Overheid miskent belang forensische arts

Er dreigt een tekort aan medisch specialisten die politie en justitie helpen misdaden op te lossen.

De forensische geneeskunde verdient brede steun en erkenning van de overheid als publieke taak. Beeld ap

Forensische geneeskunde staat voor medische expertise in opdracht van politie en justitie. Tot het domein van de eerstelijns forensisch arts behoren de gemeentelijke lijkschouw (als er geen behandelend arts beschikbaar is), medische zorg voor arrestanten en gedetineerden, forensisch medisch onderzoek bij verdachten en slachtoffers van allerlei vormen van geweld én de forensische lijkschouw uitgevoerd na moord, doodslag en allerlei dodelijke ongevallen, suïcide en euthanasie.

Het is noodzakelijk dat forensisch artsen hoog gekwalificeerd zijn op basis van opleiding en ervaring, omdat anders het risico bestaat op een onjuiste start in het strafrechtelijk onderzoek. Bij gebrek aan forensisch medische expertise is de kans groot dat men op een dwaalspoor terecht komt, bewijsmateriaal verloren gaat, met grote gevolgen bij de beoordeling van strafzaken.

Publieke taak

Missen artsen niet-natuurlijke overlijdensgevallen en levensdelicten? Het zou van kortzichtigheid getuigen als die vraag met 'nee' beantwoord zou worden. Hoe minder men weet en onderzoekt, des te meer er gemist wordt, maar hoeveel het er zijn, is niet bekend. Eerder werd gesuggereerd dat er gedacht moest worden aan 250 tot 300 gevallen per jaar op basis van extrapolatie van buitenlandse cijfers, die op hun beurt onvoldoende en ondeskundig werden beantwoord. Het gaat er uiteindelijk niet om hoevéél het er zijn, maar dát ze er zijn.

De Nationale Politie besloot in 2014 om volgens de nieuwe Europese aanbestedingsrichtlijnen forensisch medisch onderzoek en medische arrestantenzorg aan te besteden. Deze onderdelen moesten aan de economisch meest voordelige partij gegund worden. Kennelijk is het de Nationale Politie ontgaan, dat hier sprake is van een publieke taak. Als je de genoemde deelgebieden uit elkaar trekt, worden de kosten alleen maar hoger, omdat er verschillende marktpartijen ingezet moeten worden. Dit heeft een inefficiënte scheiding van taken tot gevolg, heeft consequenties voor investeringen in kwaliteit en opleiding en dus voor de kwaliteit van het vak. Bovendien zijn er geen andere partijen te vinden, zoals uit een eerdere aanbestedingsronde bleek.

En het ministerie van VWS heeft laten weten dat voor de forensische geneeskunde eenzelfde zienswijze bestaat als voor de opleiding tot tropenarts en bedrijfsarts, namelijk dat door erkenning door de beroepsgroep, de kwaliteit geborgd zou zijn. Daarnaast zou publieke financiering door VWS er zijn voor het opleiden van artsen, die zorg verlenen op basis van de Zorgverzekeringswet, de Wet Langdurige Zorg of de Wet Publieke Gezondheidszorg.

Volgens VWS zou forensische geneeskunde daaraan niet voldoen en stelt zij dat het de taak van de Nationale Politie en het ministerie van Veiligheid en Justitie is te bepalen, hoe en door wie de forensische zorg in Nederland wordt georganiseerd.

VWS maakt echter twee grote vergissingen:

1: De erkenning van de forensische geneeskunde kwam onder druk tot stand, want in het Rapport van de Gezondheidsraad was te lezen dat de kwaliteit nog niet op orde is. Er kan niet gesteld worden, dat als de beroepsvereniging opname in een register regelt, de kwaliteit van de opleiding automatisch wel voldoende zal zijn, en

2: De Wet Publieke Gezondheidszorg regelt nu juist de openbare gezondheidszorg. Ook een lijk valt daaronder. Forensische geneeskunde heeft een duidelijke relatie met de overheid, zoals politie, justitie en gemeenten.

Het Nederlands Instituut voor onderzoek van de Gezondheidszorg (Nivel) heeft gesteld dat we leven in een tijd van grote maatschappelijke gebeurtenissen met grote impact voor de publieke gezondheid én veiligheid, en dat er van forensisch artsen hoe langer hoe meer gevraagd wordt.

Als de forensische geneeskunde niet goed georganiseerd kan worden, omdat de overheid niet haar verantwoordelijkheid neemt, zal dat verstrekkende gevolgen hebben en instroom van nieuwe gespecialiseerde forensisch artsen doen stagneren, waardoor deze taken straks niet meer vervuld kunnen worden.

Het complexe takenpakket van de forensisch arts vraagt om specifieke expertise, waarbij voldoende curatieve ervaring een vereiste is, zodat het volledige pakket van zorg door hen kan worden uitgevoerd. Forensisch artsen zullen daarin goed geschoold moeten worden.

Het is van groot maatschappelijk belang, dat forensische geneeskunde als publieke taak, en dus niet als markttaak erkend wordt en een onafhankelijk, objectief medisch oordeel kan worden gegeven over de juiste doodsoorzaak, letsels bij slachtoffers van geweld en mishandeling, en de gezondheidstoestand van verdachten en gedetineerden. De aan ons gestelde eisen zullen namelijk voortdurend worden aangescherpt.

Daarom verdient forensische geneeskunde brede steun en erkenning van de overheid als publieke taak.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.