheidssubsidie nodig hebben?

Zonder papier
Toch is dat ongeveer wat er nu gebeurt, maar dan zonder papier. Op internet is een nieuw soort nieuwsvoorziening ontstaan: een versmelting van tekst en beeld, snel en 24 uur per dag. Dat zou best eens de krant van de toekomst kunnen zijn. En één van de marktleiders bij die kranten van de toekomst is nu al NOS.nl, geheel betaald uit publieke middelen. En op opiniegebied is er het eveneens publiek gefinancierde Joop.nl, van de Vara.

Is dat nodig? Moet de overheid een onlinekrant en -persbureau exploiteren, terwijl particuliere media, nieuw en bestaand, door internet juist een laagdrempeliger toegang tot de nieuwsconsument hebben dan ooit tevoren? Ik denk van niet.

Natuurlijk moet de publieke omroep zijn werk ook per internet kunnen verspreiden. Radio 1 moet er live kunnen uitzenden, je moet online de NOS-journaals kunnen terugzien, programma's moeten hun thema's en gasten kunnen aankondigen. Maar als de publieke omroep daarnaast een 24-uurs nieuwssite met achtergronden, losse beelden en bijvoorbeeld blogs van correspondenten biedt, pikt de overheid een flink onlinemarktaandeel in, ten koste van particuliere nieuwsmerken.

Bijvoorbeeld de landelijke kwaliteitskranten. Die zijn overigens financieel gezond en hebben hun oplagedaling weten te keren. Dus dank u, we hebben geen zwaar gesubsidieerd museumbestaan nodig. Maar we staan online voor dilemma's: ja, een traditionele nieuwsorganisatie als de Volkskrant heeft een goede uitgangspositie om ook op internet kwaliteitsjournalistiek te maken en verspreiden. Maar als dat allemaal gratis moet, hoe kun je dan de redacties onderhouden die nodig zijn om verdieping en onderzoeksjournalistiek te bieden? Daar is nog geen krant ter wereld uit, al zijn er bemoedigende experimenten.

Waakhondfunctie
De politiek vindt de toekomst van de kranten belangrijk, en terecht: de grote redacties met gespecialiseerde journalisten die wij voeren, zijn essentieel voor de waakhondfunctie van de media, en onze zelfstandigheid is essentieel voor de pluriformiteit. Dat is de reden dat de overheid kranten steunt met een laag BTW-tarief, net als boeken en theaterkaartjes. En nu vraagt de politiek zich bezorgd af hoe de kwaliteitsjournalistiek moet overleven als al het nieuws online gaat. De neiging bestaat om naast de bestaande overheidsinterventie in de onlinemarkt middels NOS.nl, nog extra subsidies aan krantenredacties te gaan betalen.

Dat lijkt me omslachtig: een overheid die met de ene hand subsidies geeft aan nieuwsbedrijven en met de andere hand eigen nieuwe media financiert die klanten bij die nieuwsbedrijven wegtrekken. Het is goed mogelijk de kwaliteitsjournalistiek grotendeels aan de markt over te laten, aangezien er miljoenen Nederlanders zijn die graag betalen voor de verdieping die de kranten bieden. Maar het is ook wenselijk. Wat waarborgt de pluriformiteit en de waakhondfunctie uiteindelijk beter? Concurrerende particuliere nieuwsmedia, met wat hulp middels een laag BTW-tarief? Of nieuwsmedia die geheel of gedeeltelijk afhankelijk zijn van de staat? Hoe neutraal en consciëntieus NOS-journalisten ook werken - en ik kijk en luister graag naar ze - het particuliere concurrentiemodel lijkt me toch gezonder. Zeker in combinatie met de sterke publieke nieuwsvoorziening die we op radio en tv al hebben.

Ik beweer absoluut niet dat de kranten hun onlineverdienmodel vinden zodra de NOS op internet geen krant meer speelt. Maar het zou wel gelijke kansen bieden. Dus als Kamerleden mij vragen hoe ze ons kunnen helpen, dan antwoord ik: wij hebben liever een eerlijk speelveld dan extra geld van de belastingbetaler. Dat kan beter aan anderen worden besteed.

Philippe Remarque
Hoofdredacteur de Volkskrant

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden