tv-recensiefrank heinen

Over beschrijfelijke en onbeschrijfelijke televisie

null Beeld
Frank Heinen

Wie over televisie schrijft, maakt tv beschrijfelijk. Je probeert te beschrijven wat er zoal mooi, ellendig, verbijsterend, slim, grappig, smakelijk, verhelderend, zinnig, belachelijk, vernieuwend, spannend, bezwarend of verlichtend is aan wat je hebt gezien. En als je dat schrijven over televisie maar lang genoeg volhoudt, kun je op een zeker moment denken dat je over álles op televisie weleens hebt geschreven. Over ieder format, over actualiteiten van elke omvang, over alle soorten series, documentaires, over talkshows die zich elke dag opnieuw in licht verdunde vorm aan je opdringen – ranja die na iedere slok met water wordt aangelengd. Je ziet tv als een satelliet die heel traag dezelfde baan beschrijft, langs nieuws, politiek, sport, misdaad, human interest, entertainment, talentenjachten, maatschappelijke verontwaardiging, eten, fictie, onderzoek, satire, cultuur, zin en onzin, leven en dood. Dat vrijwel elk nieuw programma een voortzetting is van iets wat al bestond, en elk oud programma eigenlijk ook, en dat televisie verdraaid vaak naar zichzelf verwijst, want er bestaat geen medium dat in zo’n innige omhelzing met zichzelf verkeert als tv.

Jeroen Brouwers Beeld Nieuwsuur
Jeroen BrouwersBeeld Nieuwsuur

Maar dat is niet zo. Want de wereld verandert, en de televisie gaat mee – ook al blijft veel ogenschijnlijk hetzelfde. En zo ziet de televisiekijker die beschrijft wat-ie ziet, de wereld veranderen, bezien door een zonderlinge koker, in een ietwat vervreemdend schijnsel. En dus kun je dat beschrijven in theorie eindeloos voortzetten, want er vallen je altijd nieuwe dingen op, en er komen steeds nieuwe mensen en nieuwe verhalen, en dat wat je al kende, verandert allengs van betekenis.

Woensdag overleed Jeroen Brouwers. Bij Khalid & Sophie vertelde Paul Witteman kort maar bevlogen over Brouwers, bij Nieuwsuur zat Brouwers’ uitgever, bij het Vlaamse De Afspraak las Tom Lanoye voor uit Bezonken rood. Bij Op1 en Beau was daar geen tijd voor; Johan Derksen ging voor. Niet dat die er was, of er was geweest, nee: er waren verse raadselen uit Grolloo op het land neergedaald en die moesten worden opgelost. Kun je eindeloos over doorschrijven, over hoe tv voor veel mensen gewoon handel is, en geruzie content, de koek en zopie tussen de reclameblokken door, over dat elke keer dat iemand te ver gaat in feite een cadeautje is (‘Zal ik het lekker contrair voor u inpakken?’), evenals het gepruttel achteraf (‘Cancelcultuur erbij, of gaat het zo mee?’).

Over veel op tv heb ik geschreven. Over sommige televisie heb ik niet geschreven, omdat ik het niet snapte, of omdat ik er niet toe kwam. Zelden kwam het voor dat ik ergens niet over schreef omdat ik er niet uitkwam met mijn woorden. Tot deze week. Dinsdag werd in de lunchrubriek van de nieuwe omroep Ongehoord Nederland uitvoerig van gedachten gewisseld over ‘omvolking’. Omvolking. Bij de NPO.

Nieuw, en onbeschrijfelijk.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden