LezersbrievenZaterdag 2 januari 2021

Over boodschappen, bureaucratie, schoolkeuze, solidariteit en Rutte

De ingezonden lezersbrieven van zaterdag 2 januari.

Een afgesloten gang voor het vakkenvullen in een Jumbo supermarkt.  Beeld ANP
Een afgesloten gang voor het vakkenvullen in een Jumbo supermarkt.Beeld ANP

Brief van de dag: Elkaar helpen wordt bemoeilijkt

Het afgelopen jaar was ook voor mij een ‘lesje in nederigheid’. Net voor de coronacrisis uitbrak, raakte ik werkloos. Vrijwel direct kreeg ik een nieuwe baan, maar toen ik mijn contract wilde tekenen kondigde Rutte de ‘intelligente lockdown’ aan. Onverwacht bleef ik maanden werkloos, vele (online-)sollicitaties ten spijt. Als een van de eersten moest ik door de coronacrisis aankloppen bij de gemeente voor bijstand.

Bij de gemeente moest ik met de billen bloot: ik werd ondervraagd over mijn persoonlijke leven en mijn betaalrekening werd uitgespit. Ik sliep niet altijd in mijn ­eigen studentenkamer, want werkloos in lockdown verveelde ik me rot op die paar vierkante meter. En als ik uit logeren was, betaalde mijn omgeving soms de boodschappen, want ik had geen inkomen meer.

Ik begreep tijdens het gesprek hoe pijnlijk de consequenties konden zijn van die paar tientjes die mij in de maand door mijn omgeving waren gegund. De opluchting was groot toen ik voor twee maanden bijstand kreeg.

De vrouw in Wijdemeren moet 7.000 euro terugbetalen omdat haar moeder de boodschappen deed. De zenuwen die ik heb ­gevoeld bij de gemeente over deze regel voel ik nu weer.

De aanvraag kwam mijn zelfvertrouwen niet ten goede, maar uit eigen ervaring kan ik nu zeggen dat de gênante screening ontzettend secuur werd gedaan.

Elkaar helpen wordt bemoeilijkt. We worden namelijk al geholpen door de verzorgingsstaat. Het is een bizarre situatie. Als deze moeder jarenlang de boodschappen betaalde, betekent dit inderdaad dat de dochter met minder geld rondkomt. Het is echter een wezenlijk verschil medemensen te verplichten financiële hulp te bieden aan hun naasten en ‘extraatjes’ te geven aan je naasten: de sociale verhoudingen zijn totaal anders wanneer de moeder elke maand verplicht is 200 euro te storten op de bankrekening van haar dochter, dan wanneer ze af en toe een extraatje geeft in de vorm van boodschappen en een welkome volle koelkast.

Daarnaast is het naïef om te denken dat iedereen die bijstand ontvangt dezelfde levensstandaard kent. Waar het voor de een armoede is, is het voor een luilak luxe en voor iemand in crisis een redding.

Rosalie BouwmanAmstelveen

Onderschatting

Ik heb in een gedachte-experiment eens geopperd om covid-19 niet als een virus te beschouwen, maar als een terreurorganisatie, die het vooral gemunt heeft op oudere slachtoffers, om op deze manier dringende adviezen van de regering een meer dwingend karakter te geven.

Ik moest hier weer aan denken toen Marcel Levi, directeur van zeven Londense ziekenhuizen, de effecten van ­corona in Nederland vergeleek, met het elke week neerstorten van een vliegtuig met 400 passagiers. En ook toen Neelie Kroes de strijd tegen corona vergeleek met een oorlog. Inmiddels zijn we volgens het CBS en RIVM ruim 14.000 covid-19 gerelateerde doden verder en is de zorg totaal overbelast en nog steeds heb ik de indruk dat we in Nederland niet op alle niveaus corona serieus nemen.

We waren laat met testen, contact­onderzoek, en het ontwikkelen van een corona-app. En nu zijn we de allerlaatste in Europa die beginnen met symbolisch vaccineren, op 8 januari. Ik weet dat de Nederlandse gezondheidszorg internationaal gezien op een hoog peil staat, maar dat wil absoluut niet zeggen dat ze niet voor verbetering vatbaar is.

Het lijkt wel of we een natuurlijke sense of urgency verloren zijn. Of leven we in dit gave land met zijn allen met de neus omhoog en denken we wie doet ons wat? Ik realiseer me dat het te vroeg is om de balans op te maken wat betreft ons nationale coronabeleid, maar ik vrees dat onderschatting van covid-19 een belangrijke factor zal zijn. En komt hoogmoed niet altijd voor de val?

Hans MoonenUtrecht

Eerlijke prijs

Tenzij je als vakkenvuller of ic-arts overuren moest draaien, boden de feestdagen mogelijk een moment tot reflectie. Een moment waarbij we terugkijken op een vreemd coronajaar en we straks niet meer terug willen naar het ‘oude normaal’. Met uitzondering van de boeren, die ook afgelopen jaar weer veelvuldig pleitten tegen een ‘nieuw, duurzaam, normaal’ – maar de naar het Binnenhof oprukkende trekkers verloren al snel aan sympathie.

Toen het circus zich verplaatste naar de distributiecentra van ’s lands kruiderniersgrootmachten, ging het ruimhartiger om een eerlijke prijs voor de boeren. Een schappelijke boodschap en een eerlijke prijs zullen de mango­kwekers in Mozambique, de theeplukkers op Sumatra en de cacaoboeren van Ivoorkust vast ook kunnen waarderen.

Of wordt het dan te abnormaal?

Maarten HeetderksDen Haag

Kansenongelijkheid

De programmaserie Klassen liet ons deze week meekijken in het proces van advisering voor het voortgezet onderwijs. Als je er zo naar kijkt, ervaar je nog sterker wat een moeizaam proces dit is. Het mag duidelijk zijn dat daarbij de leerlingen van een witte school een ander soort stress kennen dan hun leeftijdsgenootjes op meer gemengde scholen met een meer ingrijpende sociale context. Waar bij de eerste groep de lat niet hoog genoeg kan liggen en de leerlingen daar hyper van worden, zie ik bij de tweede categorie meer angst, onzekerheid en twijfel. Een significant verschil, met een scherpe scheidslijn.

De confrontatie met de kansenongelijkheid wordt hiermee pijnlijk weergegeven. Wethouder Marjolein Moorman (Amsterdam) slaat de spijker op zijn kop: na slechts 11 levensjaren worden kinderen al genormeerd voor hun toekomst. Het rijpings- en leerproces is nog maar relatief kort gaande, maar toch vraagt ons onderwijssysteem om een eerste duidelijke keuze. En wel eentje met verstrekkende gevolgen. Want behalve de keuzestress worden daarmee de wortels van de kansenongelijkheid gelegd.

Dit toont weer feilloos aan dat het keuzemoment op een te jonge leeftijd plaatsvindt. Voor de kinderen uit achterstandswijken en sociaal zwakkere ­milieus betekent dit grosso modo een negatieve selectie, waar zij de rest van hun leven mee moeten dealen. De weg om verder te kunnen studeren is er wel, maar kent ook de nodige hobbels.

Kansrijk adviseren op latere leeftijd geeft veel meer voeding aan de basis: meer taalontwikkeling, meer rijping en daardoor meer kansengelijkheid. Het onderwijssysteem zal echt anders moeten worden ingericht om recht te doen aan iedere leerling.

Kees FrancinoWijk bij Duurstede

Schoolkeuze

Is nu niet hét moment om die hele schoolkeuze uit te stellen, de ‘eindtoets’ af te schaffen en per direct de driejarige gemengde brugklas in te voeren? Om te voorkomen dat er over tien jaar een parlementaire enquête nodig is om te bepalen wie er verantwoordelijk was voor die coronageneratie ‘achterblijvers’?

Rob GodfriedAmsterdam

Bureaucratie

Een belangrijk kenmerk van een bureaucratie is dat overheidsfunctionarissen zich verschuilen achter het grote geheel waarvan zij deel uitmaken. Op die manier kunnen zij vermijden zich tegenover de samenleving te verantwoorden. Rondom de toeslagenaffaire maakten voormalige bewindslieden en topambtenaren handig gebruik van deze ontwijktactiek en in de boodschappen-discussie lijkt iets vergelijkbaars te gebeuren.

Kenmerkend was een uitspraak van Jaap Uijlenbroek (ex-topman Belastingdienst) tijdens zijn verhoor door de parlementaire onderzoekscommissie kinderopvangtoeslag. De oud-topman stelde dat er sprake was geweest van ‘een ontspoorde trein’ en dat er geen individuele ambtenaren verantwoordelijk kunnen worden gehouden, omdat ‘rampen ontstaan doordat alle schakels in het systeem falen’.

Dat er sprake is van gedeelde verantwoordelijkheid, betekent echter niet noodzakelijkerwijs dat individuele ambtenaren en politici ontslagen kunnen worden van hun aansprakelijkheid. In het verlengde van Uijlenbroeks metafoor zou je immers ook kunnen stellen dat als iemand op tijd aan de noodrem had getrokken, of als de machinist niet door een rood sein was gereden, de trein niet had hoeven ontsporen. Zolang overheidsfunctionarissen zich bij ondeugdelijk beleid of nalatigheid kunnen verschuilen achter een abstract systeem, zal het systeem niet veranderen.

Maurits HortensiusRotterdam

Opinie

Ik lees de Volkskrant om mijn mening te toetsen, om argumenten van anderen in te drinken en om weloverwogen te proberen tot een opinie te komen.

Emancipatie en feminisme zijn een lastig onderwerp, er zijn zóveel argumenten dat ik na jaren wikken en wegen nog steeds geen opinie heb die ik kort kan samenvatten.

Naast quota voor vrouwen is de duiding van beroepen, als deze door een vrouw worden beoefend, ook nog steeds een ‘peinzerdje’. Zonder dit zelf door te hebben, zijn mensen die hier wél een opinie over hebben vaak inconsequent. Zelfs als ze zich op de borst kloppen over het feit dat ze zich heldhaftig uitspreken.

Pieter Waterdrinker schaart zich in dit rijtje in zijn column. Hij schrijft trots dat hij een wespennest trotseert door zijn ongenoegen te twitteren over dit vraagstuk. Maar wat is nu zijn boodschap? Hij twittert zijn licht ongenoegen over het feit dat ‘acteur’ gezegd moet worden in plaats van ‘actrice’, zijn vriendin uit Moskou schaamt zich er tenslotte ook niet voor een échte vrouw te zijn. Hij omschrijft haar als hersenchirurg.

Roos VerslootAmsterdam

Vrouwenbrieven

In de ingezonden brief over geplaatste lezersbijdragen las ik dat alle brieven in de krant van 24 december door vrouwen geschreven zijn. Onlangs is er van mij een brief geplaatst, maar ik wist niet meer precies wanneer. Gelukkig bleek dat niet die 24ste te zijn, want ik moet er niet aan denken dat mijn vrouwzijn zou kunnen hebben meegespeeld.

Kunnen we nu stoppen met dit ­onderwerp? Ik stel voor dat we de Volkskrant ons vertrouwen schenken. Dat is ze volgens mij meer dan waard. Het journalisten- en columnistenbestand lijkt mij redelijk divers en in haar grondhouding valt geen discriminatie te bespeuren.

Moet de redactie dan ook nog bij elke rubriek afzonderlijk de poppetjes gaan tellen? Zo’n krampachtige hokjesbenadering zou de inhoud geen goed doen. Integendeel.

Alice GarritsenAssen

Solidariteit

De 25-jarige zoon van briefschrijver Karin Minderman ervaart het als een onevenredig groot offer om in coronatijd solidariteit op te brengen met oudere generaties. Solidariteit is geen kwestie van oud tegenover jong. Er lijkt sprake van een kloof tussen degenen voor wie gezondheid vanzelfsprekend is en voor wie dat niet zo is.

In Nederland leven 1,3 miljoen kinderen en jongeren met een chronische ziekte. Sinds covid-19 leeft een deel van hen dagelijks met de wetenschap, dat corona een langdurige aanslag kan zijn op hun (kwaliteit van) leven. Reizen, studeren of uitgaan is niet de essentie van hun bestaan, maar het behoud van gezondheid. Zij hebben dezelfde ambities en dromen als de zoon van de briefschrijver. Hun vrijheden waren echter altijd al beknot, en dat zal na corona niet anders zijn.

Graag wil ik Karins zoon bedanken voor het zoveel mogelijk naleven van de coronamaatregelen. De lockdown maakt de wereld van deze jongeren een klein beetje veiliger.

Marjolein Coenrady, Nieuw-Vennep

Rutte

Gaat premier Mark Rutte in 2021 het ­record van Ruud Lubbers verbreken? Ondanks dat ik niet op zijn partij zal stemmen, hoop ik dat het hem lukt. Ik gun het Rutte meer dat hij koploper van het rijtje langstzittende minister-presidenten wordt dan Lubbers. Van laatst­genoemde herinner ik me de toch wat negatieve term ‘belubberen’. En hoe hij meedogenloos de toenmalige kroonprins Elco Brinkman aan de kant schoof.

De huidige premier heeft zich in de coronacrisis als een moderne democratische leider opgesteld en gaat een stuk politieker met tegenstanders om. Hij gaat samen met hen regeren, delegeert belangrijke taken aan hen of maakt ze met humor onschadelijk. Zoals de Amerikaanse president Ronald Reagan ooit zei: als een tegenstander in jouw tent wil plassen, nodig hem dan uit toch vooral binnen te komen, zodat hij naar buiten plast als de nood hoog wordt.

Ooit trad ik met de premier op in de Laurenskerk in Rotterdam over een heikel thema waarover ik het niet met hem eens was. Vlak voor mijn presentatie zei Rutte: ‘Zullen we samen even op de foto?’ Ik voelde me vereerd en mijn presentatie werd een stuk positiever dan ik van plan was. Hij had me ingepakt, al was dat misschien niet eens zijn bedoeling. Zonder na te denken, vanzelf, zoals een politicus pur sang betaamt.

Jan Bouman, Zeist

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden