Column Herien Wensink

Pas op: u hebt hier van doen met een subsidieslurper!

Leuk idee, van VVD-er Zohair El Yassini, bij het debat over de cultuurbegroting maandag: kunstinstellingen zouden voortaan op de toegangskaartjes moeten vermelden hoeveel subsidie er was opgestreken. Naming and shaming - pas op: u hebt hier van doen met een subsidieslurper! Terwijl zijn collega’s in de Kamer over elkaar buitelden met suggesties waar die subsidiesticker allemaal nog meer op kon worden geplakt (treinen, scholen, ziekenhuizen, El Yassini zelf), zat ik het plan nog even verder uit te denken.

Het staat of valt namelijk wel bij een consequente uitvoering. Gaat u naar de Bowie-musical Lazarus van Stage Entertainment, in de veronderstelling daar een eerlijke, hardwerkende ondernemer mee te steunen? Pats, subsidiesticker. Want: regisseur Ivo van Hove en zijn scenograaf Jan Versweyveld werden zo goed (zó goed dat ze de interesse van David Bowie wekten) door decennialang te experimenteren met overheidsgeld. Soldaat van Oranje, een van de grootste commerciële Nederlandse musicalsuccessen ooit? Subsidiesticker! Want ook regisseur Theu Boermans en zijn artistieke team zijn groot geworden dankzij subsidie. Die betaalt zich daar dus dubbel en dwars terug. Er is natuurlijk een veel belangrijker argument vóór subsidie: namelijk dat die er is voor kwetsbare kunstvormen waarvan we vinden dat ze moeten worden gemaakt, maar die zonder steun niet kunnen bestaan. Maar laat dit een kleine correctie zijn op stoere rekenmeesters die de subsidieslurpers triomfantelijk de grote commerciële successen voorhouden: kijk, zij kunnen het zonder! Niet dus.

Van Hove spreekt zich dezer dagen publiekelijk (in De Standaard en theatermagazine Scènes) uit over de pijnlijke bezuinigingen die dreigen op de podiumkunsten in Nederland en Vlaanderen. In Vlaanderen wordt met 60 procent gekort op de projectsubsidies voor kleinere groepen, in Nederland raakt het Fonds Podiumkunsten, dat nu 112 experimentele clubs, beginnende makers en eigenzinnige eenlingen ondersteunt, 15 miljoen euro kwijt. Dat kost straks vijftig tot zestig van die groepen de kop, waaronder, mogelijk, namen als Adelheid Roosen, Conny Janssen Danst en Orkater. Een deel van dat geld komt via een herverdeling alsnog bij de podiumkunsten terecht, maar daar gaat het hier niet om. Het gaat om het bestaansrecht van die kleinere clubs, om de noodzaak van een bont en dynamisch ecosysteem rondom de grote instellingen. In die marge begonnen de carrières van Van Hove en Boermans (en van alle huidige artistiek leiders van de grote gezelschappen in ons land). Die marge daagt de grote instellingen uit, vult ze aan en houdt ze scherp. Ze levert de veelgeprezen diversiteit van ons theaterlandschap waar wereldwijd met jaloezie naar wordt gekeken, zoals Van Hove schrijft in Scènes.

Die marge is de zuurstof van ons kwalitatief hoogwaardige theater. De ‘humuslaag’ die ruimte biedt voor experiment en mislukking, de voorwaarde voor vernieuwing, vooruitgang en uiteindelijk, wellicht, internationaal succes. Het idee daarvan is breed te zaaien, want je weet nooit van tevoren wie wanneer, waar en hoe tot bloei zal komen.

Begin deze maand publiceerde het Amerikaanse tijdschrift The Atlantic een artikel over het belangrijkste theaterevenement van komend jaar: de nieuwe West Side Story op Broadway. Legendarisch Amerikaans cultureel erfgoed, opnieuw vormgegeven door ‘onze’ Van Hove (regie) en de Vlaamse choreograaf Anne Teresa de Keersmaeker. De auteur beschrijft het belang van subsidie in Van Hoves artistieke ontwikkeling en concludeert dat de toekomst van Broadway afhangt van de Nederlandse overheid. Dat is niets om je voor te schamen. Of om ondoordacht en achteloos mee om te gaan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden