ColumnMerlijn Kerkhof

Pamfletten dwarrelden van de balkons, maar concerten verstoren heeft geen zin

Hadden we het toch moeten melden? Tijdens het concert van operadiva Elina Garanca in het Amsterdamse Concertgebouw, vorige week dinsdag, dwarrelden er ineens pamfletten van de balkons. Het gebeurde tijdens de toegiften en bleek een actie van klimaatactivisten tegen het Concertgebouw. De zaal profileert zich als duurzaam, maar laat zich sponsoren door Shell.

Het was een actie van een man of vijftien. Veel bezoekers negeerden de demonstranten. Garanca zong onverstoorbaar door. Hoe erg was dit werkelijk? In onze recensie beperkten we ons tot de muziek. Maar foto’s van het moment waarop mensen de zaal verlieten (ik was er helaas niet bij) laten zien dat de Grote Zaal tamelijk ontheiligd was, de rode vloerbedekking wit van het papier.

Ik denk nog weleens aan hoe ik op 13 november 2015, na het concert van Bernard Haitink en het Chamber Orchestra of Europe, het Concertgebouw uitliep. Ze hadden Schumann gespeeld. De euforie verdween plotseling toen ik mijn telefoon aanzette en het nieuws las over de slachtpartij in de Bataclan in Parijs. Daar hadden mensen zich ook verheugd op een mooi concert.

Ineens verbaasde ik me over de vanzelfsprekendheid dat klassieke concerten altijd zo gemoedelijk, zo keurig volgens het draaiboek verlopen, met alleen de eeuwige ringtone en het rondzingende gehoorapparaat om je aan te ergeren. Het feit dat de enige muzikale ordeverstoring van betekenis in Nederland vijftig jaar geleden plaatsvond, de Aktie Notenkraker (door componisten die zich boos maakten omdat het Concertgebouworkest te weinig nieuwe muziek zou programmeren), zegt genoeg.

De Grote Zaal van het Concertgebouw na het verstrooien van de pamfletten.

Ook aan een gitzwart scenario zullen bezoekers hebben gedacht, al was het maar een fractie van een seconde. Simon Reinink, algemeen directeur van het Concertgebouw, bevestigt dat er mensen angstig waren, ook eigen medewerkers. ‘De suppoosten hadden de zaak snel onder controle’, zegt hij. ‘Maar je weet nooit hoe het publiek reageert. En wat gebeurt er de volgende keer? Voor hetzelfde geld zit er iemand in de zaal die zo boos wordt dat hij een demonstrant aanvalt; dan krijg je een nog groter drama.’

Het Concertgebouw hield rekening met een actie, zegt Reinink. Garanca was ingelicht. Eerder liepen demonstranten met een spandoek het podium op bij een concert van Pieter Jan Leusink, en niet eens vanwege beschuldigingen aan diens adres van grensoverschrijdend gedrag. ‘Bij de garderobe hebben we zo’n achtduizend vellen in beslag kunnen nemen, uiteindelijk schat ik dat er tweeduizend zijn uitgestrooid’, aldus Reinink. ‘Hun doel is om een multinational te raken, maar ze pakken de musici. Zo win je echt niemand voor je zaak.’

In zijn stem klinkt boosheid door. ‘Omdat wij als Concertgebouw een toegankelijk instituut willen zijn’, zegt Reinink. ‘We willen niet worden gedwongen extra drempels op te werpen.’

Hij gaat niet met de demonstranten in gesprek. ‘Dit was niet onschuldig. Ik ben het er hartgrondig mee eens dat Shell meer mag doen aan het klimaat, maar we zitten in een transitiefase. De demonstranten kunnen zich wel tegen iedere andere sponsor keren, want iedere bank belegt nog in de fossiele industrie. En op onze hele begroting is het sponsorbedrag van Shell trouwens erg klein.’

En als de oliemaatschappij dan haar geld overmaakt aan het Concertgebouw, doet Shell in ieder geval íéts goed. Wel zo fijn als we ons ook bij een klimaatramp kunnen blijven laven aan wat het leven de moeite waard maakt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden