Opinie

Patstelling in oude politiek baarde Trump

Amerikaanse politiek Als Donald Trump met zijn populistische revolte de vastgeroeste Republikeinse Partij die was gestopt met nadenken, vernietigt - doet hij toch goed werk.

Beeld epa

Zoals vele anderen heb ik ook de video gezien die president Obama toonde tijdens het White House Correspondents' Dinner, waarin hij de voorzitter van het Huis van Afgevaardigden John Boehner uitnodigt om advies in te winnen wat hij na zijn presidentschap moet gaan doen. Het was opmerkelijk om de echte Obama en de echte Boehner te zien acteren als de beste maatjes. Boehner vertelt Obama zelfs dat hij eindelijk een 'grote deal' heeft gekregen - maar die ging over een Chevy Tahoe, niet de economie.

Ik keek de video samen met Chuck Todd, de gastheer van Meet the Press, en we hadden dezelfde reactie: 'Waar was die broederlijke liefde toen Amerika die nodig had' om een echte grote deal te sluiten?

Die scène raakte een diepe emotie die vandaag in het land wordt gevoeld: de non-stopgevechten tussen de twee politieke partijen geven veel Amerikanen het gevoel kinderen te zijn van ouders die permanent in een echtscheiding verwikkeld zijn. Het land snakt ernaar dat de twee grote partijen weer samen moeilijke problemen gaan aanpakken. Als je een glimp daarvan opvangt, zoals in de video, besef je wat verloren is gegaan.

Klem zitten

De grootste motor achter het succes van Donald Trump is het gevoel van veel Amerikanen dat onze politiek totaal vast zit. Er is een verlammend gevoel dat we 'klem zitten' - en de fantasie die Trump oppijpt is dat hij het zwaard uit de steen kan trekken en deals kan maken. Maar de grootste verantwoordelijkheid voor dit 'klem zitten' ligt bij de Republikeinse Partij. Toen Mitch McConnell, de Republikeinse leider in de Senaat, in 2010 zei 'ons belangrijkste doel is dat president Obama maar een termijn aanblijft', beschreef hij de dominante strategie van de Republikeinen sinds 2008. De partij stopte met serieus nadenken over alternatieven. En in die leegte stapte Trump.

Dit was echt een slechte tijd voor ons om vast te zitten. Ik schrijf een boek dat deels gaat over het keerpunt dat we bereikten in 2007. In dat jaar kwam Apple met de iPhone, het begin van de smartphone/app-revolutie. Facebook had net zijn deuren voor iedereen geopend, niet louter studenten; Google kwam uit met het androide besturingssysteem in 2007; Hadoop werd gelanceerd en hielp de opslagcapaciteit te bouwen voor de revolutie in 'big data'; Githup, dat de schaal aanpaste van open source software, startte in 2007; Twitter begon als zijn eigen platform; Amazon kwam uit met Kindle in 2007. En Airbnb begon.

Kortom, er gebeurde iets groots: alles werd gedigitaliseerd en mobiel gemaakt - arbeid, commercie, facturering, financiën, onderwijs - en dat veranderde de economie. Heel veel dingen werden opeens heel erg snel. Dat was het moment om onze succesformule aan te passen aan een nieuw tijdperk - met meer kansen voor levenslang leren, betere infrastructuur, betere regels om het nemen van risico's te stimuleren, beter immigratiebeleid om 's werelds slimste mensen aan te trekken, en meer gesubsidieerd onderzoek om de grenzen van de wetenschap te verleggen.

Thomas Friedman is columnist van The New York Times.

Meer winnaars dan verliezers

Dat was de echte grote deal die we nodig hadden. Maar we kregen de economische instorting van 2008, die nog meer polarisatie veroorzaakte, en de patstelling verergerde. Veel mensen raakten gedesoriënteerd - en de deur kwam open te staan voor populisten met simpele antwoorden. Weg met immigranten, beëindig de handel met China, schaf alle banken af, en onze zorgen verdwijnen als sneeuw voor de zon. Het is nonsens.

We hebben een sterke economie gekregen door democratie en kapitalisme. We zijn rijk geworden door handel. We zijn slim en machtig geworden door immigratie. We zijn eerlijk geworden door socialezekerheidsuitkeringen. Die leiden allen tot meer winnaars dan verliezers. Dit is niet de tijd om het geloof te verliezen in wat ons zover heeft gekregen. Als je president wilt worden en je gelooft niet in al deze zaken, dan zit je er naast - en hoop ik dat je zult verliezen.

Maar als je voor al deze dingen bent zoals ze nu zijn, zit je er ook naast. Want ze moeten worden hervormd. Vrijhandel met China heeft meer mensen pijn gedaan dan eerst leek. Immigratie van laag opgeleiden heeft meer Amerikaanse werkers schade berokkend dan we begrepen hebben. Sociale uitkeringen moeten worden hervormd. Een kapitalisme dat meer door robots wordt voortgestuwd plaatst iedereen voor nieuwe uitdagingen.

We kunnen deze uitdagingen aan als we hoofden en handen bij elkaar steken. Maar daarvoor moet eerst deze versie van de Republikeinse Partij vernietigd worden, opdat een nadenkende centrum-rechtse partij kan opstaan. Als Trump dat heeft gedaan, was dat het werk van de Heer. We hebben ook centrum-linkse Democraten nodig en moeten Bernie Sanders de partij niet extreem-links laten maken. Als beide gebeuren, kan er nog iets goeds komen uit deze verkiezingen.

Thomas Friedman is columnist van The New York Times.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden