ColumnKustaw Bessems

Pardoes ligt het probleem bij de mensen die racisme ervaren: rot zeg, dat jullie dat voelen

Als columnist ken ik mijn taak in het racismedebat. Activisten bestrijden racisme, aan mij is het om te recenseren of ze dat op de juiste manier doen.

Kijk, natuurlijk bestaat racisme. Ook vandaag de dag, ook in Nederland.

Ziet u hoe ruiterlijk ik dat erken? En het handige is: het lijkt of ik iets weggeef – wauw, hij zegt hardop dat racisme bestaat! – maar eigenlijk versleep ik het speelveld. Want het was kennelijk maar de vraag of dat racisme waar zo hard tegen wordt gestreden er überhaupt is.

Vandaag de dag dan, hè. In Nederland. Die toevoegingen werken ook goed. Door dat ‘vandaag de dag’ suggereer ik een vanzelfsprekend neergaande lijn: ooit was er een heleboel racisme, tegenwoordig zitten we nog slechts met een restje dat waarschijnlijk vanzelf ook wel overgaat. Zonder al die drukte.

En ‘ook in Nederland’ maakt duidelijk hoe ontzettend weinig racisme we hier hebben ten opzichte van andere landen. ‘Nederland is geen Amerika’ moet je er ook altijd bij zeggen, want stel, je nam een toekomstige wereld zónder racisme als ijkpunt. Prachtig, maar daarbij vergeleken schiet je meteen tekort en dan is er werk aan de winkel. Neem je het door en door racistische Amerika als referentiekader, met zijn politiegeweld, dan gaat de grootste urgentie er hier toch een beetje af.

Dan is het nu tijd voor wat empathie: sommige mensen hebben het gevoel dat zij niet volledig meetellen in de samenleving en dat vind ik vreselijk. Een warme zin, vrij naar Mark Rutte. Met als prettige bijkomstigheid dat racisme nu uit de sfeer is gehaald van discriminatie door werkgevers en verhuurders, etnisch profileren door de overheid of andere concrete zaken. Pardoes is het probleem bij de mensen komen te liggen die het betreft: rot zeg, dat jullie dat gevoel hebben.

Juist door ruimhartig te zijn en mededogen te tonen is racisme zo tot behapbare proporties teruggebracht, tot een kwestie van beleving zelfs. Dat is fijn, want zo kom ik toe aan iets belangrijkers: wordt dat vleugje, dat zwéémpje racisme wel goed aan de kaak gesteld?

En dan is kritiek mogelijk. Zo hoor je activisten wel klagen over racisme, maar niet juichen dat Nederland hier regels tegen heeft die – nu komt het – ook weleens worden toegepast. Waar zijn de borden met ‘hoera dat mijn gelijke behandeling soms achteraf wordt gewaarborgd’? Ik zag ze niet op de Dam of in het Nelson Mandelapark.

En wist u, bedenk hier een schalkse blik bij, dat het geen exclusief wit trekje is om groepen over één kam te scheren? Dat doen zwarte mensen net zo goed! Of Marokkaanse en Turkse Nederlanders óver zwarte Nederlanders, komt geen witte aan te pas. Nu niet beginnen over machtsongelijkheid, want dat is typisch zo’n theorie uit de VS en wat hadden we nou gezegd: we zijn hier géén Amerika.

In Amsterdam komen bordjes bij straatnamen die uitleggen hoe fout geëerde historische figuren wel niet zijn. Nog even en er worden hier ook films en series gewist: censuur. Pure symboliek, waarmee je niets tegen racisme doet. Onredelijk ook. In Rotterdam zijn beelden beklad: vandalisme. Om maar te zwijgen van de taal die muzikant Akwasi uitsloeg over Zwarte Piet, in een woedende toespraak bij een demonstratie. Wat een agressie.

Terwijl iedereen weet hoe groot de bereidwilligheid steeds is geweest om Zwarte Piet te veranderen. Zwarte mensen hadden het maar vriendelijk hoeven te vragen: ‘Sorry, wij vinden blackface racistisch en onze kinderen lijden eronder. Zouden jullie de Sinterklaasviering alsjeblieft willen aanpassen?’ Dan had iedereen gezegd: ‘Ach, wat vervelend nou. Natuurlijk!’

Eigenlijk hebben alle emancipatiebewegingen altijd alles bereikt met louter vriendelijk vragen.

Dus hoe zo’n man zo boos komt? Geen idee.

Lees ook:

Beau helpt al manoeuvrerend de racismediscussie verder

Ook ter tafel kwam de gewraakte uitspraak van Akwasi, die in de hitte van een eerdere demonstratie had geroepen ‘Zwarte Piet hoogstpersoonlijk op zijn gezicht te trappen’, mocht hij die tegenkomen. 

‘Ik ben Antifa’, twitterde ik. Waarmee ik een storm aan ellende opriep

Het is een teken van deze absurde tijd: voor nazi uitgemaakt worden door mensen die tegen het oorspronkelijke gedachtegoed van het nationaal-socialisme aanschurken, schrijft Harriet Duurvoort in haar column.

Altijd weer die vraag: nee, waar kom je écht vandaan?

Hoe is het om anno 2020 in Nederland te leven als je roots ergens anders liggen? We vroegen schrijver Robert Vuijsje wat hij geleerd heeft van zijn ‘Land van afkomst’-interviews.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden