'Paascomplot' of foute kerstbonus? Grootste partij Polen in het nauw om schandaal

Ondanks dat ministeriële bonussen veel voorkomen in Polen, is de bonus die de grootste partij van Polen (PiS) gaf met Kerstmis voor veel Polen te hoog. PiS dreigt nu ook gezien te worden als een elitaire partij waardoor het veel kiezers zou kunnen verliezen, zo constateert onze correspondent Jenne Jan Holtland.

Er verscheen een grafiek in beeld met twee kolommen: rechts de bonussen van PiS, links die van de vorige regering. Beeld RV

Leedvermaak in de Poolse media. Een ‘dramatische daling’, toeterden de kranten. Een nieuwswebsite kopte: ‘Nog nooit scoorde PiS zo slecht!’ Inderdaad zien de peilingen er momenteel niet al te best uit voor de katholieke populisten van regeringspartij Recht en Rechtvaardigheid (PiS). Eentje liet een daling zien van 12 procent ten opzichte van een maand eerder – wat je noemt een vrije val.

Wat is er aan de hand? Eind vorig jaar kregen alle ministers in de PiS-regering een riante kerstbonus bovenop hun eigen salaris – bij elkaar opgeteld een kleine 360 duizend euro. De bedragen kwamen naar buiten dankzij stug doorvragen door oppositielid Krzysztof Brejza. Prompt begon die te twitteren met de hashtag #Geefhetgeldterug.

Paascomplot

Het gevolg: boze kiezers en slechte peilingen. PiS blijft voorlopig de grootste partij, maar de oppositie loopt in. ‘Dit is absoluut geen schandaal’, reageerde PiS-partijleider Jaroslaw Kaczynski, wrijvend in een vlek met daarop in chocoladeletters het woord ‘schandaal’. Kaczynski vond het een volstrekt ‘legale’ beloning voor ‘hard werk’.

De peiling was rond Pasen gedaan door TVN24, een commer­ciële zender die steevast kritisch bericht over de zittende regering. Bij PiS besloten ze dat daar het probleem lag. Volgens een viceminister was het allemaal een opzetje geweest van TVN24 om PiS af te kunnen schilderen als zwak. ‘Ik weet wat manipulatie is!’, zei hij in de uitzending. Een journalist van het rechtse blad W Sieci had het over een ‘Paascomplot’. ‘Rond feestdagen, en zeker rond Pasen, zijn mensen gevoelig voor de zonde.’

Gelukkig kunnen Kaczynski en zijn PiS-partij bij zo’n mediastorm rekenen op TVP, de staatszender die huiskamers avond aan avond vertelt dat de regering alleen maar geweldige dingen doet. Er verscheen een grafiek in beeld met twee kolommen: rechts de bonussen van PiS, links die van de vorige regering. Welke was hoger? Nou dan! De kolom links was inderdaad fors, maar TVP vergat erbij te zeggen dat haar redactie alle bonussen aan alle ministeriële staf verspreid over twee kabinetsperiodes (2007-2011 en 2011-2015) bij elkaar had opgeteld. Wie de laatste rondes met elkaar vergeleek, zag dat PiS een kwart meer uitkeerde.

Octopusschandaal

Het lijkt gek: Polen zijn gewend aan ministeriële bonussen, en toch loopt het volk er tegen te hoop. Waarom? Omdat, zo schreef de progressieve krant Gazeta Wyborcza, de Pool voelsprieten heeft voor hebzucht aan de top. Onder Donald Tusk, ooit premier en nu baas van de Europese regerings­leiders, was er het ‘octopusschandaal’: uitgelekte opnames van ministers die tijdens etentjes nare dingen zeiden over buitenlandse bondgenoten. De grove taal is niet wat Polen zich herinneren. Wat ze zich herinneren, is dat de minister van Buitenlandse Zaken inktvis at.

Burgerplatform, de partij van Tusk, staat sindsdien synoniem voor elitaire, hoofdstedelijke arrogantie van het type ‘let them eat cake’. PiS was anders, had Kaczynski tijdens de verkiezingscampagne gezegd. PiS was van het volk. Nu viel PiS door de mand. Na de peiling en de ontstane ophef gaf Kaczynski zijn ministers de opdracht hun bonus over te maken naar een katholieke liefdadigheidsorganisatie. Bij wet wil hij nu regelen dat zulke bonussen in de toekomst niet meer uitgedeeld kunnen worden.

Een pijnlijke affaire voor de regeringspartij, zo concludeerde opinieweekblad Polityka, die haar deze herfst weleens kan gaan opbreken als de Polen gaan stemmen voor de gemeenteraadsverkiezingen. ‘De partijvoorzitter (Kaczynski, red.) probeert bij dit schandaal weg te rennen. Daar betaal je doorgaans een politieke prijs voor.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden