ColumnMax Pam

Pechtold had als fractieleider kunnen aftreden, maar in de Tweede Kamer kunnen blijven: daar is niets vernederends aan

null Beeld

Het kan zijn dat Alexander Pechtold bij ondergaande zon over het Scheveningse strand heeft gelopen en dacht: ‘En nu is het genoeg! Ik stop ermee. Ze kunnen allemaal de pest krijgen.’ Ieder mens wordt weleens overvallen door zulke gedachten. Doorgaans duren die niet lang, maar als ze werkelijk worden uitgevoerd, loopt het meestal niet goed af, zoals het programma Ik vertrek laat zien.

Het kan ook zijn dat er een geheim is, iets waar wij nooit achter zullen komen. Maar voor de rest is het plotselinge opstappen van Pechtold tamelijk onbegrijpelijk. Goed, hij heeft fouten gemaakt. Hij had beter sorry kunnen zeggen in plaats van zich krampachtig te verschuilen achter ‘het is een privézaak’. Maar die fouten waren geen halsmisdrijven. Ze hadden zo vergeven kunnen worden. Zeker door mij, een van degenen die op hem hadden gestemd.

Het argument dat het tijd wordt om het stokje aan ‘de volgende generatie door te geven’, neem ik niet serieus. Pechtold is pas 53 jaar, een leeftijd waarop de ware politicus pas naar zijn (of haar) ware hoogte begint te reiken. Stel je voor dat het parlement vooral geleid zou worden door knulletjes van 30, dan zou dat ook betekenen dat een partij als 50Plus vrij spel krijgt. En zie wat er dan gebeurt. De Limburgse gemeente-sjoemelaar Jos van Rey is net lid geworden van 50Plus, ‘omdat samenwerking met een landelijke partij meer oplevert’. Nu alleen nog Diederik Stapel op de lijst van Henk Krol, en die partij is helemaal compleet.

Vertrekt een parlementslid voortijdig, dan wordt snel gesproken van ‘kiezersbedrog’ en zonder onvoorziene omstandigheden is dat ook het geval. Pechtold had als fractieleider kunnen aftreden, maar in de Tweede Kamer kunnen blijven. Daar is niets vernederends aan. Den Uyl heeft dat gedaan, die is zelfs tot zijn dood Kamerlid gebleven. That’s the spirit. Maar ook Winston Churchill, over wie Pechtold heeft beweerd dat die zijn grote voorbeeld is, bleef als gewoon Member of Parliament nog jaren in het Lagerhuis zitten. Het was wel zo zuiver geweest wanneer backbencher Pechtold tenminste tot de volgende verkiezingen was gebleven. Vanuit die positie had hij evengoed meer tijd aan zijn kinderen kunnen besteden.

Politieke leiders zorgen zelden probleemloos voor een opvolger, maar dit keer ging het anders. De nieuwe fractievoorzitter is de 31-jarige Rob Jetten, unaniem gekozen, zonder een vuiltje aan de lucht. In zijn korte carrière was hij succesvol adviseur en regiomanager bij ProRail. Kennelijk is hij erin geslaagd om de herfstbladen voortaan naast het spoor te laten vallen. Hoe interim zijn benoeming is, moet nog blijken, want na de verkiezingen krijgen ook de huidige D66-ministers een kans op het partijleiderschap.

In de peilingen staat D66 er slecht voor. Dat kan niet alleen in de schoenen van Pechtold worden geschoven. De wijze waarop minister Ollongren is omgegaan met de afschaffing van het referendum kan alleen maar een aanfluiting worden genoemd. Nog onlangs probeerde ze zelfs het achterhouden van rapporten uit te roepen tot het summum van transparantie.

In Sigrid Kaag zie ik, sinds zij de Abel Herzberglezing uitsprak, evenmin de gedroomde leider. Haar lezing werd bejubeld en verguisd. Ik vond haar lezing abominabel, zelfs goedkoop en populistisch. Als je nou minister van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingszaken bent en tevens getrouwd met een Palestijn – geen bezwaar – en je wordt nota bene uitgenodigd om de Abel Herzberglezing uit te spreken, dan vind ik het van een gebrek aan moed getuigen wanneer je met geen woord rept over de Palestijnse kwestie en de staat Israël. Ik kan mij voorstellen dat je zoiets te persoonlijk en te politiek gevoelig vindt, maar geef die lezing dan niet. De consequentie is nu dat Kaag oproept om vooral niet te zwijgen over de problemen in de wereld, maar dat zelf wel doet. Al noemt ze hem niet bij naam, aan het eind van haar lezing – ‘terug naar Nederland’ – suggereert ze dat er wordt gezwegen over Geert Wilders. NRC/Handelsblad checkte een paar dagen geleden deze stelling als onwaar en inderdaad, geen Nederlandse politicus wordt zo vaak tegengesproken en onderuitgehaald als Wilders.

In haar toespraak maakt Kaag een nummer van de clash in 1937 tussen Stalin en de schrijver Boris Pasternak. Wat ze ermee wil zeggen, is mij niet duidelijk. Toch niet dat wij ook in Nederland stalinistische praktijken hebben? Ooit heb ik in het Russische schrijversdorp Peredelkino aan het graf van Pasternak gestaan. D66 was net een paar jaar daarvoor opgericht. Als jongeman wist ik toen al dat in Nederland misschien van alles mis was, maar dat ons land geen dictatuur kon worden als de Sovjet-Unie.

Overigens maakt Pechtold nog wel een comeback, net als Van Mierlo en Winston Churchill.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden