Opinie Gebruik van fascist

Pas op met Baudet zomaar een fascist te noemen

Roep niet fascisme, en wijs niet hoe slecht de ander is, maar ga eerst eens bij uzelf te rade, betoogt student Max van Duijn.

Antiracismedemonstratie in Amsterdam, waar betogers hun stem lieten horen tegen onder anderen FVD-leider Thierry Baudet. Beeld Pauline Niks

Iemand fascist noemen zegt meer over degene die het zegt dan degene die het naar zijn hoofd krijgt gesmeten. Het is ongelofelijk welke reacties uit de krochten van progressief Nederland naar boven komen. Er heerst in bepaalde kringen onbegrip en ongeloof waarom zoveel mensen op Forum voor Democratie hebben gestemd. En dat gaat soms best ver.

Hoe kunnen mensen die zichzelf beschouwen als ruimdenkend, inclusief en tolerant zoveel haat en laster aan de dag leggen? Diversiteit is leuk. Behalve bij politieke opvattingen. Een golf van morele paniek kwam in de progressieve mens naar boven toen bekend werd dat FVD de grootste partij was geworden: een kat in het nauw maakt rare sprongen.

Korte afstand tot geweld

Maar nogmaals: het ondermijnt de democratie en het werkt averechts om Forum uit te maken voor fascistisch. Als je iemand buiten de democratische context plaatst – suggereer je dat dialoog een gepasseerd station is. Praten werkt niet meer; redelijkheid hoeven we niet toe te passen. De afstand tot geweld wordt dan heel kort. En dat is iets waar we voor moeten waken.

De ‘verbinders’ van progressief links polariseren, versterken en creëren in zekere zin juist de vijand die ze denken te bestrijden. Het voelt weer als 2002. In de ban van goed en kwaad. Een morele theologie die niet onderdoet voor het fanatisme dat we kennen uit de middeleeuwen.

Classica en publiciste Rosa van Gool waarschuwde voor de inflatie waaraan de term fascisme onderhevig is. Wat er in feite gebeurt, is dat iemand op steeds lossere bedenkingen fascist wordt genoemd. Een term die zijn kracht ontleent aan de moord op zes miljoen mensen. Degene die dat label krijgt is dus een persoonlij king van het kwaad zelf. De duivel – om het religieus uit te drukken. En op korte termijn werkt dit. Maar doe je dit steeds opnieuw dan denken mensen op een gegeven moment ‘het zal wel’. En juist als er dan echt een fascistische partij opstaat zullen de alarmbellen niet meer af gaan.

Splinter uit het oog

Waar rechtsgeleerde Afshin Ellian nog de nadruk op legt is dat de daden van de nationaal-socialisten worden afgezwakt. Door de inflatie van de morele kracht achter de term fascisme herinneren we ons steeds minder hoe bruut en wreed het nazi-regime was. Als Thierry Baudet al een fascist is, dan viel het allemaal best mee – een eerste stap naar het vergeten en ontkennen van de schaal waarop talloze gruwelijke misdaden plaatsvonden.

Het is dus een wonderlijke paradox: de mensen die zich tolerant en empathisch wanen, gaan over de scheef en spuien een golf van verdachtmakingen en haat over Nederland. En dat terwijl de opmars van Forum een indicator is voor het falen van de gevestigde politiek. Kiezers willen een nieuw verhaal, en blijkbaar zijn traditionele partijen daarin niet geslaagd. Haal eerst de balk uit uw eigen oog voordat u de splinter uit het oog van uw broeder haalt. Roep dus niet fascisme, en wijs niet hoe slecht de ander is, maar ga eerst eens bij uzelf te rade.

Het is tijd voor zelfreflectie.

Max van Duijn studeert politicologie en geschiedenis en doet onderzoek naar rechts-populisme.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden