Opinie

Pak niet alleen IS aan maar ook Assad-regime

Het is gevaarlijk het conflict in Syrië te reduceren tot een oorlog tegen het terrorisme van IS.

Afbeeldingen van Bashar al-Assad in Aleppo. Beeld afp

Nadat het conflict in Syrië eerst gereduceerd was tot een humanitair probleem en vervolgens tot een sektarische burgeroorlog, en nadat de focus lange tijd heeft gelegen op het elimineren van het chemische wapenarsenaal, wordt de oorlog nu roekeloos gereduceerd tot een oorlog tegen terrorisme.

Deze laatste versimpelde weergave heeft ook nog een selectieve invulling. Hier wordt enkel gerefereerd aan het terrorisme van Islamitische Staat (IS) en niet aan het Assad-regime, dat honderdduizenden onschuldige burgers met Scud-raketten en explosieve TNT-vaten bombardeerde en dat chemische wapens inzette tegen de eigen bevolking.

Assad heeft de oorlog tegen terrorisme gebruikt om zijn militaire optreden tegen onschuldige burgers te rechtvaardigen in het begin van de opstand. Hij heeft hiermee bijgedragen aan de opkomst en groei van een meerkoppig bloedig monster, genaamd jihadistisch-salafisme, met IS als radicaalste versie.

Verontwaardiging

Onder het mom van de oorlog tegen terrorisme valt de internationale coalitie nu de meest bloeddorstige kop van het monster aan. De selectieve invulling van de oorlog tegen terrorisme leidt ertoe dat veel Syriërs een ambivalente houding aannemen ten opzichte van de luchtaanvallen: enerzijds zijn ze tegen IS en steunen ze het indammen van de gebiedsuitbreiding van deze barbaarse organisatie. Anderzijds zien ze hoe het Assad-regime, de hoofdoorzaak van het hele probleem, keer op keer ongestraft wordt gelaten.

Sterker nog, het lijkt erop dat zowel het regime als radicaal-islamitische groepen als Nusra en IS momenteel aan het winnen zijn, terwijl de gematigde militaire facties, die het Westen als partners beschouwt, steeds meer worden gemarginaliseerd.

Ook kijkt men in Syrië met grote verbazing naar de plotselinge verontwaardiging en de heftige discussies die in westerse en sommige Arabische media worden gevoerd over de situatie in Kobani en het belang van het beschermen van de Koerden en de yezidi's. Dit terwijl ze zelf anderhalf jaar lang hebben geroepen om hulp en bescherming tegen de repressie en de bloedbaden van IS.

Roekeloze houding

Geen enkel land kwam de burgerbevolking in Syrië te hulp. Sterker nog, al drie jaar lang worden Syriërs voor de camera's van de wereld vermoord door de gewapende bendes (shabiha) van het regime, in sommige steden (zoals Homs) zelfs met messen die nu door IS worden gebruikt, zonder enige serieuze reactie vanuit de internationale gemeenschap.

De wereld schoot pas te hulp na de onthoofding van een Amerikaanse journalist door IS en de opmars richting de Koerden in Irak. Frappant genoeg riep president Obama op 25 september 2014 tijdens zijn speech in de Verenigde Naties Syriërs op om zich te scharen achter de coalitie tegen IS en om de extremistische ideologie af te werpen, terwijl Syrische strijders (militair en civiel) dat al drie jaar lang doen zonder enige structurele steun.

Deze roekeloze houding en dubbelzinnigheid van de internationale gemeenschap heeft geleid tot een afkeer bij grote segmenten van de Syrische bevolking van de plotselinge verontwaardiging in het Westen over de barbaarse daden van IS.

De lange passiviteit van de wereld ten opzichte van de terreur van het Assad-regime tegen de burgerbevolking, de blokkering van elk vooruitzicht op het realiseren van een transitieperiode naar een inclusief politiek systeem en de dubbelzinnigheid van de selectieve interventie (enkel tegen IS) zal ongetwijfeld meer Syrische en Arabische jongeren in de schoot van IS en andere radicaal-islamitische groepen drijven. Niet zozeer uit liefde voor IS en zijn criminele praktijken, maar uit wraakneigingen en omdat er simpelweg geen alternatief is.

Werkelijke oorzaak van het probleem aanpakken

Het ontbreken van een coherente politieke strategie die de luchtaanvallen zou kunnen opvolgen en het gebrek aan consensus tussen de landen die deel uitmaken van de coalitie over het karakter van de Syrische staat in post-Assad Syrië geeft het Assad-regime niet alleen de tijd om meer gebied te winnen, maar vervreemdt ook grote segmenten van de Syrische strijders die anders wel zouden willen vechten voor een democratisch transitiemodel.

Als je Syrische strijders vraagt de oorlog van de coalitie tegen IS te steunen maar hun geen duidelijkheid geeft over de politieke strategie achter deze luchtaanvallen noch een stappenplan voor een overgangsperiode waarbij iedereen betrokken wordt, betekent dat ze vechten voor het behoud van de status-quo, ofwel voor het aan de macht houden van het Assad-regime. Dat is onacceptabel voor hen die alles zijn verloren doordat het regime gewelddadig vasthoudt aan de macht.

De luchtaanvallen tegen IS zijn duidelijk een voorbeeld van symptoom-bestrijding, terwijl de oorzaak van het probleem onaangetast blijft. Door de eenzijdige nadruk op de militaire middelen hebben de bombardementen duidelijk gefaald in het realiseren van hun doel in Jemen en Afghanistan. Ze zullen zeker ook falen in Syrië en Irak zolang de werkelijke oorzaak van het probleem niet aangepakt wordt: het staatsterrorisme van het Assad-regime en het sektarisch systeem in Irak, die - door de verlamming van de internationale gemeenschap - elk perspectief op een betere toekomst hebben geëlimineerd en hiermee duizenden jongeren vatbaar hebben gemaakt voor het jihadistisch gedachtengoed van IS en andere radicaal-islamitische groepen.

Herwinnen van vertrouwen

De ambivalente houding ten opzichte van de luchtaanvallen en afkeer van de huidige golf van verontwaardiging over IS zullen voortduren totdat de politieke beleidsimpasse voorbij is, met als mogelijk risico dat velen de doelgerichte strijd van IS op den duur zullen verkiezen boven de onduidelijke positie van de coalitie. Dit zal het geval zijn zolang de tijd verstrijkt waarin een politieke strategie uitblijft die de aspiraties van de lokale bevolking (inclusiviteit en burgerschap) reflecteert.

De belangrijkste strategische partner in de strijd tegen IS is de bevolking van Syrië en Irak. Het herwinnen van vertrouwen door haar eisen als leidraad te nemen bij het vinden van een oplossing, is het begin van langetermijnstabiliteit in de regio.

Door enkel te focussen op de regionale en internationale belangen en de stem van de lokale bevolking ongehoord te laten, zal elk plan om de brandhaarden in Syrië en Irak te blussen falen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden