Opinie

Parlement moet naar wilde beesten ruiken

De nieuwe vergaderzaal van de Tweede Kamer nodigt, in tegestelling tot de oude, niet uit tot fel debat.

Premier Den Uyl (PvdA) laat de Tweede Kamer weten dat zijn kabinet is gevallen, 22 maart 1977. Beeld null
Premier Den Uyl (PvdA) laat de Tweede Kamer weten dat zijn kabinet is gevallen, 22 maart 1977.

Het Binnenhof gaat op de schop. Voor het eerst in jaren wordt niet de politieke kleur van de bewoners veranderd, maar het complex zelf. De historische waarde van het Binnenhof is enorm en divers. De Ridderzaal stamt nog uit de 13de eeuw. Hier werd Filips II in 1581 afgezworen als koning en besloot de 'Grote Vergadering' in 1651 voor het eerst geen stadhouder aan te stellen. De gebouwen van de Eerste Kamer en het ministerie van Algemene Zaken stammen uit de 17de eeuw. De uitbreiding met de 'nieuwe' plenaire zaal, die we allemaal kennen van tv, stamt uit 1992.

Dat laatste deel, de uitbreiding van 1992, is van de hand van architect Pi de Bruijn. Hij wilde met zijn creatie Nederland uitbeelden: blauwe stoelen als tulpen, groen tapijt als gras, blauwgrijs plafond als onze typisch Nederlandse wolken. Probleem is echter dat zijn ontwerp ook de typische Nederlandse gezapigheid heeft geïntroduceerd in het Nederlandse parlement.

Want de parlementaire debatten in Nederland zijn, ondanks de vele talentvolle debaters, doorgaans slaapverwekkend. Met een enkele uitzondering - 'Doe eens normaal man!' - zijn de debatten volledig voorgekookt. Dit komt, blijkt uit onderzoek en praktijk, door de letterlijke opstelling van het parlement. Door te kiezen voor een halve cirkel, waarbij de parlementariërs niet tegenover elkaar gezet worden, verlopen debatten harmonieus.

Tom Leijte is landelijk voorzitter van de JOVD, de jongerenorganisatie van de VVD. Beeld null
Tom Leijte is landelijk voorzitter van de JOVD, de jongerenorganisatie van de VVD.

Vurigheid

Belangrijk is ook de grote afstand tussen de parlementariërs en kabinet. Voor een vurig debat is het noodzakelijk dat je de angst in iemands ogen kan zien en het zweet op elkaars voorhoofd ziet parelen. De plenaire zaal van de Tweede Kamer echter is vrij groot. Hierdoor wordt de vurigheid van het Nederlandse debat beperkt en is de politiek minder interessant voor Nederlanders die geen politieke junk zijn.

Dat was vroeger wel anders. In de beruchte 'Oude Zaal' zaten de parlementariërs nog lijnrecht tegenover elkaar. Hier legde de jonge hond Wiegel PvdA-premier Den Uyl het vuur aan de schenen en stormde CDA-coryfee Hannie van Leeuwen naar de microfoon om een minister terecht te wijzen. Ook had je er pech als je tussen twee gezette collega's zat, de zaal was immers gebouwd op honderd parlementariërs, niet de honderdvijftig die er 36 jaar gezeten hebben. Volgens wijlen Hans van Mierlo hing in de Oude Zaal 'de geur van wilde beesten'.

De huidige vergaderzaal is echter zo klinisch als maar kan, gericht op polderen en gezapigheid. Als klap op de vuurpijl is de vergaderstructuur is Nederland verstikkend. Kamerleden mogen zich niet rechtstreeks tot elkaar richten, maar spreken over elkaar en tot de voorzitter. Anders zou dat slecht zijn voor de onderlinge 'sfeer'. Terwijl geen enkele professionele parlementariër ook maar een greintje beledigd zou zijn als hij of zij direct wordt aangesproken.

Titanendebatten

En daarnaast hoort onenigheid, ruzie, discussie en debat nou eenmaal bij politiek. We kunnen bij elke reconstructie teruglezen hoe coalitie, oppositie en onderling elkaar naar de hals vliegen, maar in de Tweede Kamer mogen we alleen maar kijken naar boze toneelstukjes van Wilders, Buma en Pechtold. Iedereen weet dat dit ingestudeerd is. Geef de Nederlanders daarom een echt politiek schouwspel. Dan kunnen er titanendebatten ontstaan, zoals Wiegel en Den Uyl ooit met elkaar voerden.

De parlementariërs zouden er daarom goed aan doen om de vergaderstructuur van de Tweede Kamer eens grondig op de schop te nemen. Door de Kamerleden van rechts en links, of oppositie en coalitie, tegenover elkaar te zetten gaat het weer knetteren in het parlement. En geef onze parlementariërs dan ook de verantwoordelijkheid elkaar direct te kunnen aanspreken. Mevrouw de Voorzitter, dat kunnen ze prima aan!

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden