OpiniePaardensport

Paardensport is onverantwoorde hobby

Een gedomesticeerd paard heeft geen vrije keuze. Zo ontstaat een fundamenteel ethisch probleem, betoogt Willem Vermaat.

Beeld EPA

Kritiek op het gebruik van dieren voor vermaak neemt de laatste jaren toe. Tegelijkertijd is Jumping Amsterdam, waar van 23 tot 26 januari in de RAI springsport, dressuur en meer met paarden wordt gedaan, vooral een groot feest. Behalve voor de paarden zelf. Paardensport is ethisch onverantwoord.

In 2015 verbood de rijksoverheid het gebruik van wilde zoogdieren in circussen. De reden hiervoor is aantasting van dierenwelzijn, onder andere omdat dieren in een circus ernstig beperkt zijn in hun mogelijkheden tot het vertonen van natuurlijk gedrag. Het vermaak van publiek weegt volgens de overheid niet op tegen de nadelen voor dieren.

Als we die argumentatie consequent doortrekken, zouden we onder meer dolfinaria en de paardensport ook moeten verbieden. De essentie is hetzelfde: dieren moeten kunstjes voor mensen doen en leveren daarvoor onvrijwillig hun vrijheid in.

Voorstanders van de paardensport pareren dat paarden willen rijden met mensen op hun rug en aan springen of dressuur willen doen. Daarmee maken ze de leugen zo groot, dat mensen er nog in gaan geloven ook. Paarden hebben niets te kiezen. Mensen hebben hun lot al voor hun geboorte bepaald. Reden van bestaan, is dat mensen iets met ze willen doen.

Bit veroorzaakt pijn

Toch beweren mensen dat er voor paarden iets te kiezen is. In augustus 2019 debatteerde ik hierover met hoogleraar inwendige ziekten van het paard Marianne Sloet bij Dit is de Dag op Radio 1. Zij stelde dat ‘als een paard iets echt niet wil, dan gaat hij dat ook echt niet doen’.

Maar mensen richten paarden van jongs af aan af en dwingen paarden te luisteren. Dat doen ze met ‘hulpmiddelen’ zoals het bit. Het bit prikt tegen het gevoelige gehemelte en veroorzaakt hierdoor – maar ook op andere manieren – pijn. Paarden doen vaak hun mond open om zo minder pijn te voelen, of leggen hun tong tussen het bit en hun gehemelte. Wie erop let, ziet dat dit veel voorkomt.

Het is accurater het bit als ‘dwangmiddel’ te bestempelen. Ruiters leggen met dit instrument hun wil op aan het paard. En als iemand een bit in de mond van een mens of hond zou plaatsen, zouden we allemaal spreken van een martelwerktuig.

Paarden gehoorzamen niet vanzelf aan mensen. Mensen moeten ze eerst breken en zadelmak maken. Veel paarden lijden aan aangeleerde hulpeloosheid. Ze proberen niet meer in verzet te komen tegen menselijke dwang, omdat ze hebben ervaren dat het geen zin heeft.

Omdat we opgegroeid zijn in een wereld waarin het normaal is dat mensen op paarden rijden, vinden we het normaal en zien we het probleem niet. Als je het eenmaal ziet, dringt de absurditeit echter tot je door. Paarden in de ‘topsport’ worden de wereld overgevlogen om op allerlei toernooien met een stuk metaal in hun mond bereden te worden door iemand met een zweep in zijn of haar hand. Zijn er werkelijk mensen die geloven dat een paard hiervoor zelf kiest?

Sport als doel

Maar het gaat niet om dergelijk diergebruik alleen. De paardensport heeft een fundamenteel ethisch probleem. Mensen brengen paarden in leven met de sport als doeleinde. Ze creëren daarbij bewust een situatie waarin kwetsbare dieren afhankelijk van ons zijn. Mensen bepalen het leven van paarden volledig: wanneer ze wat eten en met welke andere paarden ze wel of geen contact mogen hebben.

Het is een grove misvatting te denken dat dit moreel onproblematisch is. We creëren een situatie waar dieren per definitie ondergeschikt zijn aan mensen. Van een vrije keuze kan voor een gedomesticeerd paard geen sprake zijn. Daarnaast doen we paarden leed aan. Het is duidelijk dat paardensport een onverantwoorde hobby is.

Willem Vermaat is dierethicus en campagnecoördinator bij Animal Rights.

Welzijn speerpunt hippische federatie

Voor de Koninklijke Nederlandse Hippische Sportfederatie (KNHS) is paardenwelzijn een belangrijk speerpunt voor de paardensport. De belangrijkste invloeden op het welzijn en de gezondheid van het paard zijn de zorg en het onderhoud door de paardenhouders zelf. Alle paardenhouders en -eigenaren moeten zich bewust zijn van deze welzijnsbehoeften en gezondheidseisen. Samen met de Sectorraad Paarden, een zelfstandige stichting en hét aanspreekpunt voor de paardensector naar de overheid, zorgt de KNHS voor publieksvoorlichting over paardenwelzijn voor paardensporters, paardeneigenaren en paardenliefhebbers. Leidraad is de Gids voor Goede Praktijken van de Sectorraad Paarden. Daarnaast zijn in het algemeen wedstrijdreglement de zogeheten ‘Twaalf richtlijnen voor paardenwelzijn’ als bijlage opgenomen. Ook is er een paardenwelzijnscheck, een checklist waarmee een inschatting gemaakt wordt van het welzijnsniveau van een paard. 

80 procent paardensporters is vrouw

De Nederlandse paardensport heeft een rijke historie. Nederlandse ruiters wonnen 23 Olympische medailles.De paardensport kent diverse disciplines zoals dressuur, springen, mennen en eventing. Nederland telt zo’n 450 duizend paarden en 400 duizend actieve ruiters, van wie rond 150 duizend lid zijn van de Koninklijke Nederlandse Hippische Sportfederatie. 80 procent van alle paardensporters is vrouw. De Duitse psycholoog Harald Euler concludeerde ooit in Warum Mädchen und Frauen reiten dat meisjes zich door paard te rijden voor het eerst aan hun ouders proberen te ontworstelen. Sigmund Freud had een seksuele verklaring voor de vrouwelijke liefde voor paarden. Hij zag in het paard een groot fallussymbool. Als een paard mag kiezen, heeft hij dan liever een mannelijke of een vrouwelijke ruiter op de rug? Onderzoeken hebben uitgewezen dat het paard geen voorkeur heeft. Hij wordt net zo gestrest van mannelijke als van vrouwelijke ruiters.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden