Opinie De brexit-kwestie

Parlement van Britten is allesbehalve soeverein

De Britse constitutie is een lappendeken van gewone wetten en gewoonterecht,  toen koningen het nog voor het zeggen hadden, betoogt Erik Jurgens.

Het Britse Lagerhuis. Beeld EPA

Met Albionse arrogantie noemen de Britten hun parlement ‘the mother of parliaments’. Het is me het moedertje wel, een janboel: ‘Order, order!’.

Kernbeginsel is ‘the sovereignty of parliament’, moedertje heeft het ­laatste woord. Ministers vormen een soort uitvoerend comité van de meerderheidsfractie en blijven lid van het Lagerhuis. Het is daarom het kabinet dat de agenda van het Lagerhuis vaststelt. Het kabinet heeft de Brexit-kwestie deze week niet op de agenda gezet. Het Lagerhuis kan er dus niet over spreken, laat staan een besluit nemen. Leden kunnen ook zelf niet een wetsvoorstel indienen om de Brexit over de datum van 31 oktober heen te tillen.

Dat is ongehoord in westerse democratieën. Bij ons bepaalt de voorzitter van de Tweede Kamer de agenda, gehoord de verschillende fracties. Alle leden hebben het recht agendavoorstellen te doen. Mocht bij ons zo iets belangrijks aan de orde zijn, dan is het ondenkbaar dat de ­regeringsfracties daar geen ruimte voor zouden laten.

Vroegere vorst

De Britse Prime Minister heeft trouwens een te grote macht. Zo benoemt en ontslaat hij ministers naar welgevallen, zoals vroeger de vorst. En hij kan het Lagerhuis vanaf 6 september tot 14 oktober op reces sturen, het dus onmachtig maken. Er is geen geschreven grondwet die hem dit belet. De Britse constitutie is een lappendeken van gewone wetten en gewoonterecht (precedenten). Die precedenten kunnen stammen uit een lang verleden, toen koningen het nog voor het zeggen hadden.

Het idee dat de Nederlandse regering de Tweede Kamer op reces zou sturen om intussen zaken te kunnen regelen zonder invloed van de Kamer, is voor ons gevoel bizar. De Kamer word immers gekozen voor vier jaar. De Kamer komt bijeen wanneer zij dat wil. De regering kan dat, terecht, niet beletten.

Confrontatiepolitiek

In de Britse politiek overheerst ­bovendien de confrontatie. Het Lagerhuis wil in meerderheid (inclusief ­leden binnen de regeringsfractie) geen Brexit zonder afspraken met de EU (‘deal’). De houding van Johnson tegenover het parlement is die van extreme confrontatie (‘Oorlog’, schreef Volkskrant-correspondent Patrick van IJzendoorn op 31 augustus). Van zijn kant heeft oppositieleider Corbyn (Labour) in drie jaar geen enkele poging gedaan om staatsman te zijn, om mee te zoeken naar een oplossing. Hij is alleen uit op het belang van zijn eigen club. Hij wil verkiezingen, confrontatie, en denkt die te winnen. Ook bij hem telt niet het dringend algemeen belang van een Brexitdeal.

In de late middeleeuwen ontstonden bij ons de waterschappen om samen sterk te zijn in de strijd tegen het water. Macht vormen wij sindsdien vooral door consensus te zoeken. In gemeenten en provincies, en ook in het kabinet, gaat het om collegiaal bestuur: samen eruit komen.

Het Britse parlement blijkt zelf niet bij machte in saamhorigheid zijn eigen zaken te regelen. ‘The sovereignty of parliament’ is een mythe, helaas.

Erik Jurgens, is anglofiel en oud- lid van de Tweede en Eerste Kamer.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden