CommentaarPeter Giesen

Overheid én burgers moeten weer een tandje bijschakelen

In Amsterdam worden mondkapjes uitgedeeld.Beeld Joris Van Gennip

‘We hoopten op een zorgenloze zomer, maar dat is het helaas niet geworden’, zei premier Rutte op zijn persconferentie van donderdag. Half juni zag het er nog hoopvol uit. Het was mooi weer, het aantal besmettingen daalde razendsnel, de grenzen gingen weer open, de vakantie kwam in zicht, alle opgekropte levensenergie van een somber voorjaar kwam eruit. Begin augustus ziet de situatie er een stuk somberder uit. Nederland heeft zijn sociale leven wat al te enthousiast hervat.

Maar hoewel het aantal besmettingen snel toeneemt, is de situatie veel minder ernstig dan in het voorjaar. In april werden vierduizend mensen in het ziekenhuis opgenomen, van wie eenderde op de intensive care. Nu liggen er ongeveer honderd mensen in het ziekenhuis met corona. Bovendien is de gezondheidszorg beter voorbereid dan in het voorjaar.

Terecht heeft het kabinet daarom niet gekozen voor drastische maatregelen. De regering staat voor de lastige taak de volksgezondheid af te wegen tegen de economie en het sociale leven. Een tweede landelijke lockdown, met alle economische en sociale gevolgen van dien, moet vermeden worden.

Het is dan ook logisch dat het kabinet vooral kiest voor lokale maatregelen. Inwoners van Groningen hoeven niet te lijden onder de noodmaatregelen die de burgemeester van Breda wil nemen om toeristen uit de provincie Antwerpen te weren. Dat het coronabeleid daardoor een lappendeken wordt, is onvermijdelijk.

Toch heeft het kabinet ook steken laten vallen. Het testen van inkomende reizigers uit risicolanden op Schiphol komt erg langzaam op gang. Pas over een week is een teststraat ingericht op de luchthaven, als het drukste weekend van het jaar alweer achter de rug is.

Een half jaar na het uitbreken van de pandemie is het test- en volgbeleid nog altijd niet op orde. In juni stuurden de GGD’s nog werknemers naar huis omdat er te weinig besmettingen waren, maar nu komen ze menskracht te kort. De GGD in brandhaard Amsterdam perkt zelfs het contactonderzoek in vanwege een gebrek aan personeel. Hier heeft het aan krachtige centrale regie en planning ontbroken. In Duitsland is het wel mogelijk gebleken grote aantallen mensen te testen en volgen, vanaf het begin van de pandemie.

Tijdens zijn persconferentie deed Rutte een beroep op de eigen verantwoordelijkheid van burgers. ‘We doen ons best, maar we hebben geen dictatuur waarin ik politie bij de voordeur ga zetten’, zei hij. ‘We zijn allemaal volwassen burgers in een volwassen democratie.’

Rutte mag eisen dat burgers hun verantwoordelijkheid nemen. Maar op hun beurt mogen burgers eisen dat de overheid er alles aan doet om het virus onder controle te houden. Daardoor zal ook het draagvlak voor voorzorgsmaatregelen als de anderhalve meter afstand weer groeien.

In de coronacrisis bestaat geen tegenstelling tussen een dictatoriale overheid en vrije burgers. Duitsland is ook geen dictatuur – het heeft alleen zijn test- en volgbeleid beter op orde. Hoewel bizarre complottheorieën en stuitende vergelijkingen tussen coronabeleid en Jodenvervolging een verontrustend groot aantal mensen aanspreken, staat de overgrote meerderheid van de bevolking achter de gezondheidsmaatregelen die de regering afkondigt. Samen moeten overheid en burgers het virus bestrijden. Beide kunnen een tandje bijschakelen. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden