Interview

'Peilingen laten zien wat er leeft, wat is daar mis mee?'

'We worden kapot gepeild', stond afgelopen zaterdag in een artikel in opiniekatern Vonk. Terechte kritiek? Nee, vindt opiniepeiler van I&O Research Peter Kanne.

Beeld No Candy

U kunt toch niet ontkennen dat er wel heel veel peilingen zijn?
'Dat klopt. En sommige peilingen zijn goed, andere slecht. Maar je kunt niet zeggen, zoals in het artikel staat, dat negentig procent technisch flut is. Er zijn een aantal goede bureaus die op een transparante manier peilen en met goede enquêtes komen.'

Hoe weet de burger nou welk bureau goed is en welk slecht?
'Daar heb je de media voor. Kranten en nieuwsprogramma's maken gebruik van de peilingen. Zonder media zou bijna niemand met peilingen in aanraking komen.'

Wie zijn dan goed?
'Je hebt vijf grote peilers: Ipsos, GFK, TNS Nipo, I&O Research, waar ik zelf werk en Peil van Maurice de Hond. De eerste vier werken transparant, en leveren degelijk onderzoek af. Maurice de Hond weet heel goed hoe politiek werkt maar zijn onderzoeken zijn minder transparant.'

Peter KanneBeeld .

Kunnen opiniepeilers echt meten wat de bevolking precies vindt?
'Onderzoek brengt nooit precies in kaart wat de bevolking vindt. Anders hoef je ook geen verkiezingen meer te houden. Het laat een benadering van de werkelijkheid zien.'

Het lukt jullie anders nooit om de verkiezingsuitslag goed te voorspellen.
'In 2012 zeiden de vier grote bureaus dat de VVD 35 tot 38 zetels zou krijgen. Het werden er 41. Er wordt dan geroepen dat we er zo naast zaten maar de trend hadden we correct voorzien.'

Wat vindt u van de kritiek dat peilingen de geloofwaardigheid van het parlement ondermijnen?
'Als Wilders roept dat dat de Tweede Kamer een 'nepparlement' is omdat de volksvertegenwoordiging anders denkt over vluchtelingenvraagstuk dan de bevolking, dan is het aan een journalist of aan zijn opponent om hier een goede reactie op te geven. En soms moet hij zeggen dat het onderzoek waar hij dat op baseert, niet klopt.'

Een portret van Maurice de Hond van het peilingsbureau Peil.nl.Beeld anp

Maar je kunt als opiniepeiler door de vraagstelling de ondervraagden wel beïnvloeden.
'Ja, en het is onze taak om dat niet te doen en om zo neutraal mogelijk te werk te gaan. Die beïnvloeding moet je overigens niet overschatten. Als negentig procent van de bevolking in een peiling zegt dat Zwarte Piet hetzelfde moet blijven, geloof ik niet dat door een andere vraagstelling opeens tien procent dat nog vindt. Mensen zijn niet helemaal gek als ze antwoord geven op onze vragen.'

Heeft u er zelf wel eens moeite mee dat peilingen in het publieke debat tot waarheid worden verheven.
'Ja, maar vooral journalisten doen dat. Daarom vind ik het ook zo gek dat de Volkskrant die veel gebuikt maakt van opinieonderzoek in nieuwsartikelen, nu met een vernietigend artikel over opiniepeilers komt. Koppen als: 'Al dat enquêteren leidt vooral tot chagrijn' en via Twitter 'Diarree aan opiniepeilingen wakkert onvrede aan', vind ik niet kunnen. En daarnaast onsmakelijk.'

In het Vonk-artikel werd inderdaad betoogd dat opiniepeilingen de kloof tussen burgers en politiek niet kleiner maar juist groter maken.
'Dat suggereert dat de kloof aan het groeien is. Maar volgens SCP-onderzoek is dat niet zo. De tevredenheid over de democratie is niet structureel aan het dalen of stijgen. De tevredenheid over politieke partijen is wel laag maar is ook niet aan het dalen. In het stuk worden peilingen dus als verklaring gebruikt voor een fenomeen dat niet bestaat. Laat staan dat er een causaal verband is. De kloof zit in heel andere dingen. Responsiviteit is belangrijk. Als burgers het gevoel hebben dat er niet goed naar ze wordt geluisterd door overheden worden ze ontevreden.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden